Sử dụng ngân sách, phòng tránh thất thoát, lãng phí và tiêu cực, đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ, căn bản CCQLTC quân đội.

Cần thiết phải đổi mới cơ chế quản lý tài chính

Những năm qua, dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng (BQP), ngành Tài chính quân đội đã tham mưu cho Bộ nhiều giải pháp thực hiện đổi mới cơ chế quản lý tài chính quân đội cơ bản phù hợp với CCQLTC của Nhà nước và đặc thù quốc phòng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Đồng thời, đã thể chế hóa luật pháp về tài chính – ngân sách thành các quy định, hướng dẫn về công tác tài chính trong Quân đội. Từ đó, góp phần nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách, từng bước xác định cơ cấu ngân sách theo hướng hợp lý hơn, đúng trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm công khai, minh bạch trong tất cả các khâu của chu trình ngân sách.

Tài chính quân đội là bộ phận của tài chính nhà nước, vì vậy khi CCQLTC của Nhà nước có sự thay đổi thì CCQLTC quân đội phải thay đổi để phù hợp với quy định của pháp luật về tài chính - ngân sách. Cùng với đó, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách, phòng tránh thất thoát, lãng phí và tiêu cực, đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ, căn bản CCQLTC quân đội.

Do đó, Quân ủy Trung ương, Thủ trưởng BQP đã lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt việc nghiên cứu, xây dựng nghị quyết và Đề án về Đổi mới CCQLTC quân đội theo Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2015, giai đoạn 2018 - 2025 và những năm tiếp theo. Đồng thời, xác định rõ chủ trương, định hướng, đó là: Xây dựng CCQLTC mới phù hợp với pháp luật của Nhà nước về tài chính - ngân sách và đặc thù quốc phòng. Từ đó, góp phần nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội, đảm bảo hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mọi tình huống.

Nội dung nghị quyết và đề án CCQLTC mới được xây dựng đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với quy định của Luật NSNN năm 2015, bảo đảm tính kế thừa và phát triển, có tính khoa học, thực tiễn và khả thi, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Đồng thời, bao quát tất cả các khâu của chu trình ngân sách ở cả 4 cấp đơn vị dự toán, trọng tâm là xác định rõ quy trình lập, phân bổ dự toán, cấp phát và thanh, quyết toán đối với NSNN chi thường xuyên cho quốc phòng và nhiệm vụ Nhà nước giao ngoài lĩnh vực quốc phòng.

Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh của cơ chế mới không bao gồm toàn bộ các loại ngân sách thường xuyên theo nhiệm vụ chi của BQP. Một số loại ngân sách đặc thù (ngân sách đặc biệt; ngân sách xây dựng cơ bản và một số loại ngân sách quản lý theo quy định của Luật Đầu tư công, Luật Xây dựng; kinh phí thực hiện dự án, đề án, đề tài khoa học công nghệ và chi chương trình mục tiêu) chịu sự điều chỉnh của các luật chuyên ngành và hướng dẫn riêng của các cơ quan chức năng, nên công tác lập, phân bổ dự toán, cấp phát và thanh, quyết toán ngân sách được thực hiện theo quy định riêng của Nhà nước và BQP.

Bốn giải pháp cơ bản triển khai thực hiện

Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến cho các cấp, các ngành, nhất là đội ngũ cán bộ chủ trì cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp (DN) trong toàn quân về mục tiêu, yêu cầu, nội dung đổi mới CCQLTC quân đội. Chú trọng công tác định hướng tư tưởng tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai, thực hiện CCQLTC mới. Phổ biến, quán triệt cho cấp ủy, chỉ huy các đơn vị, DN nhận thức rõ trách nhiệm của mình về lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát các cơ quan, đơn vị thuộc quyền thực hiện đúng quy trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách.

Hai là, làm tốt công tác nghiên cứu, xây dựng các văn bản quy định, hướng dẫn về CCQLTC mới, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi, có lộ trình phù hợp. Đối với việc hoàn thiện các định mức làm cơ sở lập và phân bổ dự toán ngân sách, đây là vấn đề phức tạp, phạm vi rộng, cần có thời gian để nghiên cứu, xây dựng phù hợp với đặc thù của từng ngành, từng lĩnh vực, nên yêu cầu các ngành nghiệp vụ phải tiến hành rà soát kỹ lưỡng, xác định lộ trình cụ thể và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan trong quá trình nghiên cứu, xây dựng.

Ba là, tăng cường công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tài chính và nghiệp vụ các cấp, cũng như nâng cao trình độ quản lý tài chính cho cán bộ lãnh đạo, chỉ huy. Trước mắt, cần tổ chức tập huấn về cơ chế mới cho các đơn vị trong toàn quân, nhất là cán bộ ở cơ quan nghiệp vụ và cơ quan tài chính các cấp, để lãnh đạo, chỉ huy, cán bộ tài chính các cơ quan xác định rõ nhiệm vụ, quyền hạn của mình, phối hợp chặt chẽ và thực hiện nghiêm quy trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách. Đồng thời, thường xuyên cập nhật, đưa nội dung

CCQLTC mới vào chương trình giảng dạy tại các học viện, nhà trường trong quân đội phù hợp với từng đối tượng đào tạo, sát với thực tiễn.

Bốn là, kết hợp các biện pháp, công cụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán đối với việc triển khai thực hiện CCQLTC mới ở tất cả các cơ quan, đơn vị, DN. Đối với những sai phạm, phải kiên quyết chấn chỉnh, xử lý kịp thời. Đối với các đơn vị gặp khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thực hiện hoặc không thực hiện được thì phải làm rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm của tập thể, cá nhân có liên quan, xem xét, xử lý theo quy định.

Khi triển khai thực hiện CCQLTC mới bước đầu sẽ có nhiều khó khăn, vướng mắc phát sinh, như vấn đề về tâm lý ngại đổi mới, nhận định sai khi cho rằng cơ chế mới sẽ “tập trung quyền lực” về ngành Tài chính, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa cơ quan tài chính và ngành nghiệp vụ trong thời gian đầu thực hiện cơ chế mới. Để khắc phục những khó khăn nêu trên, nhằm đưa CCQLTC mới vào triển khai áp dụng có hiệu quả, yêu cầu cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, nhất là sự phối hợp giữa cơ quan tài chính và ngành nghiệp vụ; tăng cường trách nhiệm của lãnh đạo, chỉ huy các cấp trong triển khai thực hiện.

Trịnh Văn Tự