Tiếp nhận hồ sơ khai thuế tại Cục Thuế Yên Bái. Ảnh: NM
Không có việc cơ quan thuế lấy quyền là cơ quan nhà nước để làm khó, hoặc yêu cầu các ngân hàng thương mại phải cung cấp thông tin cá nhân, mà về thực tế, để phục vụ công tác quản lý, làm rõ những nghi vấn, thì ngân hàng cũng có trách nhiệm phải cung cấp thông tin liên quan.
PV: Như bà đã biết, Dự thảo Luật Quản lý thuế (sửa đổi) đã được Chính phủ trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIV vừa qua. Liên quan đến quy định ngân hàng thương mại phải cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế cho cơ quan thuế, có ý kiến cho rằng cần phải xem xét lại. Quan điểm của bà về vấn đề này như thế nào?
- Ls. Lê Thị Hồng Vân: Theo tôi, để đảm bảo nguyên tắc mọi công dân đều phải tuân thủ hiến pháp và pháp luật, thì việc cơ quan thuế đề nghị ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản người nộp thuế là cần thiết, thể hiện tính minh bạch, chứ không phải là sự xâm phạm đến bí mật đời tư hay thông tin cá nhân của một ai đó.
Ở đây, không có việc cơ quan thuế lấy quyền là cơ quan nhà nước để yêu cầu các ngân hàng thương mại phải cung cấp thông tin cá nhân, mà về thực tế, để phục vụ công tác quản lý, làm rõ những nghi vấn, thì ngân hàng cũng có trách nhiệm phải cung cấp thông tin liên quan, nhưng vẫn đảm bảo không trái mục đích. Vì thế, trong trường hợp cần thiết, cơ quan thuế chỉ được đề nghị ngân hàng cung cấp các thông tin như: thông tin về mở tài khoản, số tài khoản, nội dung giao dịch qua tài khoản, số dư tài khoản, mã số thuế của người nộp thuế.
Những thông tin này chỉ được cơ quan thuế đề nghị ngân hàng cung cấp khi phát hiện có những dấu hiệu vi phạm pháp luật, hoặc có dấu hiệu về trốn thuế, kê khai thuế không chính xác nhưng cũng chỉ được đề nghị cung cấp những thông tin này tại thời điểm có nghi ngờ.
Trong thời đại kỹ thuật số bùng nổ như hiện nay, các giao dịch thương mại điện tử càng nhiều, nhưng không được quản lý và kiểm soát chặt chẽ, dẫn đến quyền lợi của khách hàng bị xâm phạm nghiêm trọng. Việc mua hàng chỉ đơn giản bằng cú nhấp chuột, nhưng giải quyết hậu quả của những hành vi vi phạm như hàng hóa không đúng tiêu chuẩn, chất lượng thì lại kéo theo rất nhiều cơ quan quản lý khác nhau mới có thể giải quyết được.
| ||||||||||||||||
Do đó, đối với nhiều giao dịch điện tử thông qua hình thức kinh doanh qua mạng, cơ quan thuế càng cần phải quản lý việc nộp thuế. Để làm được việc này thì việc đề nghị ngân hàng cung cấp thông tin là điều hết sức cần thiết.
Hiện nay, trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, kinh doanh thương mại, pháp luật cũng có quy định về việc các cơ quan, tổ chức phải cung cấp thông tin, tài liệu cho cơ quan điều tra, tòa án để phục vụ công tác điều tra, xét xử. Tuy nhiên, đến giai đoạn điều tra, xét xử, tức là lúc hành vi vi phạm pháp luật đã rõ, vụ án đã được khởi tố, điều này đồng nghĩa với việc đã có hậu quả phát sinh từ hành vi vi phạm pháp luật của cá nhân, tổ chức.
Mặc dù vậy, đứng ở vai trò của một luật sư, theo tôi, để có sự “thấu hiểu” cũng như hợp tác trong quá trình phối hợp cung cấp, trao đổi thông tin, cơ quan thuế cũng không được lạm quyền gây ảnh hưởng đến quyền lợi của khách hàng. Chỉ những đối tượng bị cơ quan thuế nghi vấn mới có thể bị đề nghị cung cấp thông tin, và ngân hàng cũng không được từ chối cung cấp thông tin khi khách hàng của mình có những dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Việc đề nghị cung cấp thông tin khách hàng của cơ quan thuế cũng phải có quy định chặt chẽ, vừa đảm bảo tuân thủ pháp luật, vừa đảm bảo quyền lợi của khách hàng, ngân hàng. Vậy nên, phải quy định rõ ai là người của cơ quan thuế mới được ra văn bản đề nghị ngân hàng cung cấp thông tin, phải có hồ sơ cũng như những dấu hiệu vi phạm của khách hàng mới được đề nghị cung cấp.
PV: Tại buổi họp báo do Tổng cục Thuế tổ chức mới đây, Tổng cục Thuế cho biết, vấn đề bảo mật thông tin tài khoản của người nộp thuế đã được quy định trong luật, việc quy định như dự thảo là nhằm giảm thiểu thủ tục cho người nộp thuế. Là người làm trong lĩnh vực luật pháp, bà đã gặp trường hợp nào mà doanh nghiệp kiện cơ quan thuế vì để lộ thông tin tài khoản chưa?
- Ls. Lê Thị Hồng Vân: Như tôi đã nêu, chỉ khi có dấu hiệu vi phạm pháp luật của cá nhân, tổ chức thì cơ quan thuế mới được quyền đưa ra đề nghị ngân hàng cung cấp thông tin của khách hàng mở tài khoản tại ngân hàng mình. Pháp luật đã có quy định việc cung cấp thông tin cho cơ quan điều tra, tòa án trong quá trình giải quyết vụ án. Cơ quan thuế được Nhà nước giao nhiệm vụ kiểm tra việc tuân thủ pháp luật về thuế, tránh hiện tượng trốn thuế gây thất thoát ngân sách nhà nước.
Do đó, việc cơ quan thuế thực thi quyền của mình là hoàn toàn phù hợp quy định pháp luật. Trong quá trình hành nghề hơn 10 năm, tôi chưa thấy có vụ án nào cơ quan thuế bị khởi kiện vì làm lộ bí mật thông tin.
PV: Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, ở nhiều nước cơ quan thuế có thể truy cập thông tin ngân hàng cho mục đích quản lý thuế, hoặc quy định các ngân hàng và tổ chức tín dụng có nghĩa vụ thông báo cho cơ quan thuế biết về việc mở tài khoản của người nộp thuế cùng mã số thuế do cơ quan thuế cấp. Theo bà, có nên quy định vấn đề này trong dự thảo luật không?
- Ls. Lê Thi Hồng Vân: Ở các nước phát triển, người dân am hiểu và tuân thủ pháp luật thì mọi giao dịch cũng đều được minh bạch. Do vậy, khi đã tuân thủ và làm theo pháp luật, mỗi công dân đều không ngại việc công khai các thông tin hoặc khi cần, cơ quan thuế có thể truy cập thông tin cá nhân tại ngân hàng phục vụ việc quản lý thuế.
Ở Việt Nam, để làm được việc này, cần sự hợp tác chặt chẽ của các cơ quan nhà nước, các tổ chức, cá nhân, đồng thời tất thảy đều phải tuân thủ pháp luật, có hành lang pháp lý rõ ràng và đặc biệt là phải có sự phối hợp tuyền truyền để người dân hiểu được quyền, nghĩa vụ của mình.
Về phía công dân, trước tiên, mọi công dân phải tuân thủ các quy định của pháp luật, sau đó phải có sự hợp tác với các cơ quan chức năng để phối hợp giải quyết nếu bị phát hiện những hành vi phạm.
Về phía cơ quan nhà nước, không được dùng quyền lực để gây sức ép hay vì lợi ích cá nhân nào đó, không phải mục đích thực thi pháp luật mà lạm quyền dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi của công dân.
Để đưa được những quy định này vào pháp luật cần đòi hỏi sự nỗ lực phấn đấu tuyên truyền và nhận thức pháp luật từ hai phía.
PV: Xin cảm ơn bà!
Nhật Minh (thực hiện)
