Tranh thủ thời tiết thuận lợi từ nay đến cuối năm, Đắk Nông đang đẩy nhanh công tác giải ngân vốn đầu tư công. Ảnh: Hạnh Thảo

Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã đề ra nhiều biện pháp mạnh mẽ nhằm nhanh chóng phục hồi nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi dịch Covid -19 và thiên tai kéo dài, trong đó thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công là một trong những giải pháp cốt lõi cần được triển khai quyết liệt, tạo động lực cho tăng trưởng… Tỉnh Đắk Nông đang triển khai giải pháp để đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư, giúp đẩy mạnh tăng trưởng kinh tế của địa phương.

Nhiều nguyên nhân giải ngân chậm

Ông Nguyễn Công Điều - Giám đốc Kho bạc Nhà nước (KBNN) Đắk Nông cho biết, mặc dù địa phương đã ban hành nhiều biện pháp thúc đẩy giải ngân và đã có đến 3 lần điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư năm 2020, với số vốn trên 200 tỷ đồng cho các dự án, công trình trọng điểm của tỉnh đang hấp thụ vốn tốt, song vẫn chưa đạt mục tiêu của UBND tỉnh đề ra là đạt tỷ lệ 60% trong 10 tháng và phấn đấu đạt 100% kế hoạch vốn cả năm 2020. Theo đó, tính đến ngày 20/11/2020, toàn tỉnh Đắk Nông mới giải ngân được trên 53% kế hoạch vốn đầu tư năm 2020.

Nguyên nhân được chỉ ra là do trong những tháng đầu năm, đại dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, kéo dài, toàn xã hội phải thực hiện cách ly đã tác động lớn từ việc lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ theo đúng quy trình, thủ tục xây dựng cơ bản cho đến thi công.

Mặt khác, đối với các tỉnh Tây Nguyên nói chung và Đắk Nông nói riêng, mùa mưa kéo dài trong 6 tháng và tập trung từ tháng 7 đến tháng 10 hàng năm đã trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình, nhất là các công trình thủy lợi, giao thông… Bên cạnh đó, thời gian giao kế hoạch vốn còn kéo dài (nhất là vốn ngoài nước, vốn vay, vốn vay lại), dẫn đến việc tiếp nhận, phân bổ vốn chậm, hiện nay địa phương chưa phân khai vốn vay lại của Chính phủ chiếm 0,2%/tổng kế hoạch vốn giao trong năm 2020 (do đã hết hạn mức vốn trung hạn).

Việc chủ đầu tư chậm bàn giao mặt bằng cho nhà thầu thi công do giá trị đền bù chưa thuyết phục và công tác di dời tái định cư các hộ dân trong vùng dự án còn nhiều vướng mắc cũng đã tác động trực tiếp đến tỷ lệ giải ngân kế hoạch vốn trong năm.

Mặt khác, sau khi Nghị định số 68/2019/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý chi phí đầu tư xây dựng có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/10/2019 thay thế Nghị định số 32/2015/NĐ-CP đã có ảnh hưởng nhất định đến việc điều chỉnh kế hoạch vốn và thời gian thẩm định, phê duyệt điều chỉnh dự án phù hợp với quy định hiện hành của Chính phủ và các bộ, ngành.

Hơn nữa, căn cứ quy trình, thủ tục quản lý chất lượng công trình hiện hành, tính từ lúc được giao kế hoạch vốn, các chủ đầu tư sẽ phải tiến hành rất nhiều trình tự, thủ tục có liên quan như: tiến hành lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế kỹ thuật bản vẽ thi công dự toán; thực hiện đầy đủ các quy trình về đấu thầu, lựa chọn nhà thầu, thực hiện ký kết hợp đồng; tổ chức nghiệm thu, lập hồ sơ hoàn công, tổng hợp mẫu biểu số liệu, hồ sơ, chứng từ thanh toán… mất rất nhiều thời gian để có khối lượng thực tế giải ngân cuối cùng.

Cởi bỏ nút thắt

Thời gian này, Đắk Nông đã chuyển dần sang mùa khô, là thời điểm thuận lợi cho việc thi công các dự án, công trình, nhất là các công trình trọng điểm. Các sở, ban, ngành của tỉnh Đắk Nông đang phối hợp để rà soát toàn bộ các dự án, công trình, hạng mục công trình chậm triển khai, tiến độ chưa đạt yêu cầu… để tham mưu cho tỉnh chỉ đạo, điều chuyển vốn kịp thời cho các dự án, công trình đang hấp thụ tốt nguồn vốn, đảm bảo giải phóng nhanh nguồn vốn đang “nằm chờ công trình”.

Nhằm tạo điều kiện cho các chủ đầu tư trong việc hoàn thiện hồ sơ thiết kế, dự toán để thực hiện các bước lựa chọn nhà thầu thi công dự án được kịp thời, ngoài việc đôn đốc các chủ đầu tư, các ban quản lý dự án khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thanh toán vốn, KBNN Đắk Nông còn đề nghị UBND tỉnh căn cứ tình hình của địa phương, hướng dẫn lập và quản lý chi phí đầu tư xây dựng trên địa bàn… Đây chính là căn cứ để các chủ đầu tư, ban quản lý sớm triển khai được dự án.

Ngoài ra, để xóa “điểm nghẽn” trong thực hiện giải ngân vốn đầu tư công năm 2020 và cả các năm sau nữa, tỉnh Đắk Nông đã đưa ra kiến nghị Chính phủ có cơ chế ứng trước vốn để địa phương tổ chức thực hiện giải phóng mặt bằng ngay sau khi dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt mà không phải thực hiện cùng lúc công tác giải phóng mặt bằng trong giai đoạn thực hiện dự án. Đồng thời, tỉnh đề nghị Chính phủ có chế tài đối với các chủ đầu tư không sử dụng hết vốn trung hạn và vốn giao hàng năm của dự án, công trình để đảm bảo hiệu lực và tính nghiêm minh của pháp luật, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước và vốn vay trong giai đoạn 2021 - 2025.

Vân Hà