Ban hành đầy đủ giá dịch vụ, định mức, tiêu chuẩn sẽ giúp cho quỹ BHTN hoạt động hiệu quả.

Đây là cơ sở xác định chi phí dịch vụ, do đó cần phải có văn bản hướng dẫn, trong quá trình thực hiện có thanh tra, kiểm tra để hoạt động sao cho hiệu quả.

Chính sách chưa gắn với thị trường lao động

Theo số liệu từ Cục Việc làm, Bộ LĐ-TB&XH, chính sách BHTN sau 11 năm thực hiện, đến nay đã có trên 13 triệu người tham gia BHTN, chiếm 27,4% lực lượng lao động trong độ tuổi. Chính sách BHTN đã thực hiện tốt vai trò là điểm tựa cho người thất nghiệp với trên 5,2 triệu lượt người được hưởng trợ cấp thất nghiệp, trong đó 97% người hưởng trợ cấp thất nghiệp được tư vấn, giới thiệu việc làm miễn phí, số người được hỗ trợ học nghề có xu hướng tăng, năm sau cao hơn năm trước, đã có 230 nghìn người được hỗ trợ học nghề.

Phát biểu tại một cuộc hội thảo mới đây do Bộ LĐ-TB&XH tổ chức, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Lê Văn Thanh cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện BHTN còn bộc lộ nhiều hạn chế. Đó là chính sách BHTN chưa thực sự gắn với thị trường lao động, mới tập trung nhiều cho khu vực chính thức, chưa có chính sách phù hợp cho khu vực phi chính thức, còn nặng về giải quyết trợ cấp thất nghiệp, chưa chú ý thỏa đáng đến các giải pháp phòng ngừa theo thông lệ quốc tế. Cơ chế quản lý, cơ chế tài chính và tổ chức bộ máy thực hiện BHTN còn nhiều điểm bất cập. Ngoài ra, còn nhiều bất cập khác trong quá trình thực hiện như: phần mềm giải quyết hưởng BHTN, kết nối dữ liệu, chia sẻ thông tin liên ngành, cải cách thủ tục hành chính, tuyên truyền, kiểm soát trục lợi BHTN…

Thứ trưởng Lê Văn Thanh cho rằng, để chính sách BHTN thực sự trở thành công cụ quản trị thị trường lao động, trong thời gian tới, Bộ LĐ-TB&XH sẽ nghiên cứu, xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Luật Việc làm, trong đó có các nội dung về BHTN. Bên cạnh đó, cần đánh giá lại về năng lực và hiệu quả hoạt động cũng như vai trò của Trung tâm dịch vụ việc làm nhằm nâng cao vị thế, vai trò đối với việc thực hiện BHTN nói riêng và việc phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương nói chung.

Xây dựng giá dịch vụ

Theo Cục Việc làm, hiện Cục đang xây dựng “Đề án nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị thực hiện chính sách BHTN”. Trong đó, tập trung về tổ chức bộ máy và nhân sự, cơ chế tài chính đảm bảo tinh gọn, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả để chính sách BHTN thực sự trở thành công cụ quản trị thị trường lao động. Đồng thời, xây dựng hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm đồng bộ, hiện đại, phục vụ công tác BHTN, đáp ứng được sự phát triển của thị trường lao động.

Ông Lê Quang Trung - Nguyên Phó Cục trưởng phụ trách Cục Việc làm cho rằng, tại các nước trên thế giới, chỉ thực hiện chính sách BHTN cho khu vực chính thức, tức là khu vực có quan hệ lao động, còn khu vực phi chính thức cũng không thực hiện chính sách BHTN. Trong thời gian qua, các trung tâm dịch vụ việc làm, ngoài thực hiện chi trả hỗ trợ thất nghiệp còn tập trung vào công tác tư vấn nghề nghiệp, hỗ trợ học nghề, kết nối thị trường lao động.

Về định hướng đổi mới cơ chế tài chính quỹ BHTN trong thời gian tới, ông Lê Quang Trung cho rằng, trước hết phải đổi mới cơ chế tài chính theo đúng Nghị quyết số 28-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội, tức là toàn bộ chi phí cho BHTN phải được BHTN chi trả, ví dụ như chi phí làm công tác chi trả trợ cấp thất nghiệp, chi phí để làm công tác tư vấn, giới thiệu việc làm. Kinh nghiệm của các nước cho thấy, 1 người làm công tác tư vấn việc làm phải có ít nhất 3 người làm công tác thông tin tìm hiểu thị trường lao động, do đó phải chi cho cả những người này.

Ngoài ra, quỹ BHTN phải hỗ trợ cho những người làm công tác đào tạo nghề, đưa những người thất nghiệp đến cơ sở đào tạo nghề; hỗ trợ tổ chức những sàn giao dịch; tổ chức hoạt động về thông tin, tuyên truyền về BHTN, nếu có các hoạt động hỗ trợ tốt hơn đối với người thất nghiệp cũng phải được trích từ nguồn kinh phí này.

Kinh phí từ BHTN sẽ được dùng để chi trả tiền lương, công tác phí, chi phí cơ sở vật chất, thực hiện các chế độ. Hiện nay các trung tâm dịch vụ việc làm chưa được kinh phí này nên rất khó khăn. Trong Nghị định 61/2020/NĐ-CP mới đây, Chính phủ giao cho Bộ LĐ-TB&XH quyết định giá dịch vụ, giá tư vấn, giá hỗ trợ đào tạo nghề… Đây sẽ là căn cứ cho các trung tâm dịch vụ việc làm có nguồn kinh phí hoạt động.

Ông Lê Quang Trung cũng cho rằng, muốn kiểm tra, kiểm soát việc sử dụng quỹ hiệu quả, trước hết phải xây dựng giá dịch vụ, định mức, đánh giá được tiêu chuẩn và mức độ hoàn thành. Đây là cơ sở xác định chi phí, do đó cần phải có văn bản hướng dẫn, trong quá trình thực hiện có thanh tra, kiểm tra để hoạt động sao cho hiệu quả.

Về tổ chức bộ máy, ông Lê Quang Trung cho rằng, cần đổi mới theo hướng làm sao để tổ chức dịch vụ việc làm thành một hệ thống thống nhất trên nguyên tắc là đơn vị hoạt động vì mục tiêu xã hội, không vì mục tiêu lợi nhuận. Do đó, toàn bộ chi phí phải được lấy từ nguồn từ BHTN, từ ngân sách địa phương, từ các dự án để trung tâm hoạt động. Đồng thời, nâng cao năng lực cán bộ; xây dựng, hoàn thiện quy trình, xây dựng bộ tiêu chí để đánh giá hiệu quả hoạt động của quỹ BHTN cũng như hoạt động tư vấn giới thiệu việc làm; có chế độ tiền lương hợp lý động viên cán bộ nhân viên, trang bị cơ sở vật chất, điều kiện làm việc cho hệ thống này.

Bùi Tư