TS. Vũ Ngọc Long, Viện trưởng Viện sinh thái học miền Nam đã khẳng định như vậy trong cuộc trao đổi với báo chí.
* Dự án cải tạo xây dựng khu đô thị ven sông Đồng Nai đang tạm dừng do có những dấu hiệu sai phạm. Ông đánh giá thế nào về vấn đề này?
- Hiện tại dự án cải tạo sông Đồng Nai đang tạm dừng và bốn Bộ: Tài nguyên Môi trường, Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Xây dựng, Giao thông Vận tải đang phối hợp để kiểm tra.
Trước đó, UBND tỉnh cho rằng đây là dự án nhỏ, tác động môi trường không lớn, vì vậy đã cho xây dựng, nhưng sau đó cộng đồng, báo chí, các nhà khoa học lên tiếng, vì vậy ngày 27/3 UBND tỉnh đã có thông báo dừng dự án lấn sông Đồng Nai để lắng nghe ý kiến của các bộ, ban ngành nhiều hơn.
Sau đó đã có đoàn của Quốc hội và đoàn liên ngành gồm 4 bộ tới kiểm tra. Thông qua kiểm tra thấy rằng, báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) làm rất sơ sài, thiếu thông tin. Rõ ràng dự án cần phải xem xét lại vì đã vượt qua tầm của địa phương và cần phải có ý kiến của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Các nhà khoa học cho rằng, tác động của dự án rất lớn và quan trọng là vấn đề pháp lý, vì vậy, cần phải xem lại cơ chế pháp lý, sau đó là ĐTM, nếu như cơ sở pháp lý của dự án không đủ thì phải bỏ. Dự án này cũng đã vi phạm Luật Tài nguyên nước, Luật bảo vệ môi trường, Luật chống cản trở lũ...
Tôi nghĩ rằng phải mạnh dạn hủy bỏ dự án, dừng lúc này là muộn nhưng cần làm ngay để trả lại dòng sông nguyên trạng. Và vấn đề nữa là khắc phục nó thế nào, vì người ta đổ đất quá nhiều lên dòng sông.
| ||||||||||||||||
* Vậy vai trò của Ủy ban bảo vệ lưu vực sông Đồng Nai và các cơ quan chức năng trong việc bảo vệ các lưu vực sông thì sao, thưa ông?
- Dự án sông Đồng Nai không hề tham vấn ý kiến của Ủy ban bảo vệ sông Đồng Nai. Rõ ràng dự án này “coi thường” pháp luật, coi thường những gì chúng ta đã làm.
Nếu như dự án này triển khai sẽ trở thành tiền lệ rất nguy hiểm, những công trình lấn sông kiểu này sẽ đua nhau hình thành.
Hành lang ở ven sông cần thân thiện với môi trường, thân thiện với cộng đồng, phải hướng tới bảo vệ lợi ích của đất nước chứ không phải cho lợi ích nhóm. Tôi nói rằng ở đây có thể có những lợi ích nhóm vì dự án đã được xây dựng.
Người ta cũng cố giải thích là chỉ có 30% là xây dựng còn lại 70% là công viên và các phần khác. Tuy nhiên nếu không có 70% thì 30% giá trị tòa nhà bằng 0, không bán được.
Khi bán được 30% của tòa nhà cao ốc văn phòng thì phải kèm theo những điều kiện môi trường như sân bóng, hồ bơi, công viên, nơi nghỉ, đi đạo bộ... Rõ ràng, không thể nói rằng chỉ xây dựng 30% còn 70% không tác động môi trường, điều đó là không thể.
*Theo phát hiện của ông và nhóm nghiên cứu thì kết luận ĐTM của dự án cải tạo cảnh quan và phát triển đô thị ven sông Đồng Nai được công bố tháng 4/2014 giống hơn 50% với phần kết luận ĐTM của Dự án đầu tư xây dựng công viên nghĩa trang Vĩnh Hằng tại xã Tân An, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai. Ông đánh giá như thế nào về sự giống nhau của hai bản ĐTM này?
- Hai cái ĐTM này rất thú vị, tôi nghĩ là do một đơn vị cùng làm. Đơn vị này đã lấy nhiều cái của phiên bản kia để nhập vào, nhưng điều nguy hiểm đó là thiếu trách nhiệm. Chúng ta có thể lấy cái không vô hại, nhưng những cái kết luận, kiến nghị, giải pháp thì phải dùng đầu óc của mình, phải đầu tư vào, phải đầu tư rất nhiều vì đó là quyết định cho một báo cáo nhưng lại làm động tác là sao chép.
Tôi cho rằng, đây là một việc làm lười biếng, thiếu trách nhiệm, phần kết luận phải dùng chất xám của mình để phân tích, biện luận và đó là phần hay nhất cho một báo cáo.
Bộ Tài nguyên và Môi trường cũng đã có ý kiến là ĐTM đó không phù hợp và thiếu nhiều thông tin. Tôi nghĩ rằng người đứng đầu của nơi làm ĐTM này ông ta quá bận và không có thời gian để xem xét kỹ và đã coi thường dự án này, cho rằng dự án nhỏ 8,4ha và đã không kiểm tra kỹ.
Đứng ở góc độ nhà khoa học mà nhìn vào đó chắc chắn không thể chấp nhận được. Qua đây, tôi cũng muốn kêu gọi các nhà khoa học cần phải thận trọng và có trách nhiệm hơn đối tới cộng đồng, với chính quyền địa phương.
UBND tỉnh Đồng Nai đã rất tin tưởng vào hai báo cáo gồm: Báo cáo đánh giá tác động dòng chảy năm 2009 và đánh giá ĐTM tháng 4/2014. Vì vậy, UBND tỉnh đã dựa vào báo cáo để ra quyết định và thông cáo báo chí rằng dự án này không làm ảnh hưởng, tác động dòng chảy. Tôi cho rằng, cơ chế chúng ta đang có nhiều lỗ hổng, cần giao cho một cơ quan độc lập thực hiện thì họ mới tư vấn một các khách quan được.
* Xin cảm ơn ông!
Hồng Quyên (ghi)
