Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm trình bày tờ trình dự án Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) trước Quốc hội. Ảnh: quochoi.vn

Chiều 7/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 6, Quốc hội nghe trình bày tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi).

Sửa luật để phù hợp các quy định hiện hành

Thừa ủy quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm trình bày tờ trình về dự án Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng Tô Lâm, Luật Thi hành án hình sự năm 2010 được Quốc hội khóa XII thông qua ngày 17/6/2010 tại Kỳ họp thứ 7, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2011. Sau hơn 8 năm thi hành luật, công tác thi hành án hình sự đã được thực hiện đạt hiệu quả cao, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và thực hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước trong giáo dục, cải tạo người phạm tội.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, luật đã bộc lộ những bất cập, hạn chế. Một số quy định đến nay đã không còn phù hợp, đặc biệt, từ năm 2013, Quốc hội đã thông qua Hiến pháp mới và nhiều bộ luật, luật có nội dung liên quan đến thi hành án hình sự nên các quy định của Luật Thi hành án hình sự hiện hành không bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với quy định pháp luật có liên quan. Do đó, theo Bộ trưởng Bộ Công an, trong tình hình hiện nay, việc sửa đổi Luật Thi hành án hình sự năm 2010 “là yêu cầu cấp thiết”.

Mặt khác, Luật Thi hành án hình sự hiện hành cũng bộc lộ một số bất cập như chưa quy định cụ thể về quyền và nghĩa vụ của phạm nhân; về đồ vật cấm mang vào trại giam; còn thiếu quy định về tiêu chuẩn chế độ ăn, mặc đối với con dưới 36 tháng tuổi, chế độ chăm sóc, khám chữa bệnh cho đối tượng này; vướng mắc trong công tác bố trí giam giữ riêng đối với những đối tượng đặc biệt như người đồng tính, người chuyển giới, người chưa xác định được giới tính...

“Cần bổ sung các quy định về việc thi hành các bản án, quyết định của tòa án có hiệu lực pháp luật đối với pháp nhân thương mại phạm tội; quy định về thi hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện của tòa án và các quy định khác có liên quan trong việc quản lý người được tha tù trước thời hạn có điều kiện; về nghĩa vụ của người chấp hành án cải tạo không giam giữ, người được hưởng án treo; việc lao động phục vụ cộng đồng của người chấp hành án cải tạo không giam giữ...”, Bộ trưởng Tô Lâm nói.

“Luật rất cần bảo đảm chất lượng và tính khả thi”

Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm nêu rõ, việc xây dựng dự án Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm sự nghiêm minh của bản án, quyết định của tòa án, tính thống nhất của chính sách hình sự và thể hiện tính nhân đạo. Bên cạnh đó, còn kết hợp trừng trị và giáo dục cải tạo người phạm tội, góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, bảo vệ quyền con người.

Dự án luật trình Quốc hội tại kỳ họp này có 16 Chương, 232 Điều. So với Luật Thi hành án hình sự năm 2010, dự án luật mở rộng phạm vi điều chỉnh về thi hành quyết định tha tù trước thời hạn có điều kiện; về thi hành bản án; về quyền, nghĩa vụ của pháp nhân thương mại chấp hành án hình sự, biện pháp tư pháp…

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội Lê Thị Nga cho biết, Ủy ban Tư pháp tán thành với những quan điểm chỉ đạo xây dựng dự án luật nêu trong tờ trình của Chính phủ. Tuy nhiên, quan điểm chỉ đạo này lại chưa được cụ thể hóa đầy đủ trong nhiều nội dung của dự án luật, một số nội dung của dự án luật còn thiếu khả thi.

“Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi) là dự án luật rất quan trọng nhằm bảo đảm thực thi Hiến pháp, Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và các đạo luật khác về tư pháp; bảo đảm thực thi các phán quyết của tòa án trên thực tế. Đây cũng là dự án có tính chất rất phức tạp, phạm vi điều chỉnh rộng, không chỉ phải đáp ứng yêu cầu cụ thể hóa quyền, nghĩa vụ của các chủ thể mà còn phải quy định chi tiết trình tự, thủ tục thi hành từng loại hình phạt đối với cá nhân và pháp nhân thương mại. Do đó, bên cạnh yêu cầu khẩn trương thì việc ban hành luật rất cần bảo đảm chất lượng và tính khả thi”, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp nói.

Đối với một dự án luật sửa đổi toàn diện và có tính chất phức tạp, nên theo Ủy ban Tư pháp, cần có thời gian tương xứng cho việc nghiên cứu thẩm tra, tiếp thu, chỉnh lý và đủ thời gian để đại biểu Quốc hội nghiên cứu, thảo luận.

Ủy ban Tư pháp cho rằng, nếu tiến hành theo quy trình tại 2 kỳ họp, trong khi dự án luật chưa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, chưa bảo đảm tính khả thi thì các đại biểu Quốc hội và cơ quan giúp Ủy ban Thường vụ Quốc hội là Ủy ban Tư pháp không có đủ thời gian cần thiết để thảo luận, hoàn thiện dự án luật, nhất là đối với những vấn đề mới, chưa có thực tiễn ở Việt Nam.

Vì vậy, Ủy ban Tư pháp đề nghị Quốc hội cho phép xem xét, thông qua dự án luật theo quy trình 3 kỳ họp. Theo đó, tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội cho ý kiến về những vấn đề lớn, sau đó Chính phủ sẽ phối hợp với cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan hữu quan nghiên cứu, tiếp thu, chỉnh lý trình Quốc hội cho ý kiến lần thứ 2 tại Kỳ họp thứ 7 (tháng 5/2019), xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 8 (tháng 10/2019).

“Một số đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội cũng đã có văn bản gửi đến Ủy ban Tư pháp đề xuất thông qua dự án luật theo quy trình tại 3 kỳ họp”, bà Lê Thị Nga cho biết.

Theo chương trình kỳ họp, Quốc hội sẽ thảo luận tại tổ về dự án luật này vào chiều ngày 12/11 và thảo luận toàn thể tại hội trường chiều ngày 19/11./.

Minh Anh