Đối tượng phạm tội chủ yếu là người nước ngoài

Theo Đại tá Trần Văn Doanh, Cục cảnh sát phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (C50) - Bộ Công an, với các máy ATM, bọn tội phạm thường sử dụng thiết bị gắn vào máy ATM để trộm cắp thông tin, làm giả thẻ và rút tiền.

Thủ đoạn của chúng là sử dụng một bảng nhựa trong đó chứa thiết bị lấy cắp thông tin thẻ (skimming) ốp phía ngoài khe quẹt thẻ để lấy thông tin khi chủ thẻ đưa thẻ vào khe cắm. Hoặc chúng lắp một camera nhỏ, ngụy trang trong một thanh nhựa hoặc bảng quảng cáo ốp ngay phía trên bàn phím của máy ATM để ghi lại mã PIN của khách hàng khi rút tiền.

Tội phạm skimming thường tập trung chủ yếu tại các thành phố lớn. Đối tượng phạm tội chủ yếu là người nước ngoài, khu vực phía Bắc chủ yếu là người Trung Quốc, Indonesia, Malaysia; phía Nam và miền Trung là các đối tượng từ các nước Đông Âu như Bungari, Rumani, Thổ Nhĩ Kỳ, Nga, Anh…

Ngoài ăn cắp thông tin thẻ, thời gian gần đây, có hiện tượng nhiều đối tượng người Trung Quốc nhập cảnh vào Việt Nam, móc nối với các đơn vị chấp nhận thẻ (ĐVCNT) làm giả thẻ, thanh toán “khống” qua POS để chiếm đoạt hàng tỷ đồng của ngân hàng và chủ thẻ. Hoạt động của phạm tội ngày càng tinh vi, chia ra thành nhiều công đoạn.

Cụ thể, một nhóm người Trung Quốc có nhiệm vụ chuyên móc nối với người Việt biết tiếng Trung Quốc để thỏa thuận về việc thanh toán “khống” qua máy POS hoặc tìm các đối tượng người Việt Nam có quen biết từ trước dưới danh nghĩa đầu tư làm ăn tại Việt Nam để yêu cầu thành lập công ty, ký hợp đồng làm ĐVCNT với các ngân hàng thương mại Việt Nam.

Thông tin thẻ thường là thẻ tín dụng được phát hành bởi các ngân hàng ở Mỹ và Châu Âu được một nhóm hacker ở Trung Quốc lấy cắp ở nước ngoài chuyển qua các mạng xã hội như chat QQ, wechat đến nhóm kỹ thuật ở Việt Nam.

Các đối tượng thường yêu cầu đăng ký sử dụng máy POS không dây để trên xe ô tô hoặc đưa cho đối tượng người Trung Quốc mang sang khu vực chồng lấn sóng viễn thông ở biên giới Việt Nam – Trung Quốc để thực hiện giao dịch bằng thẻ giả. Có vụ án đối tượng người Trung Quốc yêu cầu ĐVCNT chuẩn bị trước tiền mặt và nhận ngay tiền sau khi giao dịch thành công, không chờ báo “có” hoặc rút tiền từ ngân hàng.

Một số ĐVCNT cấu kết với các đối tượng người Trung Quốc soạn sẵn hợp đồng kinh doanh buôn bán một số mặt hàng: đồ mỹ nghệ, trầm hương...sau đó xuất hóa đơn GTGT như buôn bán bình thường. Một số ĐVCNT tại Hà Nội sau khi ký hợp đồng lắp POS không dây nhưng sau đó đưa cho người quen mượn để thanh toán, sau đó nhận hoa hồng do sử dụng POS hàng trăm triệu đồng. Một số doanh nghiệp ký hợp đồng ĐVCNT của các ngân hàng thương mại, yêu cầu cung cấp POS không dây sau đó chuyển cho nhóm đối tượng người Trung Quốc sử dụng.

Nhiều đối tượng Trung Quốc, Đài Loan thuê mở tài khoản để lừa đảo

Trong lĩnh vực thanh toán trực tuyến, đại tá Trần Văn Doanh cho biết, các đối tượng đã sử dụng thông tin thẻ tín dụng của người nước ngoài để mua hàng hóa chủ yếu là các thiết bị điện tử đắt tiền... tại các trang web mua bán trực tuyến ở nước ngoài vận chuyển về Việt Nam. Một số đối tượng phát hành thẻ tín dụng tại ngân hàng Việt Nam sau đó báo hủy thẻ. Khi đi máy bay của các hãng hàng không nước ngoài đã dùng thẻ tín dụng trên để thanh toán offline mua mỹ phẩm, rượu trị giá hàng trăm triệu đồng.

Đặc biệt, do hiện nay không qui định một người được mở bao nhiêu tài khoản tại một ngân hàng, nên tình trạng thuê, mua lại các tài khoản ngân hàng để sử dụng vào các mục đích chuyển, nhận tiền do các hành vi lừa đảo, phạm tội mà có ngày càng diễn biến phức tạp.

Các tài khoản này đều được các đối tượng người Trung Quốc, Đài Loan móc nối với các đối tượng trong nước thuê người mở tài khoản với giá từ 1-2 triệu đồng/tài khoản. Sau khi mở tài khoản chủ tài khoản đưa thẻ ngân hàng, thông tin user, mật khẩu internetbanking cho các đối tượng Trung Quốc sử dụng để chuyển, nhận tiền. Hiện chưa có chế tài xử lý đối với những người mở tài khoản để bán, cho thuê tài khoản để nhận tiền lừa đảo.

Nhiều vụ việc các tài khoản được thuê mở, sau đó sử dụng vào việc chuyển, nhận tiền từ việc mua, bán tiền điện tử như bitcoin, onecoin, WMZ, hoặc chuyển, nhận tiền cá độ bóng đá, đánh bạc trên mạng. Số tiền này sau khi chuyển vào tài khoản sẽ được rút hết ngay hoặc chuyển tiếp tới nhiều các tài khoản.

Ngoài ra, cũng có hiện tượng một số đối tượng người gốc Phi làm quen với phụ nữ người Việt Nam qua mạng xã hội, đặt vấn đề yêu đương lâu dài sau đó thông báo có gửi quà tặng, hiện vật có giá từ nước ngoài về Việt Nam. Yêu cầu khi nhận phải ứng trước một khoản tiền chuyển vào tài khoản có trước để chiếm đoạt. Hoặc một số đối tượng người gốc Phi tấn công dò mật khẩu email phòng kinh doanh của các công ty có mối quan hệ làm ăn với nước ngoài để lấy các thông tin về hợp đồng điện tử, thay đổi tên miền giao dịch, hoặc tạo các lý do để thay đổi tài khoản thụ hưởng bằng tài khoản khác đã được mở tại ngân hàng Việt Nam ngay sau đó rút hết tiền tại quầy giao dịch hoặc rút tiền ở nước ngoài.

Cần chế tài xử lý việc cho thuê tài khoản, thuê máy POS để lừa đảo

Để đảm bảo an ninh, an toàn cho hoạt động thanh toán trực tuyến, thanh toán thẻ trong thời gian tới, C50 đã có một số kiến nghị với NHNN.

Theo đó, C50 kiến nghị NHNN chỉ đạo các ngân hàng thương mại phải thường xuyên kiểm tra, rà soát hệ thống CNTT, CSDL để sớm phát hiện các lỗ hổng bảo mật, mã độc,... có nguy cơ làm lộ thông tin của người khách hàng.

Đề nghị các ngân hàng thương mại kiểm tra, rà soát thanh loại các ĐVCNT đăng ký sử dụng POS không phù hợp với lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh, các ĐVCNT bị phát hiện cho mượn, đưa cho người khác sử dụng POS để thanh toán mà bị ngân hàng phát hành yêu cầu tra soát, khiếu nại; khuyến nghị các ngân hàng thương mại trang bị POS không dây có tính năng định vị qua GPS và phối hợp với các công ty viễn thông để xác định vị trí khi thực hiện các giao dịch qua POS không dây.

Đồng thời, đề nghị NHNN nghiên cứu, ban hành qui định về hoạt động thanh toán qua POS với tiêu chuẩn về an ninh, an toàn, chế tài xử lý vi phạm. Đề nghị các ngân hàng thương mại tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hệ thống an ninh tại các máy ATM để sớm phát hiện skimming; nghiên cứu lắp đặt thiết bị camera giám sát ATM phải đảm bảo chất lượng hình ảnh, bố trí ở vị trí thích hợp để xác định được chân dung người rút tiền, lưu trữ hình ảnh theo qui định về thời gian.

Tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo đối với người sử dụng về ý thức bảo quản thông tin tài khoản ngân hàng, các thủ đoạn hoạt động skimming, giao dịch gian lận qua POS, các giao dịch ngân hàng điện tử, giao dịch thanh toán trực tuyến để khách hàng nâng cao ý thức tự bảo vệ khi đăng ký, tham gia, thực hiện hoạt động thanh toán./.

H.Y