Các công trình sớm đưa vào sử dụng mang lại nhiều lợi ích về kinh tế - xã hội. Ảnh: T.T

Trả lời phỏng vấn phóng viên TBTCVN, nhiều đại biểu Quốc hội kiến nghị Chính phủ cần điều hành quyết liệt hơn và thực hiện nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong giải ngân nguồn vốn này.

Nhiều địa phương lớn giải ngân dưới 30% dự toán

Số liệu của Bộ Tài chính cho biết, ước thanh toán vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước 6 tháng đầu năm 2019 là hơn 119.019 tỷ đồng, đạt 28,56% so với kế hoạch Quốc hội giao và đạt 32,41% so kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (cùng kỳ năm 2018 đạt 32,53% kế hoạch Quốc hội giao và 33,85% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao).

Trong đó: vốn trong nước ước thanh toán hơn 114.840 tỷ đồng, đạt 31,1% kế hoạch Quốc hội giao và đạt 33,92% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (vốn trái phiếu chính phủ là hơn 6.206 tỷ đồng; vốn chương trình mục tiêu quốc gia là hơn 3.835 tỷ đồng); vốn ngoài nước là hơn 4.179 tỷ đồng.

Giải ngân vốn ngoài nước đến thời điểm hiện nay đang rất chậm, mới đạt 8,8% kế hoạch Quốc hội giao và đạt 14,6% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2018.

Cũng theo thống kê của Bộ Tài chính, hiện có 6 bộ, ngành và 13 địa phương có số giải ngân đạt trên 50%. Trong đó, các đơn vị có tiến độ giải ngân nhanh nhất là Hội Nhà văn đạt hơn 83%, Tập đoàn Điện lực đạt hơn 79%; Ban Quản lý lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh đạt hơn 74%. Khối các địa phương giải ngân cao nhất là Ninh Bình, đạt hơn 75%; Nghệ An hơn 71%; Phú Yên, hơn 69%; Tuyên Quang hơn 62%...

Trong khi các bộ, ngành, địa phương nêu trên giải ngân đạt cao, thì có đến 35 bộ, ngành và 16 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 30%; trong đó 15 bộ, ngành có tỷ lệ giải ngân đạt dưới 10%. Về phía khối các bộ, ngành, điển hình có một số đơn vị vẫn chưa giải ngân được một đồng vốn nào, đó là: Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Liên hiệp các Hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam.

Làm đến đâu thanh toán đến đấy, tránh dồn vào cuối năm

Trước tình hình giải ngân chậm tiến độ, vừa qua, Bộ Tài chính đã tổ chức tọa đàm trực tuyến với bộ, ngành, địa phương, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án (QLDA) trên cả nước. Đồng thời, Bộ Tài chính đang tổ chức các đoàn kiểm tra một số bộ, ngành, địa phương về tình hình giải ngân vốn đầu tư kế hoạch năm 2018, năm 2019.

Bộ Tài chính kiến nghị các bộ, ngành, địa phương chỉ đạo chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện các thủ tục trình phê duyệt thiết kế, dự toán, thủ tục đấu thầu và lựa chọn nhà thầu; đồng thời, đôn đốc chỉ đạo chủ đầu tư có những dự án khởi công mới chưa đến mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước (KBNN) đẩy nhanh tiến độ đấu thầu và ký hợp đồng gửi KBNN để giải ngân vốn. Ngoài ra, các bộ, ngành, địa phương phải nắm bắt sát sao tình hình giải ngân của các dự án thuộc phạm vi quản lý; rà soát khả năng giải ngân của từng dự án đề xuất việc điều chuyển vốn từ các dự án không có khả năng giải ngân hết kế hoạch sang các dự án có nhu cầu bổ sung kế hoạch vốn năm 2019 gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Đối với các chủ đầu tư, ban QLDA, Bộ Tài chính đề nghị đẩy nhanh việc hoàn thiện hồ sơ gửi KBNN làm cơ sở kiểm soát, thanh toán, không để dồn thanh toán vào cuối năm. Đồng thời, đôn đốc, giám sát nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công công trình; tổ chức nghiệm thu ngay khi dự án, công trình có khối lượng hoàn thành, phối hợp với nhà thầu hoàn thiện hồ sơ để gửi KBNN làm cơ sở thanh toán, tránh dồn vào những ngày cuối năm gây áp lực cho KBNN.

Riêng đối với các dự án sử dụng vốn nước ngoài, hiện nay giải ngân đang rất chậm, Bộ Tài chính đề nghị cơ quan chủ quản, chủ dự án, khi thực hiện dự án có thay đổi về chủ trương đầu tư, cần làm thủ tục trình Thủ tướng Chính phủ ít nhất 6 tháng trước ngày kết thúc dự án; đối với đề nghị gia hạn rút vốn tại hiệp định vay nước ngoài, cơ quan chủ quản cần gửi Bộ Tài chính ít nhất trước 3 tháng để thực hiện đàm phán với nhà tài trợ và báo cáo cấp có thẩm quyền theo đúng quy định.

Trả lời phỏng vấn phóng viên TBTCVN, đại biểu Quốc hội Đỗ Văn Sinh - Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội cho rằng, cần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện giải ngân vốn đầu tư công, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, bởi vì giải ngân chậm không chỉ gây bất lợi đến tăng trưởng kinh tế, mà còn gia tăng tỷ lệ và nghĩa vụ vay trả nợ công. Do đó, trong thời gian từ nay đến cuối năm, Chính phủ cần điều hành quyết liệt hơn để đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn này, không để tình trạng có tiền mà không tiêu được./.

* Đại biểu Quốc hội Hoàng Văn Cường (Hà Nội):

Chậm giải ngân tác động bất lợi đến tăng trưởng

ĐBQH Hoàng Văn Cường

Việc chậm giải ngân vốn đầu tư công sẽ tác động bất lợi đến tăng trưởng kinh tế. Thông thường, một đồng vốn đầu tư công có thể thu hút thêm từ 5 đến 7 đồng vốn trong xã hội cho nên giải ngân vốn đầu tư công chậm sẽ đóng băng nguồn vốn khác, điều đó đương nhiên ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế.

Những năm gần đây, tốc độ giải ngân đầu tư công đều chậm so với kế hoạch đề ra, nên lượng vốn cần giải ngân dồn lại cho 2 năm cuối của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 – 2020 còn lớn.

Tôi cho rằng, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, trước hết cần kiểm soát việc phân bổ vốn, chấm dứt tình trạng giao vốn chậm. Với những dự án đã được giao vốn, phải đốc thúc rút ngắn thời gian trong các khâu làm thủ tục hành chính phê duyệt, triển khai dự án. Ngoài ra, cần phải có kế hoạch đầu tư công 3 năm, trong đó có 2 năm chuẩn bị cho công tác đầu tư, thẩm định, thiết kế, tổ chức đấu thầu… Sau đó, 1 năm cuối, khi có tiền là triển khai dự án ngay. Hiện nay, giải ngân chậm không quy được trách nhiệm cho ai, nên phải quy rõ trách nhiệm mới chống được thất thoát, thiếu hiệu quả từ các dự án đầu tư công.

* Đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (TP. Hồ Chí Minh):

Tăng cường giám sát thúc đẩy giải ngân

ĐBQH Trần Hoàng Ngân

Quốc hội đã thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 với tổng nguồn vốn là 2 triệu tỷ đồng, trong đó, có 1,12 triệu tỷ đồng là ngân sách Trung ương và 880 nghìn tỷ đồng là ngân sách địa phương. Trong 1,12 triệu tỷ đồng nói trên có 260 nghìn tỷ đồng là vốn trái phiếu Chính phủ dành để phân bổ đầu tư. Trong 3 năm qua, Quốc hội đã phê duyệt phân bổ 145/260 nghìn tỷ đồng này và đến nay Chính phủ đã giao vốn cho các địa phương được 124 nghìn tỷ đồng. Đến nay mới chỉ giải ngân thực tế được trên 67 nghìn tỷ đồng trong kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn và theo tính toán của Chính phủ, dự kiến trong giai đoạn 2016 - 2020 sẽ giải ngân được trên 190 nghìn tỷ đồng.

Chính phủ cần rà soát lại danh mục các dự án, chọn ra những dự án cấp bách để tập trung nguồn vốn và chỉ đạo tổ chức thực hiện trước. Bên cạnh đó, các đại biểu Quốc hội tại các địa phương cần phát huy vai trò giám sát của mình đối với các dự án đã nằm trong kế hoạch đầu tư công được phê duyệt, để đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, thúc đẩy tăng trưởng.

Minh Anh