Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính ngân sách Nguyễn Đức Hải trình bày báo cáo thẩm tra.

Chiều 17/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã cho ý kiến về việc điều chỉnh kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019.

Điều chuyển hơn 4.812 tỷ đồng vốn đầu tư

Theo tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng trình bày, tổng số kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019 Quốc hội quyết định là 60.000 tỷ đồng. Đến nay, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019 cho các bộ, ngành và địa phương là 47.313,632 tỷ đồng, đạt 78,85% kế hoạch. Lũy kế giải ngân vốn nước ngoài năm 2019 ước đến ngày 30/11/2019 là 14.586,61 tỷ đồng, bằng 24,31% kế hoạch Quốc hội quyết định và bằng 30,89% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2018 đạt tỷ lệ tương ứng là 35,41% và 38,65%).

Kết quả giải ngân vốn nước ngoài 11 tháng qua có sự chênh lệch rất lớn giữa các bộ, ngành và địa phương, có nơi đạt tỷ lệ giải ngân cao nhưng cũng có nơi tỷ lệ giải ngân rất thấp, thậm chí một số bộ, ngành và địa phương chưa phân bổ được hết kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019 cho các dự án. Nguyên nhân chủ yếu là do có sự khác biệt trong công tác đấu thầu giữa thủ tục trong nước và nhà tài trợ, giải phóng mặt bằng còn chậm, năng lực ban quản lý một số dự án còn hạn chế, vốn đối ứng không đáp ứng đủ nhu cầu, xây dựng kế hoạch không sát với khả năng thực hiện….

Tuy nhiên, đối với các dự án có tiến độ thực hiện và giải ngân tốt, việc thiếu kế hoạch vốn đang ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công, làm tăng chi phí và ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam đối với các nhà tài trợ nước ngoài trong việc thực hiện các hiệp định đã ký.

Do đó, để giải quyết các khó khăn về vốn, Chính phủ trình UBTVQH cho phép điều chỉnh giảm 4.812,524 tỷ đồng kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019 của 3 bộ và 7 địa phương do không phân bổ chi tiết cho các dự án; điều chỉnh tăng 4.812,524 tỷ đồng kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019 cho Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và 27 địa phương để bố trí cho các dự án có tiến độ giải ngân tốt và các dự án được bổ sung kế hoạch đầu tư trung hạn vốn nước ngoài giai đoạn 2016 - 2020 tại Nghị quyết số 784 của UBTVQH. Các dự án được bổ sung kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài năm 2019 được kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân đến ngày 31/12/2020 theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công.

Thẩm tra nội dung này, UBTCNS cho rằng việc giao kế hoạch chậm, chưa giao kế hoạch cho từng dự án đã làm ảnh hưởng đến hiệu lực, hiệu quả thực hiện nghị quyết được Quốc hội quyết định, gây lãng phí nguồn lực. Việc phải điều chỉnh kế hoạch đầu tư vốn nước ngoài không chỉ trong năm 2019 mà đã diễn ra từ các năm trước, song năm nay việc Chính phủ trình điều chỉnh kế hoạch là chậm khi đã gần hết năm, vượt quá thời hạn điều chỉnh dự toán hàng năm (trước 15/11).

Tuy nhiên, trước yêu cầu thực tế vốn vay đã ký kết hiệp định, nếu không điều chỉnh kế hoạch sẽ không giải ngân được và phải trả phí cam kết. Do vậy, UBTCNS thống nhất với đề nghị của Chính phủ về việc điều chỉnh kế hoạch. Đồng thời, đề nghị Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương có giải pháp cụ thể để chấn chỉnh và thúc đẩy tiến độ giải ngân, tránh gây lãng phí nguồn lực, làm rõ trách nhiệm của các bộ, địa phương trong việc chậm trễ phân bổ vốn đầu tư công.

Vốn chưa phân giao sẽ phải huỷ dự toán vào 31/12/2019

Ngoài ra, một số ý kiến trong cơ quan thẩm tra cũng cho rằng, theo tờ trình của Chính phủ, nhiều chương trình, dự án đã được ký kết từ giai đoạn trước nhưng vẫn chưa được bố trí đủ nguồn kế hoạch trong giai đoạn 2016 - 2020.

Tuy nhiên, số vốn nước ngoài thuộc dự toán năm 2019 còn lại chưa giao cho các bộ, ngành, và địa phương để phân bổ chi tiết cho các dự án là 12.686,368 tỷ đồng, nhưng Chính phủ mới đề xuất điều chỉnh cắt, giảm, bổ sung đối với số vốn là 4.812,524 tỷ đồng trên cơ sở đề xuất của các bộ, ngành và địa phương, số vốn còn lại 7.873,844 tỷ đồng vẫn chưa được giao kế hoạch vốn. Do đó, đề nghị Chính phủ nêu lý do cụ thể của việc chưa giao số vốn còn lại này, đồng thời rà soát kỹ lưỡng, bao quát hết các nhu cầu cần điều chỉnh, bổ sung trên thực tế để tránh tình trạng điều chỉnh nhiều lần, làm chậm tiến độ giải ngân. Trường hợp đến 31/12/2019 số vốn chưa giao kế hoạch cho các dự án sẽ hủy dự toán.

Cho ý kiến tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng nêu rõ, việc điều chỉnh vốn nước ngoài năm 2019 giữa các bộ, ngành và địa phương không làm tăng mức tổng đầu tư nên UBTVQH cơ bản đồng tình.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh lưu ý, thời hạn như báo cáo thẩm tra là rất gấp, nếu bố trí tiếp vốn thì việc giải ngân sẽ khó thực hiện được. Chẳng hạn, tỉnh Yên Bái mới giải ngân 6,03%, lại được bổ sung gần 90 tỷ đồng, thì thời hạn giải ngân khó kịp. Hơn nữa, nguyên tắc phân bố trí vốn không được vượt tổng mức đầu tư theo các hiệp định hoặc theo cơ quan thuộc thẩm quyền phê duyệt. Nhưng theo như tờ trình, có những dự án nếu được bố trí vốn tiếp sẽ vượt tổng mức đầu tư. Do đó, Chủ nhiệm Vũ Hồng Thanh đề nghị Chính phủ phải nghiên cứu kỹ.

Kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết UBTVQH cho phép điều chỉnh kế hoạch vốn nước ngoài như tờ trình của Chính phủ, nhưng lưu ý "cho phép được sử dụng đến hết 31/12/2020, quá thời hạn này sẽ hủy dự toán và thu hồi vốn". Đối với khoản còn lại của năm 2019 chưa phân giao, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh sẽ xử lý theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước. UBTVQH cũng giao UBTCNS phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư tiếp tục hoàn thiện các nội dung một cách chính xác để trình UBTVQH cho ý kiến theo đa số./.

Hoàng Yến