Phó Tổng KTNN Đoàn Xuân Tiên phát biểu tại cuộc họp báo. Ảnh: Thanh Tùng.
Vẫn còn tình trạng phân bổ vốn dàn trải
Chiều 5/7, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã tổ chức họp báo công bố báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2018 và kết quả thực hiện kết luận, kiến nghị kiểm toán năm 2017 của KTNN .
Theo Phó Tổng KTNN Đoàn Xuân Tiên, năm 2018, KTNN thực hiện kiểm toán đối với 212 đơn vị, đầu mối và chủ đề gồm: 17 bộ, cơ quan trung ương; 49 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; 9 chủ đề kiểm toán hoạt động; 22 chuyên đề; 56 dự án đầu tư; 36 doanh nghiệp nhà nước và tổ chức tài chính ngân hàng; 22 đầu mối thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, các cơ quan đảng và 1 cuộc kiểm toán báo cáo quyết toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2017.
Vụ trưởng Vụ Tổng hợp (TKNN) Trần Khánh Hòa đã trình bày tóm tắt báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2018, trong đó bao gồm kết quả kiểm toán quyết toán NSNN năm 2017; kết quả kiểm toán chuyên đề đối với công tác quản lý, hoàn thuế GTGT, việc thực hiện chính sách ưu đãi đầu tư tại các khu kinh tế ven biển, hiệu quả sử dụng các dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi, kết quả kiểm toán 8 dự án BOT, 7 dự án BT, công tác quản lý, sử dụng đất trong năm 2018…
Tại cuộc họp báo, đại diện KTNN, Ủy ban Tài chính ngân sách của Quốc hội (UBTCNS) cũng đã trả lời nhiều câu hỏi của các phóng viên về những vấn đề được nêu trong báo cáo kết quả kiểm toán.
Trả lời câu hỏi vì sao những tồn tại, hạn chế trong đầu tư công vẫn tiếp diễn sau khi thực hiện Luật Đầu tư công, Phó Tổng KTNN Đoàn Xuân Tiên cho rằng nguyên nhân trước hết là chưa thực hiện nghiêm các quy định của luật. Báo cáo của KTNN đã chỉ ra nhiều tồn tại trong giao kế hoạch vốn như: giao nhiều lần trong năm, bố trí vốn chưa đúng thứ tự ưu tiên, vượt định mức hỗ trợ, có những trường hợp cá biệt chưa xác định rõ nguồn, rõ khả năng cân đối đã bố trí, phân bổ vốn.
Đơn cử như việc giao vốn nước ngoài 5.338 tỷ đồng cho 4 dự án đường cao tốc của Tổng công ty Đầu tư và Phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) không đúng nghị quyết của Trung ương, Quốc hội. KTNN đã kiến nghị thu hồi khoản vốn này, xử lý dứt điểm việc chuyển đổi 4 dự án của VEC từ hình thức cho vay lại sang hình thức Nhà nước đầu tư trực tiếp, đồng thời xác định rõ trách nhiệm các cá nhân, tập thể, xác định cơ cấu nguồn vốn vượt tỷ lệ hỗ trợ quy định…
Bên cạnh đó, còn có các nguyên nhân như xác định danh mục kế hoạch đầu tư công trung hạn còn nhiều bất cập; chưa bố trí kế hoạch vốn giai đoạn trước, không rà soát, cắt giảm điều chỉnh nhưng vẫn đưa vào kế hoạch trung hạn; chấp hành pháp lý còn nhiều hạn chế về tiêu chí, nguyên tắc, thực hiện chưa nghiêm túc. Đặc biệt, các bộ, ngành, địa phương vẫn còn tư duy phân bổ dàn trải, quá nhiều dự án, nên thẩm định chưa được chi tiết, không tránh khỏi phải điều chỉnh. Một số địa phương chưa giải quyết được tình trạng mất cân đối giữa khả năng và nhu cầu vốn.
"Phân bổ vốn làm sao để địa phương, bộ ngành giải ngân tốt. Chứ phân bổ lắt nhắt, gần hết năm mới phân bổ thì chủ đầu tư, bộ, ngành, địa phương không kịp làm thủ tục, cũng là nguyên nhân giải ngân còn khó khăn" - ông Đoàn Xuân Tiên nói.
Khắc phục chuyển nguồn cao, thu hồi vốn tạm ứng chậm
Một vấn đề khác được phóng viên đặt câu hỏi việc chuyển nguồn còn lớn và thu hồi vốn chậm. Theo TS Hoàng Quang Hàm - Ủy viên thường trực UBTCNS, đây là hai vấn đề lớn chưa được khắc phục mà các báo cáo của Quốc hội, UBTCNS, KTNN cũng như các đại biểu Quốc hội đã nêu. Năm 2017, chuyển nguồn chiếm 19,4% tổng chi, còn khá cao so với mục tiêu.
Nguyên nhân tình trạng này, theo TS Hoàng Quang Hàm, đầu tiên là do đây là năm đầu thực hiện Luật NSNN, nên còn có những lúng túng nhất định trong việc hiểu và triển khai chính sách. Thứ hai là khâu lập, phân bổ, giao dự toán không kịp thời, đặc biệt trong lĩnh vực chi đầu tư như báo cáo của KTNN đã nêu, khiến việc giải ngân chậm trễ. Cuối cùng là kỷ luật tài chính chưa được thực hiện nghiêm. "Nếu làm nghiêm, cắt dự toán, xử lý vi phạm thì tôi tin sẽ chuyển biến tốt" - ông Hoàng Quang Hàm nhận xét. Tuy vậy, đại diện UBTCNS cũng lưu ý trong thực tế, không thể không có chuyển nguồn mà chỉ có thể hạn chế ở mức chấp nhận được.
Về thu hồi vốn tạm ứng, số liệu đến hết năm ngân sách 2017 là còn hơn 86.000 tỷ đồng, cao hơn so với đầu kỳ kế hoạch trung hạn. Nguyên nhân do giai đoạn trước, chúng ta bố trí quá dàn trải nên không thể thu hồi hết được. Ngay trong khoản dư đầu kỳ 73.000 tỷ đồng, bản thân kế hoạch trung hạn 2016 - 2020 cũng không bố trí đủ để thu hồi và nếu bố trí đủ thì có những bộ, ngành, địa phương không còn vốn triển khai dự án mới. Tuy nhiên, vẫn có tình trạng thực hiện không nghiêm quy định của luật, nên số vốn phải thu hồi tăng lên.
Mặc dù đánh giá chưa thể khắc phục được ngay tình trạng này do đây là tồn tại lớn từ giai đoạn trước, song ông Hoàng Quang Hàm cho rằng cũng không thể để như vậy mà Quốc hội cần tăng cường giám sát và Chính phủ phải quyết tâm hơn trong việc bố trí kế hoạch vốn hàng năm và trung hạn để thu hồi dần vốn tạm ứng này./.
H.Y
