Các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia chuỗi cung ứng mới hình thành sau khi CPTPP có hiệu lực.

PV: Sau khi được Quốc hội phê chuẩn, CPTPP chính thức có hiệu lực từ ngày 14/1/2019. Ông có thể cho biết các cam kết trong lĩnh vực tài chính thực hiện hiệp định này?

- Ông Vũ Nhữ Thăng: CPTPP gồm 7 Chương và 1 Phụ lục. Về cơ bản CPTPP giữ nguyên các nội dung của Hiệp định Đối tác xuyên Thái bình dương (TPP), nhưng cho phép các nước thành viên tạm hoãn 20 nhóm nghĩa vụ. Trong CPTPP, các cam kết trong lĩnh vực tài chính bao gồm: thuế nhập khẩu; thuế xuất khẩu; một số nội dung về chính sách thuế xuất nhập khẩu; hợp tác hải quan; dịch vụ tài chính (chứng khoán, bảo hiểm); doanh nghiệp nhà nước (DNNN).

PV: Ngoài các cam kết về thuế, được biết, các cam kết về hải quan, dịch vụ tài chính và DNNN cũng có nhiều điểm đáng chú ý, ông có thể chia sẻ về các cam kết trong các lĩnh vực này?

- Ông Vũ Nhữ Thăng: Về thủ tục hải quan và tạo thuận lợi thương mại quy định các cam kết về nghiệp vụ chính như: thời gian giải phóng hàng chuyển phát nhanh trong vòng 6 tiếng; quy định cụ thể về thời gian giải phóng hàng hóa trong vòng 48 tiếng kể từ khi hàng đến và có cơ chế cho phép thông tin được xử lý bằng phương thức điện tử trước khi hàng đến nhằm nhanh chóng giải phóng hàng; quản lý rủi ro... Riêng đối với quy định về trị giá tối thiểu vẫn thực hiện theo luật của quốc gia. Trong CPTPP, các quốc gia được tạm hoãn nghĩa vụ rà soát định kỳ ngưỡng miễn thuế có tính đến các yếu tố liên quan như tỷ lệ lạm phát, chi phí hành chính của việc thu thuế khi so sánh với số thuế, chi phí giao dịch qua biên giới...

Ông Vũ Nhữ Thăng

Đối với lĩnh vực dịch vụ tài chính, nghĩa vụ mà các nước bắt buộc phải cam kết bao gồm: Cấp phép dịch vụ tài chính mới cho bất kỳ nước thành viên CPTPP nào không gắn với việc sửa đổi luật trong nước; tiếp cận thị trường cho các tổ chức tài chính… Trong CPTPP, các nhà đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực dịch vụ tài chính hoạt động tại Việt Nam không được phép sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Nhà nước với nhà đầu tư (ISDS) để kiện Chính phủ Việt Nam về việc vi phạm nghĩa vụ về tiêu chuẩn đối xử tối thiểu được giải thích phù hợp với quy định tại Phụ lục 9-A của Luật Tập quán quốc tế.

Các nghĩa vụ chính theo hiệp định liên quan đến DNNN bao gồm: DNNN phải hoạt động theo cơ chế thị trường; DNNN không được có hành vi phản cạnh tranh khi có vị trí độc quyền, gây ảnh hưởng đến thương mại và đầu tư; Nhà nước không trợ cấp quá mức, gây ảnh hưởng đến lợi ích của nước khác… Các nghĩa vụ của hiệp định chỉ áp dụng với các DNNN vượt ngưỡng doanh thu nhất định. Theo đó, các DNNN có doanh thu hàng năm dưới 16.000 tỷ đồng (vào thời điểm khi hiệp định bắt đầu có hiệu lực) và dưới 6.500 tỷ đồng (khi Hiệp định có hiệu lực được 5 năm) sẽ không phải thực thi phần lớn các nghĩa vụ của hiệp định.

PV: Cũng như nhiều hiệp định thương mại tự do, CPTPP cũng sẽ tạo ra cơ hội và thách thức đối với Việt Nam. Theo nhiều chuyên gia kinh tế, chúng ta không nên quá phấn khích như khi gia nhập WTO vì nghĩ hàng Việt Nam sẽ ra “biển lớn”, song kết quả là không tận dụng được hết các cơ hội. Ông nhận định ra sao về điều này?

- Ông Vũ Nhữ Thăng: CPTPP tạo ra cơ hội về phát triển kinh tế nhưng cũng đặt ra thách thức đối với việc hoàn thiện thể chế và phát triển thị trường trong nước. Về cơ hội, tôi cho rằng, các mặt hàng xuất khẩu có thế mạnh của Việt Nam như nông - thủy sản, điện, điện tử đều được xóa bỏ thuế ngay khi hiệp định có hiệu lực. Đồng thời, tham gia hiệp định sẽ giúp Việt Nam cơ cấu lại thị trường xuất nhập khẩu theo hướng cân bằng hơn, không quá dựa nhiều vào một số thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc…

Bên cạnh đó, cam kết trong CPTPP về dịch vụ và đầu tư, hải quan… sẽ có tác dụng tích cực trong việc cải thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia chuỗi cung ứng mới hình thành sau khi CPTPP có hiệu lực, trong đó có một số ngành có nhiều tiềm năng như điện tử, thực phẩm, đồ uống, thuốc lá, dệt may, hóa chất, sản phẩm nhựa, thiết bị vận tải… Tham gia CPTPP - một FTA có nhiều tiêu chuẩn cao - sẽ là cơ hội để Việt Nam tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, đổi mới mô hình tăng trưởng.

Tuy nhiên, tham gia hiệp định cũng đặt ra thách thức đối với Việt Nam. Đó là, năng lực cạnh tranh quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm của Việt Nam còn thấp hơn các nước thành viên CPTPP. Một số mặt hàng nông sản có khả năng chịu áp lực cạnh tranh từ các nước có thế mạnh như Australia - New Zealand, Chile…, trong khi đó hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam phải chịu nhiều rào cản phi thuế quan…

PV: Xin cảm ơn ông!

Minh Anh (thực hiện)