Tại Nghị quyết số 246/2025/QH15 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2026 thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), tổng vốn ngân sách trung ương bố trí cho các chương trình là 35.000 tỷ đồng, trong đó 25.000 tỷ đồng là vốn đầu tư công và 10.000 tỷ đồng là kinh phí chi thường xuyên.
Nguồn lực này được phân bổ để triển khai nhiều chương trình lớn trong giai đoạn mới, bao gồm các lĩnh vực như phát triển văn hóa, phòng chống ma túy, chăm sóc sức khỏe và dân số, hiện đại hóa giáo dục và đào tạo, các chương trình phát triển nông thôn, giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
 |
| Tính đến ngày 28/2/2026, giải ngân vốn đầu tư công các chương trình mục tiêu quốc gia đạt khoảng 126,49 tỷ đồng. Ảnh: Đức Thanh |
Bộ Tài chính cho biết, căn cứ chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, Bộ đã thông báo dự kiến phương án bố trí dự toán ngân sách trung ương năm 2026 thực hiện từng CTMTQG để các bộ, ngành và địa phương chủ động chuẩn bị kế hoạch triển khai.
Tuy nhiên, đến ngày 28/2/2026, mới có 2 chương trình hoàn thiện cơ sở pháp lý và đề xuất phương án phân bổ vốn, gồm chương trình phòng, chống ma túy và chương trình phát triển văn hóa.
Hiện còn 3 CTMTQG (Xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; Chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển; Hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo) chưa đủ điều kiện triển khai phân bổ kế hoạch trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và kế hoạch, dự toán năm 2026.
Nguyên nhân chủ yếu là do một số chương trình chưa được ban hành quyết định phê duyệt đầu tư, đồng thời chưa có quy định về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn ngân sách trung ương cho các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.
Theo Bộ Tài chính, dự kiến, cơ sở pháp lý đối với các chương trình như xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sẽ được hoàn thiện vào cuối quý I/2026, trong khi 2 chương trình còn lại dự kiến hoàn thiện trong quý II/2026.
Bên cạnh việc triển khai kế hoạch vốn năm 2026, các bộ, ngành và địa phương cũng đang thực hiện giải ngân nguồn vốn ngân sách nhà nước năm 2025 được kéo dài sang năm 2026 theo nghị quyết của Quốc hội. Theo đó, các khoản vốn chưa giải ngân hết của năm 2025 (bao gồm cả vốn chuyển nguồn từ các năm 2021, 2022, 2023, 2024) được phép tiếp tục thực hiện và giải ngân đến hết ngày 31/12/2026.
Tính đến ngày 28/2/2026, lũy kế giải ngân vốn đầu tư công của các CTMTQG đạt khoảng 126,49 tỷ đồng, tương đương 3,8% kế hoạch vốn kéo dài. Đối với kinh phí chi thường xuyên, lũy kế giải ngân đạt 163,91 tỷ đồng, tương đương 11,7% dự toán kéo dài. Trong đó, vốn ngân sách trung ương giải ngân khoảng 147,61 tỷ đồng, đạt 13,1% dự toán, còn vốn ngân sách địa phương khoảng 16,3 tỷ đồng.
Việc sớm hoàn thiện khung chính sách và tổ chức thực hiện đồng bộ được xem là yếu tố then chốt để thúc đẩy tiến độ phân bổ và giải ngân vốn các CTMTQG trong năm 2026.
Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua, các bộ, ngành đã khẩn trương hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn và chuẩn bị các điều kiện triển khai chương trình trong giai đoạn mới. Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 358/2025/NĐ-CP quy định cơ chế quản lý, tổ chức thực hiện các CTMTQG, tạo khung pháp lý thống nhất cho việc quản lý và sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.
| Giải ngân phải đi đôi với đảm bảo chất lượng Để giải ngân nguồn vốn thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) hiệu quả, theo Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương cần tăng cường phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát đối việc thực hiện các chương trình để kịp thời nắm bắt khó khăn, vướng mắc, từ đó có các giải pháp khắc phục hiệu quả. Đồng thời, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và CTMTQG phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, an toàn lao động, chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. |
Các bộ chủ chương trình cũng đang tích cực triển khai các bước chuẩn bị. Trong đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt chương trình phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035; Bộ Công an đã phê duyệt chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2030 và đang xây dựng phương án phân bổ ngân sách năm 2026. Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, kế hoạch triển khai các chương trình về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển, cũng như chương trình hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo.
Để góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 từ 10% trở lên, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân các CTMTQG.
Theo mục tiêu đề ra, đến ngày 30/6/2026, tỷ lệ giải ngân vốn chi thường xuyên phải đạt 50% kế hoạch; đến ngày 30/9/2026 đạt 80% và đến ngày 31/12/2026 đạt 100%. Đối với vốn đầu tư công, mục tiêu là hoàn thành giải ngân trước ngày 31/1/2027.
Bộ Tài chính nhấn mạnh, các bộ chủ chương trình cần sớm hoàn thiện phương án phân bổ dự toán chi thường xuyên và kế hoạch đầu tư công năm 2026, đồng thời cập nhật đầy đủ thông tin trên hệ thống giám sát, đánh giá các CTMTQG. Các địa phương cũng cần chủ động rà soát danh mục dự án, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ đầu tư, bảo đảm các dự án đủ điều kiện để giao vốn và triển khai ngay khi được phân bổ.
Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong quản lý, điều hành vốn ngân sách nhà nước; đồng thời nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện các chương trình nhằm bảo đảm tiến độ và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
