Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo khoa học công bố: “Chỉ số điều kiện tài chính FCI - đo lường và ứng dụng tại Việt Nam”. Ảnh Vũ Lê

Đây là chỉ số được nghiên cứu độc lập từ các nhà khoa học của UEH về những vấn đề nổi bật của kinh tế Việt Nam, cũng như sự kiểm chứng thực tế từ năm 2002 - 2017.

PGS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Trưởng khoa Tài chính UEH, thành viên nhóm nghiên cứu cho biết, chỉ số điều kiện tài chính - FCI (Financial Conditions Index) là chỉ số tổng hợp, nhằm phản ánh các điều kiện tài chính chung của cả nền kinh tế, cũng như đánh giá tác động đến triển vọng tăng trưởng kinh tế trong ngắn và dài hạn. Hiện nay các cơ quan điều hành chính sách tiền tệ ở các nước trên thế giới đã xây dựng và áp dụng.

FCI có nhiều đặc tính ưu việt, bởi sử dụng một tập hợp lớn các thông tin tổng hợp tài chính, những thông tin tổng quát nhất, nên phản ánh chính xác điều kiện tài chính hiện tại cũng như tăng khả năng dự báo hoạt động kinh tế trong tương lai.

Trong khi đó ở Việt Nam hiện nay, việc hoạch định và điều hành chính sách tiền tệ dựa vào các chỉ số như tăng trưởng GDP, tăng trưởng tín dụng, biến động lãi suất, tỷ giá hối đoái, thâm hụt ngân sách, nợ xấu… Thế nhưng, trong thực tiễn các chỉ số này đều có sự tương tác và ràng buộc lẫn nhau nên chưa phản ảnh đầy đủ những đặc trưng của khu vực tài chính Việt Nam.

Dựa trên nguyên tắc đo lường FCI, nếu kết quả của FCI thể hiện giá trị dương, cho thấy các chính sách điều tiết thị trường tài chính đang có xu hướng gia tăng sự kìm hãm lên các điều kiện tài chính. Ngược lại, một sự sụt giảm hay giá trị âm của chỉ số FCI, thể hiện sự nới lỏng hơn của các điều kiện tài chính so với mức trung bình.

Chính vì vậy, FCI không chỉ hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, mà cả doanh nghiệp và nhà đầu tư trong việc nắm bắt và dự báo được triển vọng của nền kinh tế, thông qua việc nhận diện được các tín hiệu thắt chặt hay nới lỏng của các điều kiện tài chính. Từ đó có thể đưa ra được các chính sách điều tiết cần thiết hoặc hoạch định được các quyết định tài trợ, đầu tư, tiêu dùng và tiết kiệm đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư.

UEH đã đối chiếu kết quả nghiên cứu diễn biến chỉ số FCI của Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2002 - 2017 với các bước đi trong điều hành chính sách và thực tiễn của nền kinh tế Việt Nam. Các mức giá trị và sự biến động của chỉ số FCI hoàn toàn tương thích với các giai đoạn thắt chặt hay nới lỏng các điều kiện tài chính tại Việt Nam trong từng giai đoạn.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, ứng dụng của FCI không chỉ nằm ở vấn đề dự báo, mà còn trong khía cạnh giải trình hiệu quả chính sách. Chẳng hạn khi Ngân hàng Nhà nước nâng lãi suất chính sách lên, câu hỏi được đặt ra là tác động của điều này đến thị trường xấu đến đâu, để các đại biểu Quốc hội có cơ sở chất vấn và các cơ quan hoạch định chính sách khác về hành động thích ứng.

FCI có thể giúp nhà đầu tư dự đoán biến động của thị trường chứng khoán, vì nó có thể phản ánh xu thế của chính sách tiền tệ, qua việc phản ánh điều kiện tài chính là đang siết chặt hay nới lỏng, để đưa ra dự báo về xu thế của dòng tiền, dòng tín dụng vào chứng khoán. Chỉ số FCI cũng có thể giúp các nhà đầu tư đánh giá được các điều kiện tài chính năm nay “chặt” hay “lỏng” hơn so với các năm trước. Nếu được thiết kế phù hợp, FCI có thể là một thước đo rộng hơn của xu thế chính sách tiền tệ trong trung và dài hạn./.

Vũ Lê