Phó Tổng cục trưởng Lưu Mạnh Tưởng phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: Hải Anh

Sáng 3/11/2020, tại trụ sở Tổng cục Hải quan, Báo Hải quan đã tổ chức toạ đàm về chủ đề “Chính sách thuế và vai trò hải quan thúc đẩy công nghiệp ô tô Việt Nam”, với sự tham gia của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Công thương và Hiệp hội Doanh nghiệp sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cùng hơn 100 doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến nhập khẩu, rắp ráp, sản xuất và cung ứng linh kiện ô tô.

Hàng chục nghìn tỷ đồng tiền thuế đã được hoàn

Tại tọa đàm, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan Lưu Mạnh Tưởng cho biết, với quyết tâm tiếp tục tháo gỡ nút thắt cho ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, Chính phủ đã ban hành Nghị định 57/2020/NĐ-CP (ngày 25/5/2020) về ưu đãi đối với nguyên liệu vật tư, linh kiện để sản xuất, gia công (lắp ráp) các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ (CNHT), ưu tiên phát triển cho ngành sản xuất lắp ráp ô tô giai đoạn năm 2020 - 2024 (Chương trình ưu đãi thuế CNHT ô tô) và mới đây, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 115/NQ-CP về các giải pháp thúc đẩy phát triển CNHT.

Cũng theo ông Lưu Mạnh Tưởng, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ tại các nghị định về phát triển công nghiệp ô tô, cơ quan hải quan đã tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu các sản phẩm, linh kiện ô tô, trong đó có các chương trình ưu đãi thuế.

Cụ thể, trong quá trình thực hiện Chương trình ưu đãi thuế để sản xuất, lắp ráp xe ô tô theo quy định tại Điều 7a Nghị định 125/2017/NĐ-CP đã có 13 doanh nghiệp (DN) đăng ký tham gia chương trình với số tiền thuế nhập khẩu (NK) đã được hoàn (các kỳ xét ưu đãi thuế từ ngày 16/11/2017 đến 31/12/2019) là 9.557 tỷ đồng, số tiền thuế hoàn theo kỳ xét ưu đãi từ 1/1/2020 đến hết ngày 30/6/2020 là 2.854 tỷ đồng và tổng số tiền thuế hoàn này phát sinh tại Cục Hải quan Hà Nội, Hải Phòng, Hà Nam Ninh và Quảng Nam.

Ông Tưởng cho biết, việc giảm thuế nguyên liệu, vật tư, linh kiện để sản xuất sản phẩm CNHT ưu tiên phát triển cho ngành sản xuất, lắp ráp ô tô tại Nghị định 57 trước mắt có thể giảm số thu từ thuế NK nguyên liệu, linh kiện, vật tư nhưng sẽ góp phần thúc đẩy DN CNHT phát triển, từ đó tăng các khoản thu thuế nội địa khác như thuế thu nhập DN, thuế GTGT, góp phần tạo công ăn việc làm, đảm bảo an ninh xã hội, thu hút đầu tư đối với ngành CNHT, cải thiện cán cân thương mại, góp phần lan tỏa, thúc đẩy các ngành công nghiệp khác phát triển theo.

Hiện ngành Hải quan vẫn tích cực triển khai thực hiện các chính sách đã được ban hành và kiến nghị tháo gỡ khó khăn phát sinh nhằm đồng hành cùng ngành CNHT ô tô ngày càng phát triển theo đúng mục tiêu đề ra.

Doanh nghiệp cần tận dụng tốt các ưu đãi

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Trung Hiếu - đại diện VAMA đã đánh giá cao các quy định nêu tại Nghị định 57/2020/NĐ-CP, đây là cơ hội để DN ô tô Việt Nam bắt kịp sự phát triển công nghiệp ô tô so với các nước trong khu vực.

Các diễn giả đến từ Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam bàn luận về những điểm nổi bật tại Nghị định 57. Ảnh: Hải Anh

Đề cập đến thực trạng ngành ô tô Việt Nam, ông Lương Đức Toàn - Phó Trưởng phòng Công nghiệp chế biến chế tạo, Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) cho biết, các DN sản xuất lắp ráp trong nước đã bước đầu khẳng định vai trò, vị trí đối với thị trường ô tô trong nước và đã có bước phát triển mạnh mẽ cả về lượng và chất. Tính đến hết năm 2019, cả nước có khoảng hơn 40 DN sản xuất, lắp ráp ô tô với sản lượng sản xuất lắp ráp trong nước đáp ứng khoảng 70% nhu cầu xe dưới 9 chỗ. Nhiều hãng lớn trên thế giới đã có hoạt động sản xuất, lắp ráp ô tô tại Việt Nam. Một số doanh nghiệp nội địa cũng đã tham gia sâu vào chuỗi sản xuất ô tô toàn cầu. Một số loại sản phẩm đã xuất khẩu sang thị trường Thái Lan, Philippines…

Ngành công nghiệp ô tô đóng góp cho ngân sách nhà nước hàng tỷ USD/năm và giải quyết công ăn việc làm cho hàng trăm ngàn lao động trực tiếp. Chất lượng xe sản xuất, lắp ráp trong nước và xe nhập khẩu được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng.

Tuy nhiên, ông Lương Đức Toàn cũng thẳng thắn nhìn nhận, ngành công nghiệp ô tô của Việt Nam hiện mới chỉ tham gia vào phân khúc thấp của chuỗi giá trị ngành ô tô; phụ thuộc lớn vào sự phân công sản xuất của các tập đoàn ô tô toàn cầu, chưa làm chủ được các công nghệ cốt lõi như động cơ, hệ thống điều khiển, hệ thống truyền động. Ngành sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước vẫn chưa đạt được tiêu chí của ngành sản xuất ô tô thực sự; chưa tạo được sự hợp tác - liên kết và chuyên môn hoá giữa các DN trong sản xuất - lắp ráp ô tô và sản xuất phụ tùng linh kiện. Đồng thời, chưa hình thành được hệ thống các nhà cung cấp nguyên vật liệu và sản xuất linh kiện quy mô lớn. Giá bán xe vẫn ở mức cao so với các nước trong khu vực. Tỷ lệ nội địa hoá đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi thấp hơn mục tiêu đề ra, thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia trong khu vực.

Để khắc phục những hạn chế nêu trên, ông Lương Đức Toàn cho rằng, Nghị định 57/2020/NĐ-CP sẽ là giải pháp mạnh mẽ thúc đẩy ngành công nghiệp ô tô Việt Nam phát triển, điều quan trọng là DN cần tận dụng được cơ hội đã được Chính phủ mở ra./.

Ngọc Linh