Giải ngân vốn các dự án vốn vay nước ngoài tiến độ chậm hơn năm 2017. Ảnh: TL.

Nguồn vốn nước ngoài, tính đến cuối tháng 10/2018, mới giải ngân đạt 31,77% kế hoạch Quốc hội giao và đạt 34,84% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2017 (cùng kỳ năm 2017 đạt 52,07% kế hoạch Quốc hội giao và 53,72% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).

Nguyên nhân vướng mắc là về mặt cơ chế, một số dự án đã được bố trí kế hoạch vốn 2018 nhưng hết thời hạn giải ngân vốn theo thỏa thuận/hiệp định hoặc quyết định của cấp có thẩm quyền đang làm thủ tục gia hạn giải ngân theo quy định, như: Dự án Hệ thống thoát nước và xử lý nước thải thành phố Thái Nguyên; Dự án Cấp nước và vệ sinh thị xã Bắc Kạn; Dự án Bệnh viện đa khoa tỉnh Yên Bái…; Dự án Xây dựng hệ thống giao thông thông minh (ITS) cho đường ô tô cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Trung Lương.

Một số dự án đang tạm dừng thực hiện để điều chỉnh tổng mức đầu tư, chủ trương đầu tư, đánh giá lại hiệu quả: Dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam; Dự án Đầu tư xây dựng tuyến tàu điện ngầm số 2 TP. Hồ Chí Minh, tuyến Bến Thành - Tham Lương.

Liên quan đến những vướng mắc do giao kế hoạch vốn chưa phù hợp, có một số dự án gặp phải tình trạng này, như: Dự án Phát triển TP. Cần Thơ và tăng cường khả năng thích ứng của đô thị đăng ký kế hoạch vốn lớn, không phù hợp với tiến độ triển khai dự án. Dự án Đường sắt đô thị Hà Nội, tuyến số 1, giai đoạn 1 (phần thực hiện dự án) phải phân kỳ lại đầu tư và có điều chỉnh tổng mức đầu tư lớn, hiện chưa hoàn thành các thủ tục trong nước, chưa thể thực hiện nhưng vẫn được giao kế hoạch vốn. Dự án Hỗ trợ đổi mới giáo dục phổ thông không có vốn xây dựng cơ bản nhưng vẫn được giao kế hoạch vốn…

Bên cạnh đó, theo Bộ Tài chính, việc giải ngân vốn nước ngoài chậm còn do vướng mắc không hài hòa giữa thủ tục giao kế hoạch vốn và thủ tục gia hạn giải ngân của hiệp định vay:

Theo quy định của Luật Đầu tư công, vốn nước ngoài không được kéo dài thời gian thanh toán 1 năm như vốn trong nước. Theo đó, việc giải ngân vốn nước ngoài bị khống chế bởi dự toán năm và thời hạn giải ngân theo hiệp định vay. Để được kéo dài dự toán năm hoặc giao bổ sung kế hoạch vốn năm sau, dự án phải thực hiện nhiều thủ tục. Sau khi hoàn thành thủ tục kéo dài thời hạn thanh toán, dự án hết hạn giải ngân theo hiệp định vay…

Trong báo cáo mới đây gửi Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp nhu cầu điều chỉnh kế hoạch vốn nước ngoài giữa các bộ, ngành, địa phương để báo cáo cấp thẩm quyền theo quy định.

Trên cơ sở các khó khăn vướng mắc trong quá trình thực hiện đã nêu và thực hiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan khẩn trương rà soát kế hoạch vốn năm 2018, để điều chỉnh theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền cho phép điều chỉnh kế hoạch vốn giữa các dự án giải ngân chậm và dự án có nhu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân./.

Minh Anh