Thực hiện công tác kiểm soát hải quan tại một địa bàn có cả biên giới biển và đất liền, Hải quan Kiên Giang đã và đang triển khai nhiều giải pháp quan trọng để tăng cường hiệu quả của công tác phòng chống buôn lậu (PCBL), kiểm soát hải quan. Phóng viên TBTCVN đã có cuộc trao đổi với ông Ngô Hoàng Hải, Cục trưởng Cục Hải quan Kiên Giang về chủ đề này.
PV: Thưa ông, xin ông cho biết đôi nét về tình hình hoạt động buôn lậu và công tác kiểm soát hải quan năm 2018 trên địa bàn tỉnh Kiên Giang?
Ông Ngô Hoàng Hải: Trong năm 2018, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tại khu vực đường bộ, đường biển, đường hàng không thuộc địa bàn quản lý của Hải quan Kiên Giang vẫn diễn ra thường xuyên và số vụ có chiều hướng giảm, nhưng trị giá hàng hóa có chiều hướng tăng so với cùng kỳ năm 2017. Các mặt hàng buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới chủ yếu vẫn là thuốc lá điếu, đường cát, nước giải khát các loại và hàng hóa tiêu dùng khác. 
Ông Ngô Hoàng Hải
Tuy nhiên, thời gian qua, với sự phối hợp của các ngành, địa phương ngày càng nhịp nhàng, quyết liệt, nên các đối tượng cũng đối phó bằng nhiều chiêu bài tinh vi, manh động hơn, như lợi dụng đêm tối, đi thành đoàn, dùng xe thay đổi kết cấu, chở hàng lậu vào khu dân cư. Nếu bị phát hiện, đối tượng tẩu tán rất nhanh hoặc manh động, chống cự, gây thương tích cho các lực lượng chống buôn lậu. Nhưng với tinh thần cương quyết, năm 2018, lực lượng Hải quan Kiên Giang đã có nhiều kế hoạch phối hợp chặt chẽ với lực lượng Bộ đội biên phòng, Công an trong phòng chống buôn lậu, đã bắt giữ nhiều vụ việc. Đơn cử như vụ Hải quan Kiên Giang đã bắt giữ 1 chiếc xe ô tô chở 2.970 gói thuốc lá Hero và nhãn hiệu khác, chuyển hồ sơ và tang vật cho Công an TP. Hà Tiên để tiến hành khởi tố.
Ngoài thuốc lá, mặt hàng đường cát nhãn hiệu Thái Lan cũng là một mặt hàng buôn lậu phổ biến tại địa bàn. Các đối tượng dùng thủ đoạn thay bao bì ngay tại Campuchia bằng bao bì của các nhà máy đường trong nước, rồi vận chuyển về nước. Khi bị kiểm tra, đối tượng có thủ đoạn là dùng hóa đơn của các nhà máy đường. Đây là vấn đề khó và chúng tôi đã đề nghị nhiều cơ quan, chính quyền cùng phối hợp để xử lý.
PV: Trong công tác kiểm soát, PCBL trên địa bàn, đâu là những khó khăn, hạn chế lớn nhất, thưa ông?
Ông Ngô Hoàng Hải: Một khó khăn trong công tác kiểm soát hải quan, PCBL trên địa bàn là hoạt động buôn lậu chủ yếu xảy ra ở tuyến đường bộ dọc tuyến biên giới dài hơn 56 km giữa Việt Nam và Campuchia. Địa bàn là vùng đồng bằng, có nhiều đường mòn, lối mở. Ngay cửa khẩu quốc tế Hà Tiên lại có con kênh đào nằm ở ranh giới 2 nước nên đối tượng buôn lậu lợi dụng triệt để con kênh này để vận chuyển hàng lậu vào Việt Nam, chủ yếu là thuốc lá và đường cát. Khi lực lượng chức năng của Việt Nam tiếp cận thì đối tượng sang bờ bên kia của nước bạn. Trong khi đó, lực lượng của chúng ta còn mỏng, ngoài công tác chống buôn lậu, thì lực lượng Bộ đội biên phòng và Hải quan còn phải kiểm tra, làm thủ tục cho hàng hóa xuất, nhập khẩu qua cửa khẩu, phải kiểm soát ngay tại cửa khẩu đối với phương tiện vận tải, khách xuất nhập cảnh.
Một khó khăn nữa là liên quan đến buôn lậu thuốc lá, do “gu” người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long là thích thuốc lá Jet và Hero, 2 loại này giá lại rẻ hơn so với các loại thuốc nội địa, do đó hàng lậu có đất sống. Chúng tôi đang kiến nghị có những giải pháp triệt để như nếu tịch thu thì không tái xuất mà tiêu huỷ. Hai là có các giải pháp như nâng mức hỗ trợ cho lực lượng chống buôn lậu, có chính sách cho đồng bào vùng giáp biên... Hiện nay, do buôn lậu, nhất là thuốc lá có lợi nhuận cao nên khi bị bắt các đối tượng thường giành giật, chống đối rất quyết liệt, nên cần xem xét có sự phối hợp, hỗ trợ cho lực lượng chống buôn lậu. Bên cạnh đó, dân cư biên giới đa số là dân nghèo, chỉ biết làm ruộng, khi nông nhàn họ không biết làm gì, nhận thức pháp luật lại chưa cao nên dễ bị các đối tượng đầu nậu dụ dỗ. Các đối tượng này thường không ở Việt Nam mà ở bên đất bạn, chỉ đạo, thuê người dân trong thời gian nông nhàn vận chuyển hàng lậu.
Theo tôi, nên chăng các bộ ngành có chuyến khảo sát tuyến biên giới các tỉnh giáp biên giới Campuchia để có chính sách hỗ trợ, chuyển đổi nghề, đào tạo nghề để họ có nghề nghiệp ổn định, qua đó hạn chế tình trạng buôn lậu và ổn định tình hình biên giới.
PV: Trong dịp cao điểm cuối năm 2018 và Tết Nguyên đán 2019, Hải quan Kiên Giang đã có kế hoạch như thế nào trong công tác PCBL, gian lận thương mại, thưa ông?
Ông Ngô Hoàng Hải: Thực hiện chỉ đạo của Tổng cục Hải quan và của UBND tỉnh, chúng tôi đang tiến hành đồng loạt nhiều giải pháp. Trước mắt là tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân không tham gia, không tiếp tay, không bao che, làm ngơ đối với hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, đặc biệt trong dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Kỷ Hợi 2019.
Bên cạnh đó, tăng cường công tác thu thập thông tin, nắm tình hình, tuần tra, kiểm soát tại địa bàn khu vực cửa khẩu đường bộ, khu kinh tế cửa khẩu, khu vực tập kết hàng hóa gần biên giới, khu vực cảng biển, cảng hàng không dân dụng quốc tế,... kiểm soát chặt chẽ hàng hóa xuất nhập khẩu, hành lý của hành khách xuất nhập cảnh. Xác định địa bàn, tuyến trọng điểm, dự kiến những hiện tượng, tình huống vi phạm có thể phát sinh để xây dựng phương án đấu tranh, chủ động trong bố trí lực lượng, áp dụng các biện pháp kiểm tra, giám sát, phát hiện, bắt giữ, xử lý...
Đồng thời, chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng khác như Quản lý thị trường, Bộ đội biên phòng, Công an, Cảnh sát biển... và chính quyền địa phương nhằm chia sẻ thông tin, đấu tranh triệt phá có hiệu quả các đối tượng và hàng hóa vi phạm góp phần bình ổn thị trường dịp Tết, thúc đẩy sản xuất trong nước.
PV: Xin cảm ơn ông!
Hoàng Yến
