Ông Hoàng Việt Cường phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Hải Anh

Đây là phát biểu được ông Hoàng Việt Cường, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan đưa ra tại hội thảo lấy ý kiến DN về dự thảo Thông tư về quy định tiêu chí đánh giá tuân thủ và tổ chức đánh giá tuân thủ pháp luật của DN trong hoạt động xuất nhập khẩu (XNK)… do Tổng cục Hải quan phối hợp với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 4/12/2018.

Ngăn chặn các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế

Tại hội thảo, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI phát biểu, nền kinh tế Việt Nam ngày càng mở cửa, quy mô kim ngạch XNK đã lớn gấp đôi GDP của cả nước, hoạt động XNK tăng nhanh cả về khối lượng và tính đa dạng của các loại mặt hàng. Vì vậy, cần áp dụng phương pháp quản lý rủi ro (QLRR) dựa trên đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của DN. Đây được xem là khâu trọng yếu, vừa đảm bảo hiệu quả quản lý nhà nước vừa nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật cho các nhà xuất nhập khẩu và qua đó nền kinh tế sẽ thu được lợi ích lớn.

Ông Hoàng Việt Cường, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan cho biết, dự thảo thông tư về việc đánh giá tuân thủ pháp luật của DN trong hoạt động XNK dựa trên nền tảng của việc thực hiện phương pháp QLRR. Đây là biện pháp được hầu hết hải quan các nước tiên tiến trên thế giới áp dụng. Phương pháp QLRR cho phép tối ưu hóa nguồn nhân lực hải quan, đồng thời cho phép quản lý một cách hiệu quả hoạt động kiểm tra, kiểm soát của ngành Hải quan.

Trên thực tế, thời gian qua, cùng với việc triển khai hệ thống thông quan phân luồng hàng hóa tự động (VNACCS) và áp dụng QLRR vào hoạt động kiểm tra sau thông quan, cơ quan hải quan đã thực hiện đảm bảo cho việc thông quan nhanh chóng lượng hàng hóa XNK với kim ngạch hơn 420 tỷ USD/năm.

Thông tư về đánh giá tuân thủ pháp luật của DN trong hoạt động XNK đã được bổ sung, hoàn thiện lần 3, khắc phục được nhiều hạn chế, sau khi lấy ý kiến từ cộng đồng DN và các bộ, ngành. Hiện nay, cơ quan hải quan đang tiến hành đánh giá tính tuân thủ pháp luật của DN theo 3 loại, tuy nhiên tại dự thảo thông tư này, hướng đến việc phân loại DN phù hợp với các tiêu chuẩn của Tổ chức Hải quan thế giới và công ước quốc tế, cơ quan hải quan chia thành 4 loại (DN tuân thủ cao, tuân thủ trung bình, tuân thủ thấp và không tuân thủ).

Trên cơ sở đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật, tương ứng với đó, cơ quan hải quan sẽ thực hiện việc áp dụng chính sách ưu đãi và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với DN để đạt được 2 mục tiêu là tạo thuận lợi cho cộng đồng DN, cũng như chống được buôn lậu, kịp thời phát hiện, ngăn chặn được các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế…

Ông Hoàng Việt Cường chia sẻ thêm, cơ quan hải quan mong muốn cộng đồng DN nắm được việc đánh giá tuân thủ pháp luật của DN dưới góc nhìn của cơ quan hải quan thế nào. DN biết được những hạn chế của mình để đề nghị cơ quan hải quan tham vấn và hoàn thiện cũng như nắm được những quyền lợi được hưởng. Tự DN có thể biết được mình chưa chuẩn ở mức độ nào…, để có biện pháp khắc phục.

Tiếp tục hoàn thiện tiêu chí đánh giá DN

Tại hội nghị, ở góc độ là một DN tư vấn thuế, bà Đặng Thị Bình An, Giám đốc Công ty Tư vấn thuế C&A đánh giá cao bản dự thảo lần này. Dự thảo đã thể hiện được mong muốn của các DN khi biết được thông tin cơ quan hải quan đánh giá, xếp hạng DN trong việc thực thi pháp luật về hải quan. Các căn cứ tiêu thức phân loại đánh giá về cơ bản đã giúp DN phấn đấu thực hiện tốt hơn pháp luật về hải quan.

Mặc dù vậy, bà An cũng đề nghị, cơ quan hải quan cần tổ chức phân loại thử tiêu chí được đưa ra để xác định cách phân loại hợp lý, phù hợp với năng lực quản lý của cơ quan hải quan, tránh trường hợp khi phân loại thực tế các DN có quá nhiều DN phân vào loại 3 (tuân thủ thấp) và 4 (không tuân thủ), năng lực quản lý của cơ quan hải quan không đáp ứng được.

Cũng theo bà An, cơ quan hải quan cần công khai và thông tin rộng rãi đến DN về tiêu chí đánh giá tuân thủ, mức độ tuân thủ của DN ở đâu, khi nào. DN có thể tra cứu mức độ tuân thủ pháp luật và lý do phân loại mức độ tuân thủ pháp luật ở đâu. Hơn nữa, việc có quá nhiều tiêu chí khiến DN rất khó nhận biết mình đã vi phạm tiêu chí nào trong khi đó quy định thời gian khắc phục là quá lâu (365 ngày). Nên xây dựng tiêu chí đơn giản, dễ nhớ để tạo thuận lợi cho DN.

Ông Vũ Chu Hiền- Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam góp ý dự thảo thông tư. Ảnh: Hải Anh

Góp ý vào dự thảo thông tư, ông Vũ Chu Hiền, Trọng tài viên, Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam cho rằng, tại Điều 2 dự thảo có nêu việc đánh giá xếp hạng theo các tiêu chí này do cơ quan hải quan chủ trì thực hiện với sự tham gia của các cơ quan, đơn vị chức năng thuộc Bộ Tài chính và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động XNK.

Do đó, ông Hiền đề xuất, cơ quan hải quan cần nêu rõ cụ thể tên các cơ quan liên quan trong việc tránh đánh giá xếp hạng DN, tránh việc phải lấy nhận xét của quá nhiều cơ quan có thẩm quyền, nhưng lại không phải là cơ quan chuyên môn trong một lĩnh vực cụ thể nhất định để đưa ra nhận xét đánh giá./.

Ngọc Linh