Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: TT

Theo Bộ NN&PTNT, do ảnh hưởng của hiện tượng El Nino, hạn hán năm 2015 ở mức cao nhất trong nhiều năm gần đây, tổng lượng mưa 10 tháng đầu năm tại hầu hết các khu vực trên toàn quốc đều thiếu hụt so với trung bình nhiều năm từ 20-60%, nguy cơ thiếu nước sản xuất, sinh hoạt đang rất gay gắt và cấp thiết cần sự hỗ trợ.

Đơn cử như khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có tổng lượng mưa thấp hơn cùng kỳ năm 2014, thiếu hụt so với trung bình nhiều năm (TBNN) từ 30-60%. Đặc biệt, khu vực Nam Trung Bộ thiếu hụt từ 40-80% (có thời gian hụt tới 90%) so với TBNN.

Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Trung ương cũng cho biết, trong thời gian tới, lượng mưa ở Bắc Bộ xấp xỉ TBNN nhưng ở khu vực Trung Bộ có khả năng tiếp tục thiếu hụt từ 30-50% so với TBNN cùng thời kỳ. Thậm chí, nhiều khả năng tổng lượng mưa sẽ thiếu hụt trong chính mùa mưa. Lượng mưa ở khu vực Tây Nguyên, Nam Bộ và Bình Thuận thấp hơn khoảng 20-40% và mùa mưa cũng kết thúc sớm hơn so với TBNN.

Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) nhấn mạnh, hầu hết các hồ chứa đều không đủ nước trữ theo thiết kế. Trên hệ thống các hồ thủy điện, tổng lượng nước về các hồ khu vực miền Trung, miền Nam tính đến thời điểm hiện nay thấp hơn TBNN khoảng 11,12 tỉ m3 và thấp hơn so với cùng kỳ năm 2014 khoảng 32,43 tỉ m3(tương đương 52%).

Cũng theo tính toán của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), sau khi cung cấp nước cho sản xuất vụ Đông Xuân tới, nhiều hồ chỉ còn 10-20% dung tích. Điều này dẫn đến nguy cơ không đủ nước cung cấp cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt nếu không điều chỉnh lại việc phát điện để tích trữ nước.

Do hạn hán, xâm nhập mặn cũng diễn ra mạnh và rộng. Đặc biệt là tại vùng ĐBSCL, xâm nhập mặn xuất hiện sớm, vào sâu trong đất liền so với cùng kỳ. Từ tháng 12, ở các vùng cách biển 25-35 km, mặn có khả năng vượt quá 4 g/l. Còn từ tháng 1-2/2016 trở đi, các vùng này gần như không có khả năng lấy nước ngọt. Các vùng cách biển 45-65 km, nếu mùa mưa đến chậm, xâm nhập mặn có thể kéo dài đến tháng 6/2016, ảnh hưởng nặng nề tới vụ Đông Xuân, Xuân Hè, cây công nghiệp ngắn ngày, nuôi tôm...

Bộ NN&PTNT cảnh báo, vụ Đông Xuân năm 2015-2016 và năm 2016, nếu không chủ động tính toán và có phương án điều hành sử dụng nguồn nước cho phù hợp, tình hình hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước cho sản xuất và ngay cả nước sinh hoạt sẽ có nguy cơ xảy ra gay gắt, khốc liệt hơn những tháng đầu năm 2015 tại nhiều địa phương ở khu vực Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Tại Hội nghị, Ban Chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai, Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương đang đề xuất một số biện pháp để các địa phương triển khai phương án phòng, chống hạn, chủ động tích trữ nước ở các hồ chứa thuỷ lợi, thủy điện nhằm phục vụ cho sản xuất, nhất là cho sinh hoạt trong thời gian tới.

Theo đó, để hỗ trợ các địa phương triển khai các biện pháp phòng, chống hạn hán năm 2016, Bộ NN&PTNT đã đề nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét mở rộng phạm vi hỗ trợ kinh phí vượt định mức cho các tổ chức quản lý khai thác công trình thủy lợi, các địa phương chủ động thực hiện giải pháp phòng, chống, khắc phục hậu quả hạn hán, xâm nhập mặn.

Đồng thời, hỗ trợ cho những vùng phải dừng sản xuất do không đủ nguồn nước tưới; Hỗ trợ kinh phí chuyển đổi cơ cấu cây trồng từ lúa sang cây trồng cạn ở những vùng bị hạn hán nặng; kinh phí xây dựng, sửa chữa khẩn cấp các công trình cấp nước sạch, vận chuyển nước sinh hoạt, phục vụ người dân các vùng bị khô, hạn, thiếu nước sinh hoạt; mua thức ăn, nước uống chăn nuôi cho vật nuôi ở những vùng khô hạn nặng.

Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải đánh giá cao nỗ lực của Bộ NN&PTNT và các địa phương trong việc chủ động các phương án ứng phó, hạn chế đến mức thấp nhất những thiệt hại do hiện tượng El Nino gây ra. Khẳng định tính chất nghiêm trọng của thời tiết cực đoan trong thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ NN&PTNT, chính quyền các địa phương đẩy mạnh công tác truyền thông, nâng cao ý thức cho người dân trong việc sử dụng nguồn nước hiệu quả; chủ động bố trí ngân sách cho công tác chống hạn; có giải pháp chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp.

Bộ NN&PTNT phối hợp với Bộ Công Thương triển khai các giải pháp điều hòa hợp lý nguồn nước tại các hồ chứa thủy lợi, thủy điện, chủ động tích trữ nguồn nước ở các hồ, đập, nhằm đảm bảo đủ nước tưới cho sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt cho người và gia súc trong vụ Đông Xuân 2015-2016 và cả năm 2016./.

Diệu Hoa