Giao dịch theo cách truyền thống tại KBNN. Ảnh: Đ.Minh

“Khơi thông” các nguồn vốn

Việc thanh toán trong nội bộ hệ thống kho bạc tuy đã được điện tử hóa, song thanh toán với các ngân hàng thương mại (NHTM) cơ bản vẫn thực hiện thủ công, đặc biệt là tại các KBNN huyện.

Nhưng hiện tại, với hai phương thức mới, các chứng từ thanh toán của KBNN, đặc biệt là các chứng từ của các đơn vị giao dịch với KBNN sẽ được luân chuyển đến chi nhánh NHNN/NHTM (nơi mở tài khoản thông qua đường truyền dữ liệu điện tử), nên đảm bảo việc thanh toán nhanh, chính xác và an toàn hơn so với phương thức thanh toán bằng chứng từ giấy.

Trường hợp có trục trặc về đường truyền vẫn có thể chuyển sang thanh toán bằng chứng từ giấy.

Các hệ thống thanh toán mới cũng giúp cho việc nâng cao khả năng thanh khoản của KBNN, bởi lúc này, các KBNN huyện sẽ mở tài khoản thanh toán tại NHTM thay thế cho các khoản tiền gửi hiện nay và thực hiện thu, chi qua tài khoản này.

Những thông tin của tài khoản này sẽ được cân đối chung trên toàn quốc và do KBNN đảm bảo (tức là, trong ngày KBNN huyện có thể thực hiện chi lớn hơn số thu tại địa bàn). Do đó, sẽ tránh được tình trạng mất khả năng thanh toán cục bộ do KBNN trung ương chưa kịp chuyển vốn về.

Thanh toán điện tử song phương tập trung và thanh toán điện tử liên ngân hàng cũng góp phần hình thành một vài tài khoản thanh toán chính của KBNN tại trung ương và xây dựng tài khoản thanh toán tập trung của KBNN sau này; đồng thời, gom số dư ngân quỹ tại các địa phương về trung ương để hỗ trợ cho ngân sách nhà nước khi nguồn thu chưa tập trung kịp. Đây chính là giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tạm thời nhàn rỗi hiện nay.

Ngoài ra, hai hệ thống thanh toán mới còn giúp cho KBNN theo dõi được trực tuyến số thu, chi và chênh lệch thu, chi tại từng KBNN quận, huyện cũng như của toàn hệ thống. Qua đó, tạo thuận lợi cho việc dự báo thu, chi ngân quỹ trong ngắn hạn và hỗ trợ công tác cải cách quản lý ngân quỹ nói riêng và cải cách tài chính công nói chung.

Bên cạnh đó, các hệ thống thanh toán này còn giúp giảm thiểu thời gian và công sức nhập liệu, luân chuyển chứng từ của các chi nhánh KBNN.

Không ít thách thức

KBNN cho biết, việc tham gia thanh toán điện tử song phương tập trung và thanh toán điện tử liên ngân hàng không ảnh hưởng lớn đến các cơ chế chính sách và các quy trình nghiệp vụ khác của kho bạc.

Tuy nhiên, cũng sẽ có những tác động đến hoạt động quản lý của KBNN. Cụ thể, KBNN sẽ phải thay đổi phương thức quản lý và cơ chế điều hành phân tán sang phương thức quản lý, điều hành tập trung.

KBNN cũng sẽ phải thay đổi cơ chế quản lý vốn, từ việc phân cấp giao quyền tự chủ điều hành cho các địa phương, sang cơ chế điều hành tập trung ngân quỹ về trung ương, để đảm bảo khả năng thanh khoản của toàn hệ thống qua các tài khoản chính của KBNN tại các ngân hàng.

Thay đổi công tác quản lý thanh toán, đối chiếu số liệu, luân chuyển chứng từ giữa KBNN với hệ thống ngân hàng, từ việc luân chuyển chứng từ phân tán (giữa các đơn vị KBNN với ngân hàng tại địa phương) và đối chiếu dựa trên chứng từ giấy thủ công, sang việc luân chuyển chứng từ tập trung giữa các hệ thống (KBNN- ngân hàng) tại trung ương và đối chiếu dựa trên các bảng kê, chứng từ điện tử.

Triển khai các hệ thống thanh toán tập trung cũng tạo nhiều cơ hội để cải cách, hiện đại hóa hệ thống thanh toán, góp phần thực hiện cải cách quản lý ngân quỹ trong thời gian tới. Tuy vậy, cũng đòi hỏi từng cán bộ, đặc biệt là cán bộ lãnh đạo trong các đơn vị kho bạc phải chấp nhận thách thức trong đổi mới và ủng hộ xu hướng cải cách, để xây dựng cho được hệ thống thanh toán tập trung hiện đại, hỗ trợ cho mục tiêu cải cách tài chính công./.

Vân Hà