Thu từ khu vực sản xuất kinh doanh những năm gần đây được cải thiện đáng kể. Ảnh: T.T

Phấn đấu tăng thu trong bối cảnh nhiều khoản thu giảm

Theo Bộ Tài chính, dự toán thu năm 2020 được xây dựng ở mức tích cực, phù hợp với chỉ tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (tăng trưởng kinh tế 6,8%, chỉ số giá tiêu dùng bình quân tăng dưới 4%).

Tuy nhiên trong bối cảnh đó, có một số khoản thu không những không tăng, mà còn giảm mạnh so với ước thực hiện năm 2019, như: Thu dầu thô giảm 25% do sản lượng khai thác và giá bán giảm. Thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu giảm 1,4%, trên cơ sở tính đến bối cảnh dự báo căng thẳng thương mại, xu hướng bảo hộ mậu dịch ngày càng gia tăng, cùng tác động của cắt giảm thuế theo cam kết hội nhập. Thu bán vốn, cổ tức và lợi nhuận sau thuế giảm 5,1%; thu tiền sử dụng đất giảm 18% so với ước thực hiện năm 2019...

Theo tính toán, giảm thu do thực hiện các hiệp định thương mại tự do khoảng 14 nghìn tỷ đồng, giảm thu từ nhập khẩu xăng dầu do cân đối với năng lực sản xuất của các nhà máy lọc dầu khoảng 4 nghìn tỷ đồng.

Ngoài ra, nguồn thu còn bị giảm do thực hiện các chính sách ưu đãi phát triển ngành công nghiệp ô tô, công nghiệp hỗ trợ và xem xét đến các khoản thu không còn đột biến trong năm 2020 như năm 2019 (như ô tô nguyên chiếc, máy móc phụ tùng nói chung và phục vụ các dự án điện mặt trời nói riêng,...).

Trong bối cảnh đó, mặc dù thu nội địa từ thuế, phí dự kiến tăng 10,3% so với ước thực hiện năm 2019, là mức tăng phù hợp so với một số năm gần đây (năm 2016 tăng 11,4%, năm 2017 tăng 9,9%, năm 2018 tăng 10,8% và năm 2019 tăng 10,9%), nhưng bù trừ các khoản giảm, tổng thu NSNN chỉ tăng 3,8% so với ước thực hiện năm 2019.

Tập trung tăng thu từ sản xuất kinh doanh

Có thể nói, trong bối cảnh thu NSNN còn gặp nhiều khó khăn, dự toán thu cân đối NSNN năm 2020 được xây dựng như trên là khá tích cực.

Những năm gần đây, thu NSNN đang ngày càng bền vững hơn, theo hướng tăng thu nội địa trong bối cảnh thu thuế xuất nhập khẩu giảm, thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh vẫn là khoản thu quan trọng, cốt lõi.

Dự toán thu nội địa năm 2020 ở mức 83,6% tổng thu NSNN; trong đó riêng thu từ 3 khu vực kinh tế đạt gần 45% tổng thu NSNN (năm 2017 mới đạt gần 39%). Trong khi đó, nguồn thu từ tiền sử dụng đất, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đang giảm dần. Thu từ tiền sử dụng đất năm 2020 chỉ chiếm 6%; thu từ cấp quyền khai thác khoáng sản chiếm 0,3%.

Nhìn lại những năm qua, thu NSNN đều vượt dự toán. Bộ Tài chính luôn đề ra mục tiêu phấn đấu cao hơn mức dự toán do Quốc hội giao. Đáng chú ý, năm 2019 là năm thứ hai liên tiếp vượt thu ngân sách trung ương. Các chỉ tiêu tổng thu, tỷ lệ huy động vào NSNN và cơ cấu thu nội địa cơ bản đạt mục tiêu của Kế hoạch 5 năm 2016 - 2020.

Có thể khẳng định, cơ cấu thu NSNN đang đi đúng hướng. Mặc dù thu từ 3 khu vực kinh tế (thu từ doanh nghiệp ngoài quốc doanh, doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài) không đạt so với dự toán, nhưng tốc độ tăng thu năm sau đã cao hơn năm trước. Đây là kết quả khá tích cực, đặc biệt trong năm 2019. Sở dĩ, việc thực hiện dự toán không đạt, có nguyên nhân từ việc xây dựng dự toán của các khu vực kinh tế này cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng kinh tế. Trong 2 năm trở lại đây, nhận ra những bất cập trong thực hiện dự toán của các khu vực này, Bộ Tài chính đã dần điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng, trong thời gian tới, định hướng chính sách tài chính - NSNN vẫn là tiếp tục thực hiện chính sách tài khóa chặt chẽ, hiệu quả; tăng cường kỷ luật tài chính - NSNN, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; cơ cấu lại NSNN và nợ công theo hướng an toàn, bền vững, tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển, gắn với đẩy mạnh sắp xếp tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, đổi mới khu vực sự nghiệp công...

Đối với công tác quản lý thu, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách NSNN, tăng cường quản lý, chống thất thu, đẩy mạnh kiểm tra, thanh tra, xử lý nợ đọng, gian lận thuế; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính thuế; tiếp tục thực hiện cơ cấu lại thu ngân sách theo hướng bền vững, hiệu quả hơn./.

Minh Anh