Cán bộ BHXH huyện Bảo Lâm (Cao Bằng) đối chiếu và đôn đốc thu BHXH, BHYT.

Tuy nhiên, một số địa phương, đặc biệt là các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách thường chậm nộp BHXH, BHYT, Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Nhiều khó khăn

Báo cáo của BHXH Việt Nam cho biết, tính đến hết quý III/2015, khu vực công trên cả nước có trên 12,3 triệu người tham gia BHXH, BHYT và BHTN. Nợ các loại bảo hiểm này ở khu vực công khoảng trên 2.276 tỷ đồng.

Theo ông Vũ Mạnh Chữ - Phó trưởng Ban Thu - BHXH Việt Nam, sở dĩ có tình trạng trên là do một số doanh nghiệp nhà nước (DNNN) hoạt động trong lĩnh vực giao thông, xây dựng, thủy lợi khi thực hiện xây dựng các công trình thường thuê lao động tại địa phương (không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng lao động thời hạn dưới 3 tháng) để không phải đóng bảo hiểm. Bên cạnh đó, hoạt động sản xuất kinh doanh thua lỗ nên nợ các loại bảo hiểm kéo dài làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

Nhiều cơ quan hành chính, Đảng, đoàn ký hợp đồng lao động ngoài chức danh quy định tại Nghị định số 68/2000/NĐ-CP để làm các công việc chuyên môn khác tự bố trí kinh phí để trả lương. Do đó, ngân sách địa phương không hỗ trợ 1% quỹ BHTN làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Thời gian nâng lương thường chậm (chỉ tập trung vào tháng 6 và tháng 12 hàng năm), ảnh hưởng đến việc thu, nộp BHXH, BHYT.

Đối với khối xã, phường, thị trấn nhiều địa phương còn ký hợp đồng lao động không đúng thẩm quyền, dẫn đến việc thu BHXH, BHYT sai đối tượng. Một số đơn vị hành chính, sự nghiệp, xã phường chưa chú trọng đến việc nộp BHXH, BHYT hằng tháng mà nộp theo quý nên phát sinh lãi chậm đóng.

Cũng theo ông Vũ Mạnh Chữ, cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương một số tỉnh, thành phố, chưa quyết liệt quan tâm, chỉ đạo việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT trên địa bàn, dẫn đến việc phối hợp của các sở, ban, ngành, đoàn thể còn chưa chặt chẽ trong tổ chức thực hiện như: tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT của Đảng và Nhà nước; thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật BHXH, BHYT; trao đổi thông tin ... Cơ quan BHXH nhiều địa phương chưa đôn đốc quyết liệt đóng BHXH, BHYT, BHTN theo tháng, do vậy nhiều đơn vị vẫn đóng theo quý dẫn đến phát sinh nhiều tiền lãi chậm đóng.

Ngoài ra, cơ quan tài chính tại một số địa phương còn chuyển tiền chưa đúng, kịp thời cho các đơn vị hưởng lương NSNN. Kho bạc nhà nước một số nơi chưa kiểm soát các khoản tiền cấp cho đơn vị nên đã dùng tiền đóng BHXH, BHYT vào việc khác. Một số địa phương chưa chuyển tiền đóng BHYT cho các đối tượng được NSNN đóng, hỗ trợ đóng BHYT vào quỹ BHYT.

Quyết liệt nhiều giải pháp

Ông Vũ Mạnh Chữ cho biết, để nâng cao hiệu quả thi hành Luật BHXH, BHYT trong khu vực công, trong thời gian tới, BHXH sẽ thực hiện nhiều biện pháp quyết liệt như: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, để nâng cao nhận thức của cấp ủy đảng, chính quyền, các cơ quan, tổ chức, đoàn thể và mọi người dân về chính sách BHXH, BHYT; tiếp tục đẩy mạnh cải cách, đơn giản thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa hệ thống quản lý BHXH, nâng cao chất lượng phục vụ, tạo điều kiện thuận lợi, tiết kiệm thời gian, giảm chi phí cho đơn vị sử dụng lao động kê khai đóng BHXH, BHYT.

Ngoài ra, BHXH sẽ đẩy mạnh việc phối hợp với cơ quan thuế, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý của mỗi ngành, như: Quản lý chặt chẽ, chính xác hơn đối tượng nộp thuế, nộp BHXH; hạn chế tình trạng trốn, nợ BHXH; phát hiện, ngăn chặn kịp thời các trường hợp lạm dụng, gian lận như trích tiền BHXH để tính thuế nhưng không nộp BHXH... Đồng thời, BHXH sẽ phối hợp với các cơ quan quản lý tăng cường thanh tra, kiểm tra các đơn vị trên địa bàn về tình hình thực hiện luật; thường xuyên bám sát, rà soát DNNN, DNNN cổ phần hóa để đưa vào quản lý và khai thác phát triển đối tượng tham gia BHXH, BHYT; xử lý nghiêm các trường hợp có hành vi vi phạm phát luật BHXH, BHYT, BHTN.

Trong thời gian tới, cơ quan BHXH sẽ thực hiện bám sát đơn vị đôn đốc thu nộp, tính lãi chậm đóng, gắn việc trích nộp BHXH, BHYT, BHTN với việc giải quyết chế độ chính sách. Bên cạnh đó, sẽ tiếp tục rà soát xử lý những tồn tại trong công tác thu, cấp, quản lý và sử dụng sổ BHXH để phục vụ tốt đối tượng tham gia BHXH, BHYT; rà soát, phân loại DN nợ, nắm bắt nguyên nhân nợ, trên cơ sở đó xây dựng kế hoạch đôn đốc thu hồi nợ phù hợp với tình hình của DN.

Hà My