Toàn cảnh Phiên họp toàn thể thứ nhất của Hội nghị chuyên đề lần thứ 7. Ảnh: TTXVN

Tiếp tục chương trình Đại hội Tổ chức các Cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á lần thứ 14(ASOSAI 14) , sáng 20/9/2018, tại Trung tâm Hội nghị quốc gia (Hà Nội) diễn ra Hội nghị chuyên đề lần thứ 7 về chủ đề chính của đại hội: “Kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững”.

Kiểm toán vì sự phát triển bền vững ngày càng quan trọng

Phát biểu khai mạc Hội nghị chuyên đề lần thứ 7, Tổng Kiểm toán Nhà nước (KTNN) Hồ Đức Phớc cho rằng, môi trường đã và đang là một trong những vấn đề cấp bách của toàn cầu. Suy thoái môi trường sinh thái toàn cầu tác động đến biến đổi khí hậu, dẫn đến những thảm họa thiên tai khủng khiếp, khó lường, đặc biệt đối với các nước đang phát triển.

Thực tế cũng phải thừa nhận rằng, tình trạng ô nhiễm môi trường sống hiện nay đang trở nên trầm trọng hơn bởi chính các hoạt động và cách ứng xử của con người đối với môi trường. Do vậy, công cuộc phát triển bền vững của các quốc gia cũng đang đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi các quốc gia phải chung sức, chung tay bảo vệ môi trường.

Trong thời gian tới, những thách thức về môi trường ngày càng nghiêm trọng, đe dọa sự phát triển của các quốc gia, đồng nghĩa với nhiệm vụ của các cơ quan kiểm toán tối cao thực hiện kiểm toán môi trường vì sự phát triển bền vững ngày càng quan trọng và nặng nề hơn.

Ở Việt Nam, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững luôn gắn kết trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tại hội nghị về môi trường trong năm 2017, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhấn mạnh “Không đánh đổi môi trường lấy kinh tế, gây ảnh hưởng người dân”.

Do vậy, Tổng KTNN cho biết, xuất phát từ nhận thức, KTNN Việt Nam đã và đang tập trung nguồn lực để thực hiện kiểm toán về các vấn đề môi trường. Từ năm 2010 cho đến nay, hằng năm, KTNN đều thực hiện trung bình 5 cuộc kiểm toán về môi trường, với chủ đề đa dạng từ quản lý rừng, đất đai, nước sạch đến quản lý chất thải, khai thác khoáng sản và gần đây nhất là chuyển hóa carbon thấp.

“Tại hội nghị này, với vai trò là nước chủ nhà, KTNN Việt Nam một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của kiểm toán môi trường đối với sự phát triển bền vững. Hơn ai hết, các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) cần nhận thức một cách đầy đủ và xem đây là dịp để thể hiện hành động của mình đối với việc bảo về môi trường từng quốc gia nói riêng và thế giới nói chung” - Tổng KTNN nhấn mạnh.

Cần sự chung tay của nhiều tổ chức và cá nhân

Phát biểu tại hội nghị chuyên đề, ông Harib Al Amimi - Chủ tịch Tổ chức quốc tế các Cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI), Tổng KTNN Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) cho rằng, qua thực tế kiểm toán cho thấy, việc có được các thông tin về môi trường là vấn đề thiết yếu, từ đó mới đo lường được hiệu quả, chi phí hay sự tiến bộ.

Cũng theo Chủ tịch INTOSAI, chính sách của từng chính phủ thường có một bộ phận tập trung vào phát triển kinh tế, trong khi một bộ khác lại xây dựng chính sách xã hội, nên mục tiêu chính sách về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững có thể xảy ra mâu thuẫn. Do vậy, việc đưa ra quyết định và phối hợp giữa các cơ quan của chính phủ ngày càng thiết yếu. Đây là thách thức với các chính phủ, bởi truyền thống thường ít có sự phối hợp giữa ngành ngành công nghiệp và môi trường.

Còn theo bà Archana P. Shirsat - Phó Tổng giám đốc Tổ chức Sáng kiến phát triển của INTOSAI (IDI), việc phát triển bền vững sẽ đem lại kết quả cho các thành viên SAI. Do vậy, rất cần kiểm toán môi trường và đây cũng là mục tiêu mà các SAI hướng đến. Trong bối cảnh môi trường thay đổi nhanh chóng như hiện nay, nếu không hành động sớm, thì chúng ta có thể bị bỏ lại phía sau.

“Kiểm toán có thể tính đến các vấn đề môi trường thông qua kiểm toán hoạt động. Từ đó, các cơ quan kiểm toán có thể đề xuất lên chính phủ để có giải pháp và sự gắn kết với các bên liên quan, bao gồm cả các cơ quan tư nhân và mọi người dân cùng tham gia. Kiểm toán cần tiếp cận trên góc độ liên ngành, liên cơ quan để có một cách tiếp cận chung và mang tính toàn diện trong vấn đề hướng tới phát triển bền vững” - bà Archana P. Shirsat nói.

Phó Tổng KTNN Việt Nam Nguyễn Quang Thành cũng cho biết, trong thời gian tới, KTNN cần xây dựng kế hoạch kiểm toán chiến lược và kế hoạch kiểm toán hàng năm trên cơ sở đánh giá việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững liên quan đến công tác bảo vệ môi trường của Chính phủ, của các địa phương, đặc biệt chú trọng vấn đề nước thải, khí thải và biến đổi khí hậu.

Cùng với đó, cần tiếp tục đẩy mạnh kiểm toán môi trường, đặc biệt tăng cường kiểm toán hoạt động để đánh giá một cách toàn diện công tác quản lý, sử dụng nguồn lực, trách nhiệm quản lý trong công tác bảo vệ môi trường của các cơ quan quản lý nhà nước. Mặt khác, cần nâng cao trách nhiệm giải trình và tính minh bạch trong báo cáo kiểm toán.

Bên cạnh đó, cùng việc đẩy mạnh đào tạo bồi dưỡng đội ngũ kiểm toán, cần tăng cường công tác hợp tác quốc tế, phối hợp tham gia các đề án nghiên cứu khoa học của INTOSAI, ASOSAI về kiểm toán môi trường./.

Duy Thái