Sau khi Luật Hợp tác xã (HTX) năm 2012 được Quốc hội thông qua, Chính phủ ban hành các Nghị định hướng dẫn, Bộ Tài chính đã tập trung rà soát, ban hành và trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các văn bản sửa đổi, bổ sung và thay thế cũng như các cơ chế chính sách mới, phù hợp với thực tiễn hoạt động của HTX.
Cụ thể như các chính sách về: cơ chế quản lý tài chính đối với HTX; chế độ kế toán HTX, liên hiệp HTX; chế độ xử lý tài sản hình thành từ nhiều nguồn vốn khi HTX, liên hiệp HTX giải thể, phá sản; cơ chế tài chính hỗ trợ bồi dưỡng nguồn nhân lực của HTX, thành lập mới HTX, tổ chức lại hoạt động HTX theo Chương trình hỗ trợ phát triển HTX giai đoạn 2015 - 2020; cơ chế về Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX; chính sách về bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm, thủy sản; các chính sách khác như chính sách miễn thu thủy lợi phí, xúc tiến thương mại, hỗ trợ lãi suất vay vốn và cấp bù chênh lệch lãi suất do thực hiện chính sách hỗ trợ nhằm giảm tổn thất nông nghiệp...
 |
| Các chính sách tài chính đã góp phần hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể. |
Trong đó, về chính sách Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 23/2017/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung Quyết định số 246/2006/QĐ-TTg về tổ chức và hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam và hướng dẫn về chế độ quản lý tài chính, điều lệ tổ chức và hoạt động, lãi suất cho vay vốn đối với Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam; cử đại diện tham gia thành viên Hội đồng quản lý quỹ. Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 45/2021/NĐ-CP về thành lập, tổ chức và hoạt động của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX sau gần 20 năm hình thành và phát triển các Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX.
Về chính sách thuế, HTX được miễn, giảm nhiều khoản thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất nông nghiệp, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp...; miễn lệ phí môn bài, lệ phí trước bạ… Trên cơ sở chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Tài chính cũng đã có công văn hướng dẫn các địa phương xử lý nợ của các HTX ngừng hoạt động.
Các chính sách tài chính, cùng với nhiều chính sách khác về nông nghiệp, công thương, tín dụng…, đã góp phần hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể, trong đó nòng cốt là HTX trở thành một trong những thành phần kinh tế quan trọng, khắc phục được một phần tình trạng yếu kém kéo dài, từng bước đổi mới gắn với cơ chế thị trường.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, khu vực kinh tế tập thể, HTX còn nhiều hạn chế, yếu kém đã được chỉ rõ tại Hội nghị tổng kết 20 năm thực hiện Nghị quyết 13 và 10 năm thi hành Luật HTX mới đây. Tốc độ tăng trưởng khu vực này chỉ bằng một nửa tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế. Nhiều HTX vẫn ở trong tình trạng khó khăn, công nghệ lạc hậu. Chính sách hỗ trợ của nhà nước đối với HTX hiệu quả còn thấp, chưa đồng bộ. Bộ máy quản lý Nhà nước về KTTT, HTX chưa được kiện toàn…
Hơn 400 tỷ đồng hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nhân lực cho hợp tác xãĐể hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho hợp tác xã, trong giai đoạn 2013 - 2016, kinh phí ngân sách trung ương bổ sung cho ngân sách địa phương là 78,6 tỷ đồng và kinh phí bố trí trong dự toán chi thường xuyên của các bộ, cơ quan trung ương là 76,4 tỷ đồng. Từ năm 2017, kinh phí hỗ trợ thành lập mới, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực hợp tác xã được bố trí từ nguồn kinh phí Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo quy định tại Quyết định số 2261/QĐ-TTg ngày 15/12/2014. Theo đó, kinh phí được phân bổ để chi hỗ trợ bồi dưỡng cán bộ quản lý và thành viên hợp tác xã qua các năm như sau: năm 2016 là 35 tỷ đồng, năm 2017 là 40 tỷ đồng, năm 2018 là 52 tỷ đồng, năm là 2019 là 73 tỷ đồng, năm 2020 là 110 tỷ đồng. |
Từ góc độ tài chính, để tiếp tục đẩy mạnh các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển HTX theo chủ trương của Đảng, triển khai thực hiện có hiệu quả các chính sách ưu đãi thuế, Bộ Tài chính đã đề xuất nhiều giải pháp cần thực hiện.
Trước hết, cần thực hiện tổng kết, đánh giá các luật thuế cũng như thu thập kinh nghiệm quốc tế để nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét sửa đổi, bổ sung các luật thuế; nghiên cứu, xây dựng các giải pháp, chính sách ưu đãi thuế nhằm phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của HTX. Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh hiện đại hoá các lĩnh vực của ngành tài chính, đặc biệt là trong các lĩnh vực thuế, hải quan, góp phần kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, tạo điều kiện để HTX hoạt động ổn định và phát triển.
Đối với các quỹ hỗ trợ phát triển HTX, cần tập trung xây dựng và hoàn thiện các quy trình, quy chế hoạt động nghiệp vụ cho vay; rà soát, tổ chức sắp xếp lại mô hình hoạt động của quỹ HTX , cơ cấu tổ chức, bộ máy của quỹ HTX, bổ sung vốn điều lệ tối thiểu (quỹ HTX địa phương), tăng cường huy động các nguồn lực tài chính ngoài nguồn vốn của nhà nước theo quy định.
Về nhân sự, các quỹ hỗ trợ phát triển HTX cần chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ nhân sự, tuyển dụng nhân sự có kinh nghiệm, trình độ để quản lý, điều hành hoạt động của các quỹ, chuyên môn hóa các vị trí chức danh công việc. Các quỹ cũng cần tăng cường quản lý, giám sát các hoạt động tín dụng nhằm giảm thiểu những rủi ro phát sinh trong quá trình chuyển đổi số.
Về phía Liên minh HTX Việt Nam, cần phát huy vai trò đầu mối, tăng cường liên kết hệ thống giữa các quỹ hỗ trợ phát triển HTX từ Trung ương đến địa phương để tăng khả năng huy động nguồn lực từ thị trường, hỗ trợ nhau cùng phát triển. Các cơ quan quản lý nhà nước cần quan tâm hỗ trợ hoàn thiện cơ chế chính sách, hỗ trợ, bổ sung vốn điều lệ cho quỹ HTX để đáp ứng nhu cầu vay vốn của các đối tượng thụ hưởng chính sách…
Doanh số cho vay của các quỹ hỗ trợ hợp tác xã đạt hơn 12.865 tỷ đồngTheo báo cáo của Liên minh HTX Việt Nam, đến 31/12/2020, cả nước đã có 56 Quỹ HTX được thành lập gồm Quỹ hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam (trung ương) và 55 Quỹ HTX tại địa phương. Tính đến 31/12/2020, tổng nguồn vốn hoạt động của các Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX là khoảng 2.450 tỷ đồng, tăng 9,8% so với năm 2019. Tổng doanh số cho vay đạt hơn 12.865 tỷ đồng (tăng 11,2% so với năm 2019), cho hơn 6.352 lượt HTX, 1.607 tổ hợp tác, 303.978 lượt thành viên HTX vay vốn; dư nợ cho vay của các quỹ hỗ trợ phát triển HTX đạt khoảng 2.105 tỷ đồng. Các dự án vay vốn của các quỹ địa phương cho vay hỗ trợ HTX nông nghiệp đạt 1.339 tỷ đồng. Bộ Tài chính đã làm thủ tục cấp bù bổ sung vốn điều lệ cho Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam 450 tỷ đồng từ nguồn ngân sách trung ương. Ngân sách trung ương cũng đã cân đối, bố trí trong dự toán ngân sách năm 2021 cấp bù bổ sung vốn điều lệ 550 tỷ đồng cho Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX Việt Nam. Theo đánh giá của Bộ Tài chính đánh giá, bên cạnh các kết quả tích cực đạt được, hoạt động của các Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX còn một số tồn tại, hạn chế cần khắc phục. Đó là cơ cấu tổ chức quản lý của quỹ hiện nay chủ yếu là cán bộ Liên minh HTX Việt Nam kiêm nhiệm; năng lực tài chính của Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX còn hạn chế, nguồn vốn chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước; chất lượng tín dụng của các quỹ còn tiềm ẩn nhiều rủi ro do chuyên môn của cán bộ nghiệp vụ còn yếu, lĩnh vực cho vay chủ yếu là nông nghiệp, thường xuyên chịu rủi ro thiên tai; các quỹ HTX chưa có hệ thống xếp hạng tín dụng đối với các HTX, liên hiệp các HTX… |
