Giai đoạn 2011 – 2014, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách, giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính về tiền thuê đất.
Và chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ về thực hiện rà soát quy định của pháp luật về đất đai theo hướng điều chỉnh giảm tiền thuê đất, chi phí chuyển đổi mục đích sử dụng đất và các chi phí khác của doanh nghiệp…, Bộ Tài chính vừa có báo cáo về các giải pháp đã hỗ trợ trong thời gian qua và đưa ra một số định hướng cho thời gian tới.
Đã giảm 50% tiền thuê đất
Theo Bộ Tài chính, trong giai đoạn từ năm 2011 - 2014, để hỗ trợ doanh nghiệp về thực hiện nghĩa vụ tài chính về tiền thuê đất, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách, giải pháp hỗ trợ.
Cụ thể, đã giảm 50% tiền thuê đất trong giai đoạn 2011 - 2014, cũng như điều chỉnh giảm mức tỷ lệ phần trăm (%) tính đơn giá thuê đất chung từ 1,5% xuống còn 1% và UBND cấp tỉnh quy định cụ thể mức tỷ lệ (%) trong khung từ 0,5% đến 3% theo từng khu vực, tuyến đường tương ứng với từng mục đích sử dụng đất để áp dụng thu tiền thuê đất tại địa phương.
Ngoài ra, Chính phủ cũng quy định áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất trong xác định giá đất tính thu tiền thuê đất khi Nhà nước cho thuê đất đối với thửa đất hoặc khu đất mà giá trị của diện tích tính thu tiền thuê đất được tính theo giá đất trong bảng giá đất dưới 30 tỷ đồng đối với các thành phố trực thuộc trung ương; dưới 10 tỷ đồng đối với các tỉnh miền núi, vùng cao; dưới 20 tỷ đồng đối với các tỉnh còn lại thay vì phải thuê tư vấn xác định giá đất tính thu tiền thuê đất như quy định trước đây.
Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, tổng thu về đất (bao gồm: Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế, phí lệ phí và một số khoản thu khác) trong năm 2011 là trên 67 nghìn tỷ đồng, năm 2012 trên 54 nghìn tỷ đồng, năm 2013 gần 54 nghìn tỷ đồng, năm 2014 gần 56 nghìn tỷ đồng và năm 2015 trên 84 nghìn tỷ đồng.
Tiền thuê đất: Năm 2011 gần 5 nghìn tỷ đồng, năm 2012 trên 6 nghìn tỷ đồng, năm 2013 gần 7 nghìn tỷ đồng, năm 2014 gần 8 nghìn tỷ đồng, năm 2015 trên 13 ngìn tỷ đồng.
Tỷ trọng (%) tiền thuê đất trong tổng thu NSNN về đất đai: Năm 2011 là 7,18%; năm 2012 là 11,37%; năm 2013 là 12,35%; năm 2014 là 14,25% và năm 2015 là 15,76%.
Như vậy, trong cơ cấu các khoản thu về đất đai, số thu từ tiền thuê đất của cả nước không lớn, chiếm khoảng 12,18% tổng thu NSNN về đất đai. Trong cơ cấu giá thành sản phẩm, chi phí về tiền thuê đất chỉ chiếm từ 1 - 3%.
Bên cạnh đó là việc phân kỳ tiến độ nộp tiền thuê đất đối với trường hợp thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê. Theo đó, nộp 50% trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ký thông báo nộp tiền thuê đất của cơ quan thuế và nộp 50% còn lại trong thời hạn 60 ngày tiếp theo theo quy định tại Nghị định số 46/2014/NĐ-CP (thay vì phải nộp toàn bộ số tiền trong thời hạn 30 ngày, quá thời hạn quy định mà chưa nộp tiền thì phải nộp tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế).
Đặc biệt, Chính phủ đã nỗ lực đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian, quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan (tài nguyên môi trường, tài chính, thuế) trong quá trình thực hiện nhiệm vụ xác định giá đất, luân chuyển hồ sơ xác định nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất.
Mở rộng phạm vi áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất
Theo Bộ Tài chính, mức tỷ lệ (%) tính đơn giá thuê đất quy định chung 1% và UBND cấp tỉnh ban hành mức tỷ lệ (%) cụ thể áp dụng tính thu tiền thuê đất trong khung từ 0,5% đến 3% là phù hợp.
Chu kỳ ổn định đơn giá thuê đất đối với thuê đất trả tiền hàng năm quy định 5 năm là phù hợp với thời gian ban hành khung giá đất, bảng giá đất theo quy định và chi phí về tiền thuê đất được ổn định hợp lý.
Việc quy định thu chênh lệch giữa trước và sau khi chuyển mục đích sử dụng đất; cho phép trừ số tiền nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp đối với trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án là phù hợp, đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Đối với các chi phí về lệ phí trước bạ khi cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (nộp 1 lần khi được cấp giấy chứng nhận), thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (nộp hàng năm) qua công tác quản lý, theo dõi và rà soát thấy không phát sinh vướng mắc đối với doanh nghiệp.
Tuy nhiên, để tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp tốt hơn nữa trong thời gian tới, Bộ Tài chính đã đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất. Theo đó, sẽ áp dụng phương pháp hệ số điều chỉnh giá đất để xác định đơn giá thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm đối với trường hợp được Nhà nước cho thuê đất không thông qua hình thức đấu giá mà không phân biệt theo các mức giá trị của thửa đất hoặc khu đất như quy định hiện hành.
Đối tượng áp dụng là tổ chức, cá nhân được Nhà nước cho thuê đất sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp (không bao gồm kinh doanh thương mại, dịch vụ; kinh doanh bất động sản; khai thác khoáng sản); sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp; đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp, hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu (giáo dục, y tế, văn hóa xã hội).
Bộ Tài chính cho biết, việc mở rộng phạm vi áp dụng hệ số điều chỉnh giá đất ảnh hưởng không lớn đến việc thu ngân sách nhà nước về tiền thuê đất hàng năm, nhưng lại giúp cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xác định, thông báo nộp tiền thuê đất vào ngân sách và hỗ trợ một phần cho doanh nghiệp.
Bộ Tài chính cũng đề xuất nên giao UBND các tỉnh, thành phố thực hiện rà soát, quyết định điều chỉnh mức tỷ lệ (%) tính đơn giá thuê đất, hệ số điều chỉnh giá đất đã ban hành để hỗ trợ, giải quyết khó khăn cho doanh nghiệp đang thuê đất trả tiền hàng năm trên địa bàn theo Nghị quyết số 35. Mức tỷ lệ (%) tính đơn giá thuê đất, hệ số điều chỉnh giá đất này được áp dụng kể từ ngày quyết định của UBND cấp tỉnh có hiệu lực thi hành. Trường hợp đang trong thời gian ổn định đơn giá thuê đất thì được áp dụng cho thời gian còn lại của chu kỳ ổn định.
Hạnh Thảo
