Triển khai sâu rộng, hiệu quả Cơ chế một cửa quốc gia sẽ mang lại ích thiết thực cho DN XNK

Đạt về lượng, chưa đạt về chất

Tại cuộc họp báo thường kỳ quý I/2016 của Bộ Tài chính tổ chức chiều 31/3, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Nguyễn Dương Thái cho biết, tính đến nay, Cơ chế một cửa quốc gia được triển khai đã đạt kết quả về số lượng theo yêu cầu Chính phủ đề ra với việc kết nối được 9 bộ, ngành.

Các bộ, ngành đã kết nối bao gồm: Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài chính (Tổng cục Hải quan), Bộ Tài nguyên và Môi trường, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Y tế.

Bước đầu, Cơ chế một cửa quốc gia đã cho thấy tính ưu việt trong cải cách hành chính, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, tạo thuận lợi thương mại.

Theo Tổng cục Hải quan đến hết tháng 1/2016, cả nước có 4.537 doanh nghiệp (DN) tham gia Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) với 40.969 hồ sơ được giải quyết. Tuy nhiên, Tổng cục Hải quan cũng cho biết, việc thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia còn khiêm tốn, chưa thực chất, cần sự nỗ lực vào cuộc của các bộ, ngành liên quan.

Đến nay, về mặt số lượng, các thủ tục hành chính kết nối Cơ chế một cửa quốc gia mới đạt gần 30% so với tổng số các thủ tục hành chính cấp phép cho hàng hóa XNK và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh, quá cảnh.

Thủ tục hải quan đã được thực hiện hoàn toàn bằng phương thức điện tử trên phạm vi toàn quốc dựa trên hệ thống thông quan tự động (VNACCS/VCIS), trừ một số trường hợp đặc thù (chiếm không quá 2% tổng số các lô hàng XNK).

Trong lĩnh vực quản lý chuyên ngành đối với hàng hóa XNK, phương tiện xuất nhập cảnh, quá cảnh, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn triển khai nhiều thủ tục nhất với 8 thủ tục, bao gồm kiểm dịch động, thực vật tại cửa khẩu, nhưng mới chỉ đạt khoảng 40% trên số lượng các thủ tục bộ này cần đưa lên thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia.

Trong lĩnh vực giao thông vận tải, hiện mới chỉ triển khai được thủ tục cho tàu biển đối với 8/25 cảng vụ hàng hải; thủ tục cho tàu thuyền Việt Nam hoạt động nội địa vào/rời cảng biển mới chính thức triển khai từ 1/3/2016.

Một số thủ tục đối với tàu thuyền ra/vào cảng thủy nội địa; thủ tục cho phương tiện và hàng hóa chuyên chở trên phương tiện vận tải xuất cảnh/nhập cảnh/quá cảnh đường bộ, đường hàng không, đường sắt; thủ tục cấp phép cho phương tiện quá cảnh theo hiệp định quá cảnh hàng hóa giữa Việt Nam và một số nước láng giềng có chung biên giới đường bộ (Lào, Campuchia) vẫn chưa được chính thức triển khai trên Cơ chế một cửa quốc gia.

Thúc đẩy các bộ, ngành vào cuộc

Để tiếp tục triển khai Cơ chế một cửa quốc gia theo Nghị quyết 19/NQ-CP và Nghị quyết 36a/2015/NQ-CP về Chính phủ, ông Nguyễn Dương Thái cho biết, Bộ Tài chính đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng Kế hoạch tổng thể triển khai Cơ chế một cửa quốc gia giai đoạn 2016 - 2020 với mục tiêu đến năm 2018 tất cả các thủ tục hành chính liên quan trực tiếp đến hoạt động XNK, xuất nhập cảnh của các bộ, ngành phải được thực hiện thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia ở cấp độ 4.

Kế hoạch này hiện đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến các bộ, ngành để trình Thủ tướng Chính phủ, trong đó nêu rõ một số mục tiêu kết nối ASEAN và kết nối với các quốc gia ngoài ASEAN để tạo thuận lợi cho hàng hóa của Việt Nam.

Trên thực tế, từ tháng 9/2015, Cơ chế một cửa quốc gia đã kết nối kỹ thuật thành công với 4 nước ASEAN (Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Singapore) để trao đổi Giấy chứng nhận xuất xứ mẫu D cho hàng hóa xuất khẩu có xuất xứ ASEAN; sẵn sàng để chính thức kết nối Cơ chế một cửa ASEAN khi Nghị định thư pháp lý về Cơ chế một cửa ASEAN có hiệu lực trong năm 2016.

Theo lộ trình chung của ASEAN, đến 2017, chính thức thực hiện Cơ chế một cửa ASEAN để trao đổi một số chứng từ điện tử bên cạnh chứng nhận xuất xứ hàng hóa với các nước thành viên đã sẵn sàng.

Thực hiện Cơ chế một cửa quốc gia, từ đầu năm đến nay, Bộ Tài chính đã chỉ đạo Tổng cục Hải quan phối hợp với các bộ, ngành liên quan đang triển khai mở rộng Cơ chế một cửa quốc gia tại cảng biển Khánh Hòa và Bình Định, Quảng Ngãi. Trước đó, từ tháng 11/2014, Cơ chế một cửa quốc gia tại cảng biển đã được thực hiện thí điểm tại cảng Hải Phòng và từ tháng 5/2015 đã mở rộng ra 5 cảng biển lớn gồm: Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh và Bà Rịa – Vũng Tàu.

Đồng thời, kể từ trung tuần tháng 3 đến nay, Tổng cục Hải quan đang tích cực phối hợp với các bộ, ngành để sớm đưa vào hoạt động Cơ chế một cửa quốc gia tại cửa khẩu hàng không, sân bay quốc tế...

Bảo Châu - Hải Linh