Cán bộ Hải quan TP. Hồ Chí Minh kiểm tra hàng hóa thuộc diện phải có giấy phép chuyên ngành. Ảnh: Hồng Trường

Để cụ thể hóa mục tiêu này, cơ quan hải quan tiếp tục phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) có giải pháp tháo gỡ vướng mắc, đơn giản thủ tục kiểm tra HSNL.

Đáp ứng yêu cầu chỉ đạo của Chính phủ

Ông Đào Văn Hiệp, Phó trưởng Phòng Giám quản 1, Cục Giám sát quản lý hải quan, Tổng cục Hải quan cho hay, Điều 40, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả quy định cấm sản xuất, nhập khẩu và lưu thông phương tiện, thiết bị tiêu thụ năng lượng có mức HSNL tối thiểu. Trên cơ sở đó, Bộ KH&CN xây dựng và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 78/2013/QĐ TTg về danh mục và lộ trình phương tiện, thiết bị sử dụng năng lượng phải loại bỏ và các tổ máy phát điện hiệu suất thấp không được xây dựng mới (QĐ 78).

Theo QĐ 78, kể từ ngày 1/1/2015, danh mục 13 phương tiện, thiết bị bao gồm 9 sản phẩm điện gia dụng và 4 sản phẩm công nghiệp (động cơ, máy biến áp, máy phát điện, lò hơi công nghiệp) phải kiểm soát mức HSNL tối thiểu.

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện QĐ 78 đã phát sinh vướng mắc, gia tăng chi phí cho DN. Do đó, ngày 24/8/2017, Văn phòng Chính phủ đã có văn bản thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ giao Bộ Tài chính thống nhất với Bộ Công thương để chỉ đạo cơ quan hải quan cho phép DN được nộp kết quả kiểm tra, giám định chuyên ngành về HSNL sau thông quan đối với việc nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục phải kiểm tra HSNL.

Với mục tiêu tháo gỡ khó khăn cho DN, ngày 28/9/2017, Bộ Tài chính có Công văn 13081/BTC-TCHQ đề xuất Bộ Công thương phương án kiểm tra HSNL tối thiểu, chuyển thời điểm kiểm tra HSNL giai đoạn trước thông quan sang giai đoạn sau thông quan.

Bộ Tài chính đề xuất, DN đăng ký công bố HSNL và dán nhãn năng lượng hoặc đăng ký kiểm tra HSNL với cơ quan chức năng do Bộ Công thương chỉ định. Cơ quan hải quan căn cứ bản đăng ký công bố HSNL và dán nhãn năng lượng hoặc bản đăng ký kiểm tra HSNL đã có xác nhận của cơ quan chức năng do Bộ Công thương chỉ định để xem xét giải quyết thủ tục thông quan hàng hóa.

Đối với DN nhập khẩu, trong vòng 30 ngày kể từ ngày đăng ký kiểm tra, phải nộp kết quả kiểm tra cho Bộ Công thương. Quá thời hạn 30 ngày nếu DN không nộp kết quả kiểm tra và không có lý do giải trình phù hợp đến Bộ Công thương, hoặc kết quả kiểm tra không đạt tiêu chuẩn quy định thì Bộ Công thương có trách nhiệm thông báo đến Tổng cục Hải quan thông tin DN vi phạm (tên DN, mã số thuế, hàng hóa nhập khẩu, nội dung vi phạm...), để cơ quan hải quan xem xét yêu cầu DN đó chỉ được thông quan các lô hàng nhập khẩu tiếp theo khi đã có kết quả kiểm tra đạt yêu cầu và xử lý vi phạm đúng quy định.

Đồng thuận với đề xuất của Bộ Tài chính, trong văn bản phản hồi, Bộ Công thương cho rằng, đề xuất này đáp ứng chủ trương của Chính phủ chỉ đạo tại Công văn 9008/VPCP-KTTH về việc cho phép DN thông quan đối với danh mục hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục phải kiểm tra HSNL quy định tại QĐ 78 và Thông tư 07/2017/TT-BKHCN của Bộ KH&CN quy định việc kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa nhập khẩu (Thông tư số 07).

Trao quyền tự chịu trách nhiệm cho DN

Để tạo thông thoáng hơn nữa cho DN XNK, ngày 26/1/2018, Bộ Tài chính đã có văn bản gửi Bộ Công thương đề xuất bãi bỏ kiểm tra HSNL khi hàng hóa nhập khẩu vào thị trường.

Về vấn đề này ông Hiệp cho biết thêm, Bộ Công thương đã có hồi đáp và lưu ý, công tác kiểm tra chuyên ngành cần được đổi mới theo hướng giảm các loại giấy tờ, chứng nhận kiểm tra nhưng vẫn đảm bảo kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ, đầy đủ các chỉ tiêu, yêu cầu cần thiết về chất lượng. “Thời gian tới, cơ quan hải quan sẽ có các cuộc làm việc với Bộ Công thương bàn về giải pháp tạo thuận lợi cho DN song cũng đảm bảo các quy định về quản lý nhà nước...”, ông Hiệp chia sẻ.

Cũng theo ông Hiệp, để tạo thuận lợi cho DN, Bộ Công thương khuyến nghị Bộ KH&CN áp dụng phương thức kiểm tra theo như đề xuất của Bộ Tài chính, trao quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm cho DN. Theo đó, DN nhập khẩu hàng hóa thuộc danh mục kiểm tra HSNL được nộp chứng từ kiểm tra, giám định chuyên ngành sau thông quan. Sau khi thông quan hàng hóa, DN phải chịu trách nhiệm nộp đầy đủ các chứng từ về HSNL đúng thời hạn quy định của cơ quan hải quan.

Đồng thời, kiến nghị gia hạn thời gian nộp hồ sơ chứng từ kiểm tra HSNL lên 30 ngày (tăng hơn so với quy định tại Thông tư số 07 là 15 ngày) để tạo điều kiện cho DN tuân thủ các quy định của pháp luật.

Hải Linh