Sáng 12/10, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về việc thực hiện Nghị quyết số 54/2017/QH14 về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh (TP.HCM) và đề xuất hoàn thiện các cơ chế, chính sách thực hiện thí điểm cho TP.HCM; báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện Nghị quyết số 115/2020/QH14 về cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách đặc thù đối với Thành phố Hà Nội.

Chính sách đặc thù về đất đai, tài chính triển khai còn chậm

Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tài chính, Ngân sách (UBTCNS) được trình bày tại phiên họp, với 5 năm triển khai, trong đó có 2 năm chịu tác động của đại dịch Covid-19, song TP.HCM đã thể hiện quyết tâm thực hiện với kế hoạch triển khai kịp thời. Kết quả tăng trưởng, phát triển kinh tế-xã hội của TP.HCM có sự đóng góp của việc thực hiện Nghị quyết 54; các quy định về quản lý đầu tư; về quản lý tài chính, ngân sách nhà nước (NSNN) đã góp phần tạo cơ chế chủ động, linh hoạt, bổ sung thêm nguồn lực trong thực hiện các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội của TP.HCM

Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số hạn chế, vướng mắc trong thực hiện Nghị quyết số 54, đặc biệt là một số chính sách liên quan đến đất đai, tài chính, NSNN còn chậm triển khai, có chính sách sau 5 năm vẫn chưa được thực hiện. Thường trực UBTCNS đồng ý với đề nghị của Chính phủ về việc cho phép tiếp tục thực hiện Nghị quyết đến hết 31/12/2023.

Toàn cảnh phiên họp sáng 12/10

Đối với việc thực hiện Nghị quyết số 115/2020/QH14 về cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách đặc thù đối với thành phố Hà Nội, cơ quan thẩm tra đánh giá qua gần 3 năm thực hiện Nghị quyết, thành phố đã hoàn thiện một bước khuôn khổ pháp lý về cơ chế quản lý tài chính, ngân sách phù hợp với yêu cầu phát triển, trình độ quản lý; huy động và chủ động sử dụng hiệu quả nguồn lực phát triển hạ tầng kinh tế- xã hội; tăng cường quan hệ hợp tác giữa thành phố Hà Nội với các tỉnh, thành trong cả nước; chia sẻ khó khăn, tăng cường gắn kết nguồn lực giữa các quận, huyện, thị xã trên địa bàn.

Bên cạnh kết quả đạt được, UBTCNS cũng chỉ ra, trong bối cảnh chịu ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19, tiến độ thực hiện một số quy định trong Nghị quyết 115 còn chậm, trong đó có chính sách về phí thuộc thẩm quyền. Đến nay, UBND thành phố mới báo cáo HĐND thông qua 1/6 đề án phí; việc sắp xếp lại các cơ sở nhà đất còn khó khăn; công tác cổ phần hóa chậm, làm hạn chế việc bổ sung nguồn lực cho thành phố. Công tác phối hợp giữa các cấp, các ngành có lúc chưa kịp thời; một số cơ chế, chính sách tài chính, ngân sách đặc thù của Nghị quyết khi triển khai còn phụ thuộc vào sự phối hợp, tiến độ thực hiện của các bộ, ngành, cơ quan Trung ương liên quan; việc sử dụng nguồn kinh phí chi thường xuyên để cải tạo, nâng cấp, mở rộng công trình chưa kịp thời…

Thảo luận tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cho rằng, hai Nghị quyết này được ban hành nhằm tạo cú hích, dư địa để huy động các nguồn lực, tạo động lực phát triển cho hai đầu tàu kinh tế của cả nước. Đến nay, cần tổng kết quá trình thực hiện để nhìn nhận rõ những bài học kinh nghiệm rút ra, đề xuất thêm những cơ chế chính sách cần thiết phải tiếp tục áp dụng trong thời gian tới.

Cụ thể, đối với cơ chế chính sách phân cấp quản lý về đất đai, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế cho rằng cần báo cáo làm rõ các nội dung liên quan đến những vướng mắc về nguồn gốc đất, cơ chế xử lý của các bộ ngành, làm sáng tỏ điểm nghẽn ở quy định, thẩm quyền hay quy trình thủ tục, để tác động hiệu quả, giải quyết đúng vấn đề cốt lõi.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, vấn đề vướng mắc của hai thành phố lớn là hạ tầng giao thông và phát triển đô thị. Do đó, nên chăng có cơ chế đặc thù hay đơn giản là tổ chức lại giao thông, tạo điều kiện cho các dự án phát triển hạ tầng giao thông được tốt hơn, nhanh hơn để giải quyết các vấn đề lớn của hai đô thị lớn này…

Trình Quốc hội cho phép kéo dài thực hiện Nghị quyết 54

Về một số hạn chế trong thực hiện chính sách, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chỉ rõ đây là tình hình chung không chỉ ở Hà Nội, TP.HCM mà các địa phương khác cũng vậy. Những cơ chế sử dụng các nguồn ngân sách thì các cơ quan tích cực đề xuất hơn. Còn những cơ chế, chính sách để động viên, khai thác, sử dụng các nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội thì rất hạn chế như chính sách hưởng số thu của việc sắp xếp các cơ sở nhà đất của Trung ương trên địa bàn TP.HCM. Hay như thu phí dừng đỗ ô tô, nếu như Hà Nội quản lý tốt chi phí thu phí dừng, đỗ ô tô thì nguồn lực không ít nhưng nay lại chuyển sang cơ chế khoán thu phí sử dụng hè phố.

Qua xem xét báo cáo, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ đồng tình với việc trình Quốc hội cho phép kéo dài thực hiện Nghị quyết 54 và đã kéo dài phải có thời hạn, ít nhất khoảng một năm. Tương tự, Hà Nội nghiên cứu kinh nghiệm của TP.HCM để tổng kết, đánh giá sớm hơn.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh

Tiếp thu ý kiến của Chủ tịch Quốc hội và các thành viên UBTVQH, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trần Sỹ Thanh cho biết, sẽ nghiên cứu để cụ thể những việc mà thành phố chưa làm được.

Đối với Đề án “Thu phí phương tiện cơ giới đường bộ vào một số khu vực trên địa bàn thành phố có nguy cơ ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường”, Chủ tịch Hà Nội kiến nghị cấp thẻ định danh, tài khoản đối với mỗi phương tiện cơ giới đường bộ để thực hiện thu phí trên địa bàn thành phố, đây cũng là giải pháp nhằm đẩy mạnh thực hiện Đề án 06 của Chính phủ.

Đối với chính sách về mức dư nợ vay, Chủ tịch UBND thành phố đề nghị giữ nguyên mức cho phép thành phố được vay không quá 90% số thu ngân sách thành phố được hưởng theo phân cấp được quy định trong Nghị quyết để bảo đảm dự nguồn ngân sách triển khai các dự án lớn về chi đầu tư phát triển, cải tạo đô thị.

Lý giải về những hạn chế trong việc thực hiện Nghị quyết 54, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Võ Văn Hoan cho biết, có những việc đã được nêu rõ trong Nghị quyết nhưng việc triển khai trong thực tế không đơn giản, có những nội dung còn vướng với các quy định của Luật Đầu tư; chậm có phương án cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước… Hiện tại, TP.HCM đã chuẩn bị một Nghị quyết mới trình Quốc hội với những nội dung mở rộng và toàn diện hơn.