Toàn cảnh Hội thảo. Ảnh: DT
Đây là khuyến nghị của nhiều chuyên gia, nhà khoa học tại Hội thảo khoa học quốc gia “Hoàn thiện thể chế cho sự phát triển bền vững Hệ thống ngân hàng Việt Nam giai đoạn 2016-2020”, do Viện Ngân hàng – Tài chính Trường Đại học Kinh tế Quốc dân phối hợp với Đề tài độc lập cấp quốc gia mã số ĐTĐL.XH.09/2015 đồng tổ chức ngày 8/9/2016 tại Hà Nội.
Pháp lý cho thanh tra, giám sát ngân hàng còn “khoảng trống”
Tại Hội thảo, không phủ nhận sự tiến bộ trong trong thời gian qua, tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, diễn giả đánh giá, năng lực thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) còn nhiều hạn chế.
| ||||||||||||||||
Theo đó, khuôn khổ thể chế về thanh tra, giám sát ngân hàng chưa được ban hành đầy đủ (Thông tư về trình tự, thủ tục thanh tra, giám sát ngân hàng, Thông tư về hệ thống quản lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng, …), nên khuôn khổ pháp lý cho hoạt động này còn có “khoảng trống” nhất định, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả hoạt động của thanh tra, giám sát.
Cùng với đó, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, phương pháp thanh tra, giám sát ngân hàng chưa phù hợp với chuẩn mực quốc tế, mới chỉ thanh tra, giám sát tuân thủ, chưa áp dụng rộng rãi hình thức thanh tra, giám sát trên cơ sở rủi ro, nên hiệu quả chưa đạt kết quả cao như mong muốn.
Hoạt động thanh tra, giám sát vẫn chủ yếu tập trung vào rủi ro an toàn vi mô của từng tổ chức tín dụng (TCTD) trong khi cơ sở pháp lý về thanh tra, giám sát rủi ro an toàn vĩ mô chưa được ban hành đầy đủ và gặp không ít khó khăn khi triển khai trên thực tế.
Đồng thời, phạm vi thanh tra, giám sát ngân hàng chưa toàn diện. Hoạt động thanh tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên trên cơ sở hợp nhất nên phần nào chưa xác định đủ tính chất, mức độ rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động của các TCTD.
Cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng chưa thực sự có đủ thẩm quyền chủ động thực hiện thanh tra, giám sát các công ty con, công ty liên kết của TCTD hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán, bảo hiểm nên chưa không có cơ sở để đánh giá chính xác thực trạng toàn bộ hoạt động kinh doanh của TCTD.
Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp trong nội bộ hoạt động thanh tra, giám sát ngân hàng còn có phần hạn chế, chưa thực sự hiệu quả. Ngoài ra, nhân lực, cán bộ phục vụ cho hoạt động thanh tra, giám sát còn mỏng, trình độ năng lực cán bộ tại một số nơi còn chưa thực sự đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao, chưa theo kịp được sự phát triển ngày càng đa dạng trong hoạt động ngân hàng của các TCTD.
Phá “nghẽn” chính sách mới giải phóng được nợ xấu
Cũng tại hội thảo, nhiều chuyên gia, nhà khoa học đặc biệt quan tâm tới thực trạng nợ xấu và xử lý nợ xấu của hệ thống ngân hàng hiện nay. Theo đó, mặc dù NHNN đã tích cực trong việc xây dựng khung khổ pháp lý cho vấn đề xử lý nợ xấu, nhưng quá trình xử lý nợ xấu còn nhiều bất cập, chưa được xử lý một cách thực chất, thậm chí là đang gặp không ít những “điểm nghẽn” lớn.
Trong phần phát biểu của mình, TS. Cấn Văn Lực, Giám đốc Trường Đào tạo cán bộ BIDV cũng đồng thuận với nhận định của nhiều chuyên gia rằng, việc xử lý nợ xấu hiện đang gặp nhiều vướng mắc và phải tháo gỡ. TS. Cấn Văn Lực đưa ra 3 nút thắt phải quyết tâm thực sự tháo gỡ mới giải quyết được hiệu quả vấn đề nợ xấu.
Một là, trước đây đã cấp cho VAMC 2.000 tỷ đồng, thì nay có dùng thêm tiền ngân sách để xử lý nợ xấu ngân hàng hay không? “Thêm hay không chưa bàn, nhưng phải có nguồn bổ sung thì VAMC mới có “tiền tươi thóc thật” để mua bán nợ xấu theo cơ chế thị trường”, ông Lực nói.
Thứ hai, ai là người sẽ bù lỗ cho phần nợ xấu mà VAMC đã mua về? Chẳng hạn VAMC mua nợ về 75% giá trị sổ sách, nhưng nếu chỉ bán được 50%, thì 25% lỗ thì bù từ đâu? Do đó, ông Lực đề xuất phải có cơ chế rất mạnh dạn là “chia lỗ, chia lãi” khi VAMC xử lý nợ xấu.
Vấn đề cuối cùng chính là thị trường mua bán nợ. TS. Cấn Văn Lực phân tích: “Trong thị trường này, nhà đầu tư tư nhân rất quan trọng, nhất là nhà đầu tư nước ngoài, nên phải làm thế nào để họ tham gia. Cũng trên thị trường mua bán nợ, định giá nợ xấu cực kỳ quan trọng; vậy, ai là người định giá? Khi định giá rồi thì VAMC và tổ chức tín dụng có đồng ý hay không? Nếu không có cơ chế rõ để thống nhất, thì “còn cãi nhau chán”, 5 năm nữa cũng chẳng giải quyết được vấn đề”./.
Duy Thái
