(ảnh minh họa)
>> Nợ xấu dưới 3% mới được sở hữu cổ phiếu ngân hàng khác >> Điều kiện sở hữu chéo: Quan trọng là con số nợ xấu phải thật
Tỷ lệ tối đa vốn đầu tư trái phiếu sẽ tác động tiêu cực đến thị trường
Cụ thể, tại điều 17.6, Thông tư quy định tỷ lệ tối đa so với nguồn vốn ngắn hạn mà ngân hàng được mua, đầu tư trái phiếu Chính phủ (TPCP) là 15% và 35%. Tuy nhiên, theo nhóm công tác ngân hàng, điều 17 có thể không phù hợp với Hiệp ước Basel II và III, theo đó yêu cầu các ngân hàng có thể nắm giữ một lượng TPCP nhiều nhất có thể. Thêm nữa, các ngân hàng có lẽ là bên mua TPCP chính và quy định này có thể sẽ tác động tiêu cực đến kế hoạch của Chính phủ trong việc huy động vốn.
Theo Phụ lục 3, Thông tư 36, TPCP là tài sản có tính thanh khoản cao nhất, chỉ sau tiền mặt và được sử dụng để tính toán tỷ lệ khả năng chi trả cho những trường hợp phát sinh theo điều 15. Thêm nữa, ngân hàng luôn có thể sử dụng TPCP để xin NHNN tái cấp vốn. Theo đó, tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng cho vay dài hạn có mục đích chính là xử lý nguồn vốn dài hạn để cho vay trung và dài hạn, cũng như đầu tư dài hạn vào TPCP.
“Ngân hàng phải làm gì với nguồn vốn dài hạn nếu trạng thái trái phiếu bằng 0. Về mặt quản lý thanh khoản, đây là cách làm thiếu an toàn, không hiệu quả đối với ngân hàng. Ngay cả khi NHNN quan tâm đến vấn đề thanh khoản trái phiếu thì cũng cần phải có một tỷ lệ riêng cho từng kỳ hạn. Ví dụ, kỳ hạn trái phiếu là 8 tháng nhưng không thể sử dụng 100% vốn của kỳ hạn 8 tháng để huy động trái phiếu”, Nhóm công tác nêu rõ.
Đồng thời, nội dung “mua, đầu tư TPCP” được hiểu là đầu tư vào TPCP với hai điều kiện: Các TPCP được giữ cho đến khi đáo hạn và kỳ hạn còn lại của TPCP phải dài hơn một năm.
Theo Nhóm công tác ngân hàng, việc mua bán TPCP không được giữ đến ngày đáo hạn. Vì vậy, Nhóm công tác đề nghị NHNN làm rõ nội dung những trái phiếu theo Phụ lục 3, Thông tư 36 được hạch toán danh mục đầu tư chứng khoán sẵn sàng để bán có kỳ hạn còn lại dưới hoặc bằng một năm trong tổng số lượng trái phiếu đang nắm giữ, hay TPCP để bán, không thuộc phạm vi điều chỉnh của điều 17.6
Hơn nữa, Nhóm công tác cũng nêu câu hỏi, nếu TPCP là tài sản có thanh khoản và ngân hàng nước ngoài có quy trình nghiệp vụ từ thị trường đến thị trường phù hợp để thực hiện hoạt động mua bán trái phiếu, thì làm thế nào các ngân hàng có thể sử dụng nguồn vốn dài hạn để mua trái phiếu có thể bị bán bất kỳ lúc nào?
“Ngân hàng phải làm gì với nguồn vốn dài hạn nếu trạng thái trái phiếu bằng 0. Về mặt quản lý thanh khoản, đây là cách làm thiếu an toàn, không hiệu quả đối với ngân hàng. Ngay cả khi NHNN quan tâm đến vấn đề thanh khoản trái phiếu thì cũng cần phải có một tỷ lệ riêng cho từng kỳ hạn. Ví dụ, kỳ hạn trái phiếu là 8 tháng nhưng không thể sử dụng 100% vốn của kỳ hạn 8 tháng để huy động trái phiếu”, Nhóm công tác nêu rõ.
Thời hạn quá gấp sẽ gây sốc cho thị trường
Bên cạnh đó, Nhóm công tác cũng đề nghị NHNN làm rõ một số vấn đề liên quan đến trái phiếu và nguồn vốn trung và dài hạn.
Cụ thể, đề nghị NHNN xem xét nguồn vốn của các TCTD là nguồn vốn dài hạn. Nguồn vốn này có thể sử dụng để đầu tư vào trái phiếu. Vì vậy, trong tỷ lệ này, những trái phiếu được đầu tư bởi vốn (sau khi đã trừ đi các khoản mua, đầu tư tài sản cố định và các dạng đầu tư khác) nên được loại trừ khỏi phạm vi điều chỉnh của điều 17.6.
NHNN được đề nghị nêu lý do việc đưa ra một tỷ lệ mới cho chi nhánh ngân hàng nước ngoài và ngân hàng thương mại trong nước. Đồng thời, giải thích vì sao hệ số này là 15% đối với chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trong khi Nhóm công tác cho rằng cần bảo đảm nguyên tắc đối xử công bằng để khuyến khích mọi thành phần thị trường.
Liên quan đến quy định tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để vay trung hạn và dài hạn là 60% tại điều 17.5, Nhóm công tác đề nghị NHNN xem xét cho phép ngân hàng được tự quyết định nên sử dụng nguồn vốn của ngân hàng để mua trái phiếu hay tài sản dài hạn.
Cuối cùng, về thời hạn thi hành, Nhóm công tác ngân hàng cho rằng thời hạn này quá gấp để các ngân hàng kịp chuẩn bị tình trạng thanh khoản và có thể gây sốc cho thị trường do các ngân hàng phải giảm trạng thái trái phiếu trong một thời gian ngắn để bảo đảm chấp hành đúng quy định mới.
Để phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam, cần tránh lặp lại bài học những năm 2008 – 2009 khi lãi suất trái phiếu tăng vọt từ 7% lên 21 – 25%. Vì vậy, Nhóm công tác ngân hàng đề nghị NHNN xem xét gia hạn thời hạn hiệu lực thi hành của Thông tư 36.
Hoàng Yến
