Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu dự thảo luật.

Trước khi biểu quyết thông qua, Quốc hội đã nghe Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật.

Tổng cục có tối đa 4 cấp phó

Về số lượng cấp phó của người đứng đầu vụ, văn phòng, thanh tra, cục, đơn vị sự nghiệp công lập, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đề nghị, quy định theo hướng bảo đảm bình quân không quá 3 người trên một đơn vị. Số lượng cấp phó của người đứng đầu tổng cục không quá 4 người (tại khoản 2 Điều 40 của Luật Tổ chức Chính phủ).

Báo cáo của UBTVQH cho biết, để khắc phục tình trạng mất cân đối về cơ cấu giữa số lượng người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý với số lượng công chức thực thi, thừa hành, trong thời gian qua, Đảng đã có chủ trương giảm số lượng cấp phó và khoán số lượng cấp phó tối đa phù hợp với quy mô của tổ chức.

Theo đó, căn cứ vào đầu mối tổ chức trực thuộc và số biên chế được giao, cấp có thẩm quyền sẽ quyết định tổng số lượng cấp phó tối đa của một cơ quan, nhưng không vượt quá mức trần được giao, làm cơ sở để người đứng đầu quyết định số lượng cấp phó cụ thể của từng đơn vị cho phù hợp với tính chất và yêu cầu công việc.

Thực hiện chủ trương của Đảng, một số cơ quan đã thực hiện việc khoán số lượng cấp phó. Do vậy, UBTVQH xin Quốc hội cho giữ cụm từ "bảo đảm bình quân" để thể hiện đúng tinh thần khoán cấp phó.

Không giảm đồng loạt số lượng phó chủ tịch HĐND

Đối với số lượng phó chủ tịch HĐND tỉnh, tỷ lệ lựa chọn giữa hai phương án được UBTVQH xin ý kiến các đại biểu chưa có sự cách biệt lớn, song đều thống nhất đề nghị trong lãnh đạo HĐND cấp tỉnh nên duy trì tối thiểu là 2 đại biểu hoạt động chuyên trách để bảo đảm hiệu quả hoạt động của HĐND trong điều kiện đẩy mạnh phân quyền, phân cấp cho địa phương hiện nay.

Do vậy, để thống nhất trong việc thiết kế các quy định về số lượng phó chủ tịch HĐND và phó trưởng ban của HĐND cấp tỉnh, UBTVQH đề nghị Quốc hội cho tiếp thu, chỉnh lý dự thảo luật theo hướng: nếu chủ tịch HĐND/trưởng ban HĐND là đại biểu chuyên trách thì bố trí 1 phó chủ tịch HĐND/phó trưởng ban HĐND hoạt động chuyên trách; trường hợp chủ tịch HĐND/trưởng ban HĐND là đại biểu hoạt động kiêm nhiệm thì bố trí 2 phó chủ tịch HĐND/phó trưởng ban HĐND hoạt động chuyên trách.

Với các quy định nêu trên, tại các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương không bị giảm đồng loạt số lượng cấp phó mà tùy thuộc vào việc bố trí đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách ở địa phương đó, trong bất kỳ trường hợp nào thì HĐND và ban của HĐND cấp tỉnh vẫn được bố trí 2 vị trí lãnh đạo hoạt động chuyên trách.

Hiện nay, hầu hết các địa phương đều bố trí chức danh chủ tịch HĐND kiêm nhiệm (bí thư hoặc phó bí thư tỉnh ủy kiêm), còn trưởng ban của HĐND cũng đa số hoạt động kiêm nhiệm, rất ít địa phương bố trí đại biểu hoạt động chuyên trách.

Vì vậy, quy định về số lượng cấp phó của HĐND, ban của HĐND cấp tỉnh như dự thảo luật sẽ tạo sự chủ động, linh hoạt cho địa phương trong việc bố trí cán bộ mà vẫn bảo đảm hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND và các ban của HĐND. Trong trường hợp chủ tịch HĐND, trưởng ban của HĐND cấp tỉnh hoạt động chuyên trách thì vẫn có thể giảm được cấp phó theo chủ trương của Trung ương.

Giảm 10 - 15% số đại biểu HĐND các cấp

Liên quan đến số lượng đại biểu HĐND, trong lần sửa đổi này, Chính phủ đề nghị giảm số lượng đại biểu HĐND ở tất cả các đơn vị hành chính để thực hiện chủ trương chung của Đảng, tiến tới tinh gọn bộ máy, tinh giản biên chế, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả. Còn cách xác định số lượng đại biểu và thẩm quyền quyết định số lượng đại biểu HĐND cụ thể thì vẫn như quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện hành.

Theo giải trình của UBTVQH, bản thân luật hiện hành khi quy định về số lượng đại biểu HĐND ở các đơn vị hành chính cũng đã tính đến đặc thù của những địa phương có dân cư đông, diện tích lớn. Vì vậy, theo quy định của dự thảo luật, các tỉnh, thành phố lớn, đông dân như Nghệ An, Thanh Hóa, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh vẫn sẽ có số lượng đại biểu HĐND cao hơn các tỉnh, thành phố khác. Do đó, UBTVQH đề nghị Quốc hội cho giữ như quy định về việc giảm 10 - 15% số đại biểu HĐND các cấp như dự thảo luật.

Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2020. Tuy nhiên, với một số quy định liên quan đến số lượng đại biểu HĐND các cấp, cơ cấu thường trực HĐND cấp tỉnh, số lượng cấp phó tại HĐND và UBND được áp dụng từ nhiệm kỳ 2021 - 2026./.

H.Y