Đại diện BHXH Việt Nam và Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam ký quy chế phối hợp.

Điều này đã ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của người lao động, đòi hỏi công đoàn và cơ quan BHXH phải có biện pháp kịp thời để bảo vệ người lao động.

Nợ BHXH gần 14.700 tỷ đồng

BHXH Việt Nam đã sử dụng nhiều biện pháp để thu hồi nợ, bảo vệ quyền lợi cho người lao động. Một trong những biện pháp chủ yếu và mang lại hiệu quả cao nhất là khởi kiện doanh nghiệp nợ BHXH ra tòa án các cấp. Trong thời gian qua, BHXH Việt Nam đã khởi kiện gần 9.000 vụ nợ BHXH, thu về quỹ BHXH gần 980 tỷ đồng, chiếm 16,3% số nợ bị khởi kiện.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Minh, Tổng giám đốc BHXH Việt Nam cho biết, từ 1/1/2016, Luật BHXH 2014 có hiệu lực thi hành và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam được trao quyền đại diện cho người lao động để khởi kiện ra toàn án đối với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH (bao gồm BHXH, bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN). Từ tháng 4/2016, tòa án nhân dân các cấp không thụ lý đơn khởi kiện của cơ quan BHXH. Điều này dẫn đến gần 1.400 hồ sơ khởi kiện của cơ quan BHXH, tương ứng với số nợ gần 300 tỷ đồng chưa được thu hồi và từ đầu năm đến nay, việc bảo vệ lợi ích của người lao động qua hình thức khởi kiện đang bị gián đoạn.

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Minh, tính đến hết quý II/2016, số tiền nợ BHXH là 14.700 tỷ đồng, tương ứng tổng số 102.900 đơn vị nợ và số lao động bị ảnh hưởng quyền lợi là 2.660.000 người.

Ông Bùi Văn Cường, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cho biết, Luật BHXH 2014 quy định tổ chức công đoàn có quyền khởi kiện ra tòa án đối với hành vi vi phạm pháp luật về BHXH gây ảnh hưởng đến quyền lợi và lợi ích hợp pháp của người lao động, tập thể người lao động. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất trong việc này của tổ chức công đoàn hiện nay là thiếu nguồn lực về con người và kinh phí. Lực lượng cán bộ công đoàn tiến hành hoạt động khởi kiện còn thiếu về số lượng, thiếu sự cọ sát thực tế và hạn chế về trình độ, kinh nghiệm.

Trong quá trình khởi kiện và tham gia tố tụng dân sự, công đoàn cũng sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc thu thập tài liệu chứng cứ. Luật Tố tụng dân sự có hiệu lực từ ngày 1/7/2016 có những quy định về vai trò của tổ chức công đoàn trong việc khởi kiện, nhưng đến nay chưa có hướng dẫn cụ thể.

Phối hợp bảo vệ quyền lợi người lao động

Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam và BHXH Việt Nam đã ký quy chế phối hợp giữa hai cơ quan trong việc thực hiện chính sách BHXH, BHYT giai đoạn 2015 - 2020, trong đó có nội dung phối hợp thực hiện khởi kiện các vi phạm pháp luật về BHXH. Để việc khởi kiện được thuận lợi, ngày 19/9/2016, 2 cơ quan này đã ký Quy chế phối hợp về việc trao đổi, cung cấp thông tin, tài liệu trong việc khởi kiện ra tòa án đối với các vi phạm pháp luật về BHXH.

Theo quy chế phối hợp này, ngành BHXH sẽ cung cấp cho tổ chức công đoàn: Danh sách của các đơn vị nợ tiền BHXH cần phải khởi kiện (bao gồm: Số tiền phải đóng, số tiền nợ, thời gian nợ, tiền lãi chậm đóng), hồ sơ xác định nợ, kết quả đóng BHXH, BHYT, BHTN, danh sách của đơn vị sử dụng lao động mà cơ quan BHXH đã áp dụng biện pháp xử phạt vi phạm hành chính (nếu có)...

Tổ chức công đoàn có trách nhiệm cung cấp cho cơ quan BHXH danh sách đơn vị sử dụng lao động chuẩn bị khởi kiện để cơ quan BHXH kiểm tra, đối chiếu, cập nhật tình hình nợ và việc áp dụng các biện pháp xử lý khác đối với đơn vị sử dụng lao động.

Để quy chế phối hợp giữa hai ngành được thực hiện có hiệu quả, Tổng giám đốc BHXH Nguyễn Thị Minh yêu cầu các đơn vị thuộc BHXH Việt Nam phối hợp chặt chẽ với đầu mối của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam triển khai, hướng dẫn và theo dõi việc thực hiện quy chế phối hợp này trong thực tiễn, kịp thời tham mưu báo cáo lãnh đạo hai ngành những kết quả đạt được và những khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Nguyễn Thị Minh cũng yêu cầu BHXH các cấp chủ động, tích cực phối hợp một cách đồng bộ, chặt chẽ, thống nhất và thường xuyên với tổ chức công đoàn các cấp theo chức năng và nhiệm vụ được giao. Đồng thời, sớm ký kết quy chế phối hợp với công đoàn cùng cấp ở địa phương để đảm bảo các hoạt động phối hợp liên tục, có hiệu quả.

Thảo Miên