Các đơn vị KBNN đã thực hiện tương đối trúng và đúng với các quy định về thanh tra mà KBNN đề ra. Ảnh: HẠNH THẢO

Nhận thức được ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác này, các đơn vị KBNN đã tích cực vào cuộc. Từ các cuộc thanh tra, kiểm tra, những tồn tại, sai sót trong quá trình quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước (NSNN) của các đơn vị thụ hưởng đã được chỉ ra và giải quyết kịp thời.

Kết quả bước đầu

Ông Trương Phác Quân cho biết, TTCNKB là một nhiệm vụ mới của toàn hệ thống, do vậy, khi mới thực hiện, các đơn vị KBNN luôn thận trọng, tuân thủ nghiêm quy trình và thực hiện tốt phương châm “từng bước, vững chắc”.

Để hoàn thành tốt nhiệm vụ, phát huy vai trò, hiệu quả của công tác TTCNKB, các đơn vị KBNN trong toàn hệ thống đã làm tốt công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về hoạt động TTCNKB, về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực kho bạc đến các đơn vị sử dụng ngân sách, các chủ đầu tư nhằm tạo sự đồng thuận, thống nhất trong quá trình triển khai thực hiện.

Bên cạnh đó, các KBNN tỉnh, thành phố đã thực hiện việc bố trí, sắp xếp công chức làm nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra đủ về số lượng, đảm bảo về chất lượng. Theo đó, các công chức này đều là những người có trình độ đại học và trên đại học, có hiểu biết sâu về công tác chuyên môn trong các lĩnh vực kế toán, kiểm soát chi, đã trải qua thực tiễn tại cơ sở và đảm nhiệm các chức vụ từ tổ phó tổ chuyên môn ở cấp huyện trở lên.

Ngoài ra, các đơn vị KBNN luôn chú trọng đến công tác nâng cao chất lượng, cập nhật kiến thức, chế độ, chính sách cho đội ngũ công chức làm công tác thanh tra, kiểm tra. Thực hiện tốt công tác đào tạo, bồi dưỡng, bố trí thời gian thích hợp cho công chức thanh tra, thường xuyên tổ chức học tập, nghiên cứu, trao đổi nghiệp vụ giữa phòng Thanh tra - Kiểm tra với các phòng nghiệp vụ, KBNN các huyện, nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ và kỹ năng phát hiện các sai phạm trong quá trình thực thi công vụ…

Theo ông Quân, với từng bước đi vững chắc, sau 2 năm thực hiện, các đơn vị KBNN đã thực hiện tương đối trúng và đúng với các quy định về thanh tra mà KBNN đề ra. Thực hiện TTCNKB không những góp phần tích cực vào việc nâng cao ý thức trách nhiệm của các đơn vị sử dụng vốn ngân sách tiết kiệm, hiệu quả và đúng các quy định của Nhà nước, mà còn giúp các đơn vị sử dụng ngân sách kịp thời sửa chữa, khắc phục những mặt còn hạn chế trong công tác quản lý tài chính. Đặc biệt, qua công tác TTCNKB, lãnh đạo các đơn vị KBNN cũng đã kịp thời chấn chỉnh những thiếu sót, vi phạm trong khâu kiểm soát chi của cấp mình, từ đó đề ra phương pháp quản lý, điều hành phù hợp để công tác kiểm soát chi ngày càng chặt chẽ và hiệu quả hơn.

Đơn cử tại KBNN Thanh Hóa, từ năm 2016 đến nay, đơn vị đã thực hiện 17 cuộc TTCNKB tới 17 đơn vị sử dụng ngân sách trên địa bàn. Sau khi tiến hành thanh tra, kiểm tra, KBNN Thanh Hóa đã thực hiện 64 kiến nghị kết luận thanh tra, trong đó có 1 kiến nghị xử phạt vi phạm hành chính với số tiền 2,5 triệu đồng; 54 kiến nghị về kỷ luật hành chính; 3 kiến nghị về thực hiện xây dựng văn bản, chế độ của đơn vị; 6 kiến nghị xử lý trách nhiệm về kinh tế với tổng số tiền trên 1 tỷ đồng.

Hay như tại Lạng Sơn, TTCNKB cũng giúp chỉ ra những sai sót, tồn tại trong quản lý chi tiêu NSNN cũng như việc chấp hành hồ sơ, chứng từ kiểm soát chi qua KBNN của các đối tượng thanh tra, góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương và đề cao trách nhiệm người đứng đầu của các đơn vị sử dụng ngân sách trong quản lý chi tiêu tài chính, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát chi NSNN của KBNN.

Tính từ năm 2016 đến tháng 8/2017, KBNN Lạng Sơn đã phát hiện và xử lý thu hồi nộp trả NSNN số tiền gần 79 triệu đồng; kiến nghị nộp trả kinh phí công đoàn về công đoàn cấp trên gần 4 triệu đồng; xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực KBNN 6 trường hợp, trong đó phạt tiền 2 trường hợp, phạt cảnh cáo 4 trường hợp.

Tại KBNN Tiền Giang, trong năm 2016 và 2017, đơn vị đã thực hiện 6 cuộc TTCNKB trong 2 lĩnh vực y tế và giáo dục. Nhiều sai phạm về chi tiền dạy thêm giờ, chi công tác phí không đúng quy định… đã được chỉ ra. Tuy số tiền thu hồi nộp về NSNN không nhiều, nhưng đã góp phần tăng sự minh bạch trong chi tiêu ngân sách mà TTCNKB đang hướng tới.

Vẫn còn khó khăn, vướng mắc

Theo ônng Trương Phác Quân cho biết, mặc dù mang lại nhiều kết quả khích lệ, nhưng trong quá trình thực hiện TTCNKB cũng đã nảy sinh một số vướng mắc.

Cụ thể, TTCNKB chỉ thực hiện thanh tra các khoản chi NSNN đã được kiểm soát chi qua KBNN. Đối với chi đầu tư xây dựng cơ bản, không thực hiện TTCNKB việc chấp hành định mức, đơn giá, thiết kế dự toán, khối lượng, chất lượng, hình thức lựa chọn nhà thầu. Như vậy, TTCNKB chủ yếu là kiểm tra hồ sơ, tài liệu, chứng từ chuyển đến KBNN kiểm soát chi làm căn cứ. Tuy nhiên, trên thực tế có nhiều dự án sử dụng ngân sách thường không chỉ có nguồn từ NSNN mà còn được huy động từ nhiều nguồn vốn khác, vì vậy khi tiến hành TTCNKB những dự án này rất khó vì có nhiều tình huống xảy ra, khó xử lý tận gốc vấn đề.

Hay như theo quy định, các KBNN tỉnh, thành phố phải xây dựng kế hoạch thanh tra trước ngày 1/12 hàng năm để chậm nhất ngày 25/12 KBNN phê duyệt. Tuy nhiên, cũng thời điểm này, thanh tra các ngành và kiểm toán cũng xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm toán vì vậy không thể tránh khỏi sự trùng lặp về đối tượng thanh tra. Hơn nữa, trong thực tế triển khai cho từng kế hoạch của Thanh tra Nhà nước và Kiểm toán Nhà nước thường xác định đối tượng thanh tra theo diện rộng, bao gồm rất nhiều đơn vị trực thuộc mà không xác định chính xác đối tượng thanh tra ngay trong kế hoạch nên rất khó cho việc xây dựng kế hoạch thanh tra chuyên ngành của KBNN.

Từ thực tế này, các đơn vị KBNN đã kiến nghị KBNN Trung ương cần nghiên cứu xây dựng quy định về việc phối hợp để thực hiện thống nhất giữa các bộ, ngành, cơ quan thanh tra, kiểm toán nhằm hạn chế chồng chéo, trùng lặp về đối tượng, nội dung thanh tra. Đồng thời cần bổ sung quy định chi tiết về phạm vi nội dung của TTCNKB để giải quyết các hạn chế, khó khăn vướng mắc trong thanh tra đối với các dự án có nhiều nguồn vốn.

Ông Quân cho biết thêm, với các kiến nghị này, KBNN đang xem xét đề xuất với Bộ Tài chính nhằm sớm khắc phục để TTCNKB thực sự là giải pháp hữu hiệu tháo gỡ được những nút thắt trong quản lý NSNN hiện nay.

Vân Hà