Để rõ hơn vấn đề nêu trên, phóng viên TBTCVN đã có cuộc trao đổi với Cục trưởng Cục Hải quan Lào Cai, ông Nguyễn Khánh Quang.

P.V: Hiện tại, toàn ngành Hải quan đang tăng tốc triển khai hàng loạt các biện pháp cải cách hiện đại hóa, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Ở Lào Cai, công tác này đã được triển khai thế nào và kết quả ra sao, thưa ông?

Ông Nguyễn Khánh Quang: Chúng tôi luôn coi công tác cải cách hiện đại hóa, rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa là mục tiêu kép: tạo thuận lợi thông thương hàng hóa - góp phần hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách của đơn vị.

Chúng tôi luôn quan tâm tạo thuận lợi cho hoạt động XNK gắn với tăng thu ngân sách...   Ông Nguyễn Khánh Quang

Việc triển khai thông quan hàng hóa tự động (VNACCS/VCIS) đến tất cả các chi cục đã mang lại hiệu quả thiết thực cho cơ quan hải quan và doanh nghiệp (DN) hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) qua địa bàn Lào Cai.

Số lượng DN và tờ khai hải quan thực hiện qua VNACCS/VCIS của đơn vị chiếm tỷ lệ gần 80%/tổng số DN và tổng tờ khai.

Nếu như trước kia, trong hồ sơ hải quan, DN phải chuẩn bị nhiều loại giấy tờ, rất mất thời gian, chi phí thì nay thông quan VNACCS/VCIS chỉ trong 1- 3 giây và giảm chi phí đáng kể.

Bên cạnh đó, hệ thống cho phép tự động xác định thuế suất từng mã HS, từng dòng hàng nên hạn chế được sai sót trong quá trình nhập liệu, giảm tình trạng phụ thuộc vào văn bản, giấy tờ của cả DN và cán bộ hải quan.

P.V: Giống như Lạng Sơn, địa bàn Lào Cai luôn là điểm "nóng" được dư luận quan tâm về việc thông thương hàng hóa với Trung Quốc, đặc biệt là hàng nông sản. Ông có thể cho biết các giải pháp đã và đang được đơn vị thực hiện để giải tỏa tình trạng ùn ứ?

Ông Nguyễn Khánh Quang: Trong nhiều năm qua, các lực lượng chức năng, cơ quan ban ngành quản lý cửa khẩu của tỉnh Lào Cai, trong đó có hải quan luôn ưu tiên giải quyết thủ tục thông quan nhanh chóng cho các mặt hàng nông sản xuất khẩu.

Cụ thể, hiện nay đang là mùa vụ xuất khẩu vải tươi, chúng tôi đã chỉ đạo các đơn vị hải quan tích cực tạo mọi điều kiện cho bà con xuất khẩu vải. Mỗi ngày có khoảng 800 tấn vải thiều xuất khẩu sang Trung Quốc qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai.

Mỗi lô hàng thông quan bằng khai báo hải quan điện tử tại cửa khẩu Kim Thành (Lào Cai) chỉ mất 1- 2 phút.

Kể từ đầu vụ thu hoạch vải, Chi cục Hải quan Cửa khẩu quốc tế Lào Cai đã tổ chức làm việc sớm 30 phút so với giờ hành chính, để làm thủ tục thông quan sớm, tránh nắng nóng làm giảm chất lượng quả tươi; phân luồng ưu tiên cho xe chở vải để tránh ùn tắc…

Tuy nhiên có những ngày, vẫn xảy ra ùn tắc do lượng vải quả của Bắc Giang, Hưng Yên đưa lên xuất khẩu tăng dần, bình quân từ 1.500 đến 2.000 tấn/ngày; trong khi đó năng lực nhận hàng của phía đối tác Trung Quốc còn hạn chế, thường xuyên ép giá nên các DN Việt Nam bị thiệt thòi...

P.V: Với vai trò là lực lượng “gác cửa nền kinh tế”, ở góc độ của mình, theo ông đâu là những hạn chế trong xuất khẩu hàng nông sản đã diễn ra, kéo dài nhiều năm qua và giải pháp gỡ?

Ông Nguyễn Khánh Quang: Tại Lào Cai xuất khẩu nông sản chủ yếu tiểu ngạch, tập trung tại cửa khẩu phụ Bản Vược, Bát Xát, lối mở Bản Quẩn, Bảo Thắng. Tuy nhiên thời gian mấy tháng gần đây, Trung Quốc thắt chặt quản lý, tại những địa điểm này hoạt động XNK có thời điểm bị ngưng trệ.

Trong khi đó, khối lượng hàng nông sản xuất khẩu đường chính ngạch qua cửa khẩu quốc tế Lào Cai không nhiều.

Kinh nghiệm nhiều năm qua cho thấy, hàng nông sản xuất khẩu chủ yếu qua đường tiểu ngạnh, cửa khẩu phụ là một hạn chế của hàng nông sản Việt Nam.

Nông sản xuất khẩu của ta có chất lượng chưa đồng đều và chưa ổn định, hàng nông sản chất lượng cao còn ít, phần lớn chưa bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế, nên hiệu quả kinh tế thấp. Đã có những lô hàng xuất đi nhưng bị trả lại do không đáp ứng được các tiêu chuẩn...

Bao bì đóng gói kém hấp dẫn, chưa xây dựng được nhãn mác thương hiệu. Do vậy, giá xuất khẩu của nông sản Việt Nam thường thấp hơn các nước khác. Cơ sở hạ tầng tại các cửa khẩu chưa đảm bảo như bến bãi chật hẹp, chưa đồng bộ gây ách tắc hàng hóa tại cửa khẩu.

Khắc phục những hạn chế này, chiến lược XNK hàng hóa nói chung và hàng nông sản nói riêng của nước ta cần có tầm nhìn dài hạn.

P.V: Xin cảm ơn ông!

Hải Anh