Toàn cảnh hội thảo.

Đây là chủ đề hết sức có ý nghĩa đối với Việt Nam cũng như kho bạc các nước, nhằm tăng cường quản lý tài chính công, ngân sách nhà nước (NSNN) có hiệu quả…

Số hóa giúp chi tiêu ngân sách hợp lý, hiệu quả

Tại hội thảo, các đại biểu đến từ 14 nước thành viên của AIST đã thảo luận các nội dung về hiện đại hóa các cơ quan kho bạc thông qua điện tử hóa/số hóa các nghiệp vụ kho bạc, như: Những lĩnh vực khác nhau mà số hóa có thể được triển khai liên quan đến kế toán - kiểm soát chi - kiểm soát thu; các vấn đề, chiến lược được lựa chọn, lợi ích và các trở ngại trong việc triển khai số hóa; trình bày kinh nghiệm của các nước thành viên và trao đổi thảo luận với các chuyên gia của một số tổ chức quốc tế.

Chia sẻ kinh nghiệm về công tác điện tử hóa, số hóa từ quốc gia mình, ông Seghrouchni Mohamed EI Amine, Trưởng phòng Phát triển công nghệ thông tin của Maroc cho biết, việc điện tử hóa, số hóa rất quan trọng đối với ngành kho bạc, giúp chúng ta chi tiêu hợp lý, hiệu quả, giúp cải thiện môi trường kinh doanh. “Từ vài năm nay nổi lên vấn đề rất đáng lo ngại là bảo vệ môi trường. Thực tế là chúng ta sử dụng quá nhiều giấy trong quá trình làm việc (mỗi năm chúng ta sử dụng khoảng 400 tấn chứng từ giấy, tương đương khoảng 40 triệu USD), theo đó phải khai thác lượng cây rừng rất lớn, ảnh hưởng đến môi trường. Trước tình trạng này, chúng tôi có lộ trình tiến dần đến số hóa toàn bộ. Việc số hóa này sẽ giúp chúng tôi cải thiện tài nguyên môi trường....” – đại diện Maroc nói.

Theo đó, chiến lược của Maroc là từng bước áp dụng số hóa, điện tử hóa trong hệ thống kho bạc nhằm loại bỏ hoàn toàn hồ sơ giấy. Hiện Maroc đã có những lộ trình cải tiến rất cụ thể. “Năm 2018, chúng tôi tăng cường cơ sở pháp lý về số hóa. Năm 2019 sẽ triển khai kỹ thuật về đấu thầu. Năm 2020 sẽ yêu cầu tất cả các đơn vị đấu thầu thông qua con đường điện tử, nộp hồ sơ mời thầu diện tử và năm 2021 sẽ hoàn toàn bỏ hồ sơ giấy...” – đại diện Moroc chia sẻ.

Ông Mougin Thierry Jean Gaston, chuyên viên cao cấp đến từ Tổng cục Tài chính công Pháp cho biết, hệ thống kho bạc của Pháp cũng đang xây dựng lộ trình điện tử hóa, số hóa. Cụ thể, từ 1/1/2018, các doanh nghiệp lớn của Pháp đã áp dụng số hóa. Với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, thời hạn áp dụng sẽ xa hơn. Cũng trong năm 2018, Pháp đã khấu trừ tại nguồn đối với thuế thu nhập cá nhân. Theo đó, người đóng thuế phải khai báo trực tuyến…

Chia sẻ về kinh nghiệm của Việt Nam, ông Tạ Anh Tuấn, quyền Tổng giám đốc KBNN cho biết, nhận thức được vai trò của điện tử hóa, số hóa trong hoạt động của kho bạc, trong thời gian qua, KBNN Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc ứng dụng công nghệ thông tin đối với các nghiệp vụ như: Xây dựng hệ thống quản lý thu – chi NSNN; hệ thống quản lý thu NSNN và phối hợp thu (với các ngân hàng và thuế/hải quan); hệ thống thu ngân sách của ngân hàng; Hệ thống thanh toán song phương của ngân hàng với kho bạc; hệ thống dự báo dòng tiền trong quản lý ngân quỹ; dịch vụ công trực tuyến... Với việc tích cực ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) cùng với sự nỗ lực cải cách nên nhiều năm gần đây, KBNN đã tập trung nhanh các nguồn thu về cho NSNN, tạo sự thuận lợi và tiết kiệm thời gian đi lại cho khách hàng. Đặc biệt với việc triển khai dịch vụ công điện tử đã không những tiết kiệm thời gian đi lại, mà còn tiết kiệm được rất nhiều chi phí cho văn phòng phẩm, khi không còn phải in chứng từ giấy như trước kia.

Cải thiện khó khăn trong quản lý ngân quỹ

Sau 2 ngày làm việc khẩn trương, chiều ngày 29/3/2018, hội thảo đã kết thúc. Tại phiên bế mạc, ông Mougin Thierry Jean Gaston, chuyên viên cao cấp đến từ Tổng cục Tài chính công Pháp cho biết, số hóa không phải là giải pháp để giải quyết các vấn đề như: Chất lượng các quy trình kế toán dồn tích; thời hạn thanh toán và khó khăn về ngân quỹ; kiểm soát nội bộ và kiểm soát rủi ro. Tuy nhiên, số hóa sẽ giúp cải thiện các vấn đề trên.

Do đó, điều kiện tiên quyết để số hóa thành công là phải đảm bảo 3 yếu tố về mặt pháp lý, tổ chức và kỹ thuật. Cụ thể, về mặt pháp lý, phải thông qua các văn bản pháp lý để tạo cơ sở và khuôn khổ cho quá trình số hóa; tiến hành đơn giản hóa và điều chỉnh các quy định nội bộ để thích ứng với bối cảnh số hóa; tăng cường khuôn khổ pháp lý để tạo khuôn khổ cho mọi quy trình số hóa (như lưu trữ và giá trị pháp lý của các tài liệu số).

Về mặt tổ chức, sự chỉ đạo của Chính phủ đóng vai trò tiên quyết, vì vậy cần phải xây dựng một cơ quan phụ trách thống nhất và duy nhất; vai trò chỉ đạo của người đứng đầu cơ quan kho bạc là không thể thiếu; xây dựng một ban điều hành gồm người đứng đầu cơ quan kho bạc và đại diện các bộ phận nghiệp vụ (chi, thu, kế toán), kiểm toán và bộ phận CNTT; thiết lập các mối quan hệ được luật hóa với các chính quyền địa phương trong quá trình triển khai thực hiện...

Về mặt kỹ thuật, các đơn vị hệ thống phải lên kế hoạch triển khai và trang bị mạng lưới điện, viễn thông cần thiết, nghiên cứu lựa chọn công nghệ và giải pháp an ninh.

Tuy nhiên, cũng theo đại diện đến từ Pháp, rất khó để có thể số hóa toàn bộ trong cùng một thời điểm. Vì vậy, nên tiến hành số hóa theo từng bước, từng phần theo kiểu “nghĩ phải lớn nhưng bắt đầu từ cái nhỏ”. Bên cạnh đó, cần phải có một lộ trình thích hợp và linh hoạt trong triển khai để quá trình số hóa được tiếp nhận dễ dàng hơn bởi các đối tượng liên quan...

Phát biểu bế mạc hội thảo, bà Đặng Thị Thủy, Phó Tổng giám đốc KBNN cho biết, với chủ đề “Hiện đại hóa các cơ quan kho bạc thông qua điện tử hóa/số hóa”, hội thảo đã chia sẻ nhiều bài học kinh nghiệm và thảo luận về nhiều vấn đề quan trọng. “Tôi tin tưởng rằng mỗi chúng ta đều thu nhận thêm được nhiều hiểu biết, kinh nghiệm từ các nước khác để từ đó khi thực hiện ở nước mình, chúng ta sẽ suy ngẫm, tìm tòi ý tưởng mới để có thể tiếp tục thúc đẩy quá trình số hóa/điện tử hóa, cũng như cải cách các vấn đề khác trong nghiệp vụ kho bạc”, bà Thủy chia sẻ.

Vân Hà