Đào tạo nghề trồng trọt cho lao động nông thôn ở Thanh Hóa. Ảnh: Quang Anh

Hầu hết các địa phương bị chậm tiến độ

Điển hình cho các tỉnh đang đối mặt với khó khăn trong việc triển khai công tác dạy nghề là Điện Biên. 6 tháng đầu năm 2020, toàn tỉnh tuyển mới, đào tạo nghề cho 2.114 người, đạt 26,43% kế hoạch năm. Trong đó, chia theo cấp trình độ đào tạo, gồm: cao đẳng 28 người; trung cấp 41 người; sơ cấp 780 người và đào tạo dưới 3 tháng 1.265 người. Tới hết tháng 10 tỉnh này cũng mới chỉ hoàn thành khoảng 65% kế hoạch năm.

Ông Hà Quang Minh - Trưởng phòng Dạy nghề, Sở Lao động Thương binh Xã hội Điện Biên cho biết, kết quả đào tạo nghề 10 tháng đầu năm đạt thấp do nhiều nguyên nhân khách quan. Tuy nhiên, nội tại công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn trên địa bàn vẫn còn nhiều khó khăn, hạn chế.

Chất lượng, hiệu quả học nghề của lao động nông thôn tại một số huyện chưa đạt yêu cầu. Số lao động đăng ký học nghề phi nông nghiệp còn hạn chế (trung bình chỉ đạt khoảng 22 - 28%). Một số huyện khó tuyển sinh học viên để tổ chức mở lớp dạy nghề; một số huyện lao động có nhu cầu nhưng không bố trí được giáo viên giảng dạy. Bên cạnh đó là những khó khăn về cơ sở vật chất phục vụ đào tạo nghề; lựa chọn địa điểm tổ chức mở lớp ở thôn, bản...

Tương tự như Điện Biên, tỉnh Bắc Ninh cũng gặp khó khăn trong triển khai dạy nghề do tác động từ dịch bệnh. Sau 6 tháng "bế tắc" không thể dạy nghề vì dịch Covid -19, mãi tới hết quý II năm 2020 Trung tâm dạy nghề Hội nông dân tỉnh Bắc Ninh mới triển khai được 8 lớp dạy nghề; còn 3 lớp sang quý IV mới bắt đầu khai giảng.

Ông Đào Trọng Đại - Giám đốc Trung tâm Dạy nghề hỗ trợ nông dân tỉnh Bắc Ninh cho biết: "Để đẩy mạnh tốc độ triển khai và hoàn thành mục tiêu, chúng tôi đã tăng cường mời thêm giáo viên cơ hữu, sắp xếp chương trình đào tạo phù hợp. Thế nhưng việc này sẽ rất khó khăn, thậm chí có nguy cơ ảnh hưởng tới chất lượng đào tạo do hạn chế thời gian, tiến độ".

Tại tỉnh Tuyên Quang, công tác dạy nghề cho lao động nông dân cũng đối mặt với nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid -19. Bà Nguyễn Thị Vĩnh An - Giám đốc Trung tâm Dạy nghề và Hỗ trợ nông dân cho biết, bình thường tới thời điểm này, trung tâm đã hoàn thành 80% kế hoạch dạy nghề. Năm nay, do ảnh hưởng bởi dịch bệnh, kế hoạch dạy nghề của trung tâm bị lùi lại.

Theo bà An, năm 2020 trung tâm đăng ký dạy 20 lớp. Hiện nay, trung tâm mới triển khai được hơn 70% kế hoạch năm. Một số lớp vừa mới bắt đầu khai giảng. Trung tâm đang phải dồn toàn lực để khai giảng, tăng tốc đào tạo.

Tuy nhiên, có một thực tế, không phải đơn vị dạy nghề nào cũng có giáo viên cơ hữu đủ phục vụ dạy nghề, nhiều đơn vị phải thuê giáo viên để giảng dạy. Trong giai đoạn gấp rút này việc sắp xếp lớp, bố trí giáo viên rất khó khăn. Đó là chưa kể việc dạy nghề cho lao động nông thôn phải gắn với thực hành, nếu dạy không đúng mùa vụ thì rất khó để cho bà con nông dân thực hành.

Tháo gỡ khó khăn

Trước thực trạng đó, mới đây trong Hội nghị giao ban về giáo dục nghề nghiệp (GDNN) với các địa phương, Tổng cục GDNN cũng đã đưa ra các giải pháp để tháo gỡ khó khăn cho các địa phương.

Ông Đào Trọng Độ - Phó Vụ trưởng Vụ Đào tạo thường xuyên (Tổng cục GDNN) cho biết, sau 5 năm triển khai, Tổng cục đã tập hợp lại một số vấn đề khó khăn vướng mắc cần tháo gỡ. Đáng chú ý, dù Bộ Tài chính thông báo kinh phí phân bổ cho đào tạo nghề lao động nông thôn tương đối lớn, tuy nhiên việc thực hiện ở các địa phương lại không đảm bảo. Cơ chế tài chính trong nội dung nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho lao động nông thôn trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở các địa phương vẫn gặp khó khăn.

"Chúng tôi đi khảo sát, một số địa phương cho biết, không dùng đến kinh phí đào tạo cho lao động khuyết tật do gặp khó khăn trong việc tổ chức đào tạo. Nhiều nơi hiệu quả của việc đào tạo nghề cho lao động nông thôn không đồng đều, chẳng hạn như các khu vực như Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam Bộ kết quả đạt được chưa bền vững" - ông Độ cho biết thêm.

Để gỡ nút thắt này, theo ông Độ, các địa phương và cơ sở cần tập trung tăng cường công tác tuyển sinh, đa dạng hóa các hình thức đào tạo, chú ý dành cho các đối tượng lao động nông thôn bị mất việc làm, kể cả các lao động ở các nhà máy, xí nghiệp bị nghỉ việc tạm thời

Bên cạnh đó, những tháng cuối năm cần nâng cao đào tạo kiến thức kỹ năng cho các đối tượng lao động bị thôi việc, mất việc do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19.

"Đặc biệt, Bộ LĐTBXH đã có nhiều văn bản hướng dẫn yêu cầu các địa phương rà soát, đánh giá việc hỗ trợ cho các đối tượng này. Đồng thời, các địa phương bị ảnh hưởng kép do đại dịch lẫn chịu tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng và lao động người khuyết tật" - ông Đào Trọng Độ nói.

Tổng cục cũng đề nghị phải tăng cường việc kiểm tra giám sát việc thực hiện đào tạo nghề cho lao động nông thôn. Hiện nay tại nhiều nơi xảy ra những sai phạm trong việc tổ chức đào tạo nên các địa phương cần tăng cường giám sát việc này.

Vấn đề quan trọng nữa là tập trung tổ chức tổng kết việc thực hiện đề án đào tạo nghề lao động nông thôn trong 5 năm. Đây là căn cứ quan trọng để Tổng cục đưa ra chỉ tiêu nhiệm vụ và nguồn lực trong giai đoạn tới.

PV