Nhiều nước áp dụng chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt mới đối với thuốc lá.
Theo bà, khi thực hiện cũng vấp phải nhiều cản trở, tuy nhiên, kết quả thu được rất lớn khi tiêu dùng giảm và ngân sách tăng cao nhờ thuế thuốc lá, với con số 113 tỷ USD, tăng khoảng 10%.
PV: Cũng giống như Việt Nam, Trung Quốc là 1 trong 15 nước có tỷ lệ người hút thuốc cao nhất thế giới. Xin bà cho biết khái quát về Chương trình cải cách thuế thuốc lá của Trung Quốc trong thời gian qua, nhằm giảm tỷ lệ người hút thuốc, bảo vệ sức khỏe cộng đồng?
- Bà Rose Zheng: Ở Trung Quốc, gần đây nhất vào năm 2015 đã có 1 lần tăng thuế rất cao nên tỷ lệ tiêu dùng đã giảm vào các năm 2016 và năm 2017. Đây là lần đầu tiên giảm tiêu dùng sau nhiều thập kỷ nhờ chính sách thuế. Cùng với việc giảm tiêu dùng, ngân sách đã tăng cao nhờ thuế thuốc lá, với con số 113 tỷ USD, tăng khoảng 10%. Ngoài ra những năm gần đây, Chính phủ Trung Quốc có nhiều nỗ lực cải thiện chính sách phòng, chống thuốc lá như thành lập Ủy ban Phòng, chống thuốc lá quốc gia do Bộ Công thương chủ trì. Chính phủ Trung Quốc cũng đã ban hành chương trình mục tiêu quốc gia, phấn đấu giảm tỷ lệ hút thuốc từ 27% xuống 20% vào năm 2030. Đây là những nỗ lực rất lớn của Trung Quốc nhằm giảm tỷ lệ hút thuốc. 
Bà Rose Zheng
PV: Xin bà cho biết, hiệu quả của chính sách thuế thuốc lá đến y tế, bảo vệ sức khỏe người dân Trung Quốc và thực tế về mối quan hệ giữa tăng thuế với giảm tỷ lệ hút thuốc ở Trung Quốc trong thời gian qua?
- Bà Rose Zheng: Như tôi đã nói, chính sách thuế năm 2015 đã làm giảm tiêu dùng thuốc lá vào năm 2016 và năm 2017. Năm 2017 tổng tiêu dùng đã giảm 4,6%, tuy nhiên chúng tôi chưa có các số liệu để thấy rằng tổng tiêu dùng giảm thì dẫn đến tỷ lệ hút thuốc giảm là bao nhiêu, vì phải có các cuộc điều tra cụ thể. Cùng với giảm tiêu dùng, ngân sách của Trung Quốc đã tăng rất cao, hiện nay nguồn thu ngân sách từ thuế TTĐB đối với thuốc lá chiếm một nửa tổng doanh thu thuế TTĐB của Trung Quốc và chiếm 4% tổng thu ngân sách. Vì các công ty thuốc lá của Trung Quốc là độc quyền của nhà nước, nên phải đóng góp lợi nhuận cho ngân sách nhà nước, nếu cộng cả thuế và lợi nhuận thì lên tới 7% tổng thu ngân sách.
PV: Vậy bà có thể chia sẻ các thách thức mà Trung Quốc gặp phải trong quá trình cải cách chính sách thuế thuốc lá và kinh nghiệm giải quyết hiệu quả các thách thức này?
- Bà Rose Zheng: Thách thức đối với chúng tôi khi sửa đổi thuế năm 2015 là có nhiều ý kiến cho rằng, sửa đổi chính sách thuế phải không tác động đến giá và tiêu dùng, cũng như gặp nhiều cản trở khác. Để đối mặt với điều này, chúng tôi đã thực hiện nhiều cuộc hội thảo và tìm kiếm nhiều tài liệu của nước ngoài để chứng minh rằng thuế có tác động rất tốt đến thu ngân sách và các mục tiêu về y tế.
PV: Là quốc gia có nhiều biên giới đất liền, đường biển với nhiều quốc gia, Trung Quốc có kinh nghiệm thế nào trong việc kết hợp tăng thuế thuốc lá và chống buôn lậu thuốc lá hiệu quả?
- Bà Rose Zheng: Ở Trung Quốc chúng tôi không gặp nhiều vấn đề về buôn lậu, vì nhiều công ty thuộc ngành tiêu thụ thuốc lá là độc quyền và tự họ phải kiểm soát tốt về thị trường của mình. Bản thân các công ty thuốc lá Trung Quốc đã có nhiều nỗ lực trong việc hạn chế buôn lậu vào thị trường. Tuy nhiên chúng tôi cũng nhận thức được rằng, ở nhiều quốc gia khác cũng có vấn đề buôn lậu và đây là câu chuyện về chuỗi cung ứng toàn cầu về dòng sản phẩm này, nên cần phải có nỗ lực toàn cầu về chống buôn lậu.
PV: Xin cảm ơn bà!
Minh Anh (thực hiện)
