Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra vê công tác phòng chống tham nhũng năm 2018.

Cứ 5 cán bộ có 1 cấp phó

Theo báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp (UBTP) về công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) năm 2018, công tác PCTN đã đạt được kết quả tích cực, tham nhũng từng bước được kiềm chế và có chiều hướng giảm. Nhiều vụ án tham nhũng, kinh tế lớn, nghiêm trọng, phức tạp, gây thất thoát lớn tài sản của Nhà nước, nhiều vụ vi phạm liên quan đến cán bộ, sĩ quan cao cấp trong công an, quân đội, kể cả cán bộ đã nghỉ hưu… được phát hiện và xử lý nghiêm minh, đã thể hiện nhất quán quan điểm “nói đi đôi với làm”, “không có vùng cấm”, “không có ngoại lệ”.

Nhìn chung, UBTP cơ bản tán thành với đánh giá của Chính phủ về những chuyển biến tích cực trong triển khai một số biện pháp phòng ngừa tham nhũng. Đó là cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh trên nhiều lĩnh vực. Năm 2018, lần đầu tiên Chính phủ công bố Báo cáo chỉ số đánh giá về chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, yêu cầu tất cả các bộ, ngành rà soát và cắt giảm 50% về điều kiện kinh doanh và thủ tục kiểm tra chuyên ngành.

Kết quả, một số lĩnh vực đã cắt giảm nhiều loại chi phí thủ tục hành chính. Báo cáo chỉ số đánh giá chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (APCI 2018) cho thấy, nhóm thuế và hải quan có mức chi phí tuân thủ thấp nhất trong 8 nhóm được khảo sát.

Việc đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy hành chính tinh gọn đã có kết quả tích cực như Bộ Công an đã sắp xếp tổ chức bộ máy, bỏ cấp tổng cục, thu gọn đầu mối các cục, vụ, viện…; Bộ Tài chính đã ban hành quyết định giải thể 43 phòng giao dịch của hệ thống kho bạc nhà nước cấp tỉnh; Thanh tra Chính phủ, Bộ Nội vụ, Bộ Thông tin và Truyền thông và nhiều bộ, ngành khác thực hiện giảm đơn vị đầu mối, giảm cấp phòng trong các vụ, cục…

Tuy nhiên, UBTP cũng cho rằng công tác này còn những hạn chế, một số biện pháp phòng ngừa tham nhũng còn hình thức, hiệu quả thấp. Cải cách bộ máy hành chính, sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế còn có những khó khăn, vướng mắc, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu đề ra; bộ máy nhà nước còn cồng kềnh; chưa có giải pháp để tháo gỡ, chấn chỉnh triệt để tình trạng dư thừa cấp phó.

Theo số liệu được công bố tại hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt NQ TƯ 6 khóa XII tháng 11/2017, cả nước có tới 81.492 lãnh đạo cấp phó, cứ 5 cán bộ công chức lại có 1 lãnh đạo cấp phó.

Còn hiện tượng móc ngoặc, lập "sân sau" để thâu tóm lợi ích

Về kê khai tài sản, thu nhập, theo báo cáo của Chính phủ, số người đã kê khai tài sản, thu nhập năm 2018 là 1.136.902 người, đạt tỷ lệ 99,8% số người phải kê khai. Số bản kê khai đã công khai là 1.134.685 bản. UBTP nhận thấy, năm 2018 số lượng bản kê khai là rất lớn, nhưng chỉ xác minh đối với 44 người/1.136.902 người đã kê khai.

Kết quả xác minh phát hiện 6 trường hợp vi phạm (năm 2017 là 5 trường hợp). Trong khi đó, theo phản ánh của báo chí, cử tri cho thấy còn có nhiều trường hợp kê khai không trung thực, không kê khai, nhất là không kê khai khi được bổ nhiệm chức danh lãnh đạo, quản lý theo quy định… nhưng chưa bị xử lý hoặc xử lý không nghiêm đã cho thấy việc tổ chức thực hiện còn hình thức, nhiều hạn chế.

Bên cạnh đó, mặc dù Luật PCTN đã quy định người đứng đầu, cấp phó của người đứng đầu không được tham gia thành lập, quản lý, điều hành DN, không được để người thân thích kinh doanh trong các ngành nghề thuộc lĩnh vực mình trực tiếp phụ trách... nhưng qua giám sát, phản ánh của dư luận, cử tri và báo chí cho thấy, việc thực hiện các quy định này còn chưa nghiêm, có biểu hiện “nhóm lợi ích”, móc ngoặc giữa khu vực nhà nước và DN tạo “sân sau”, “công ty gia đình”, dùng ảnh hưởng của mình để đấu thầu cho các dự án, thâu tóm đất công, cho vay sai nguyên tắc, rút tiền của nhà nước…

Góp ý cho Đề án Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng đã nêu rõ: “Thậm chí nhiều lãnh đạo tỉnh có cả DN sân sau đặt trụ sở ngay tại nhà mình, không nghĩ phát triển cho tỉnh mà chỉ nghĩ đi xin Trung ương, được dự án nào thì nghĩ cách tạo lợi ích cá nhân hoặc lợi ích nhóm, ủng hộ tùy tiện nhà thầu này, nhà thầu kia...”.

Qua thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác PCTN năm 2018, UBTP đã nêu một số kiến nghị. Theo đó, UBTP đề nghị Quốc hội, Chính phủ xây dựng và hoàn thiện cơ chế giám sát, kiểm soát việc thực thi quyền lực nhằm PCTN. Ban hành Luật PCTN (sửa đổi) và các văn bản quy định chi tiết thi hành để khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác PCTN, trong đó chú trọng hoàn thiện các quy định về xử lý tài sản, thu nhập tăng thêm không giải trình được hợp lý về nguồn gốc, về cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập, về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị.

UBTP cũng đề nghị Ban Chỉ đạo Trung ương về PCTN, Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước chỉ đạo tập trung kiểm tra, thanh tra, kiểm toán toàn diện việc mua bán, chuyển nhượng tài sản công là đất đai, nhà tại các tỉnh, thành phố trên phạm vi cả nước; kiểm tra, thanh tra, kiểm toán việc cổ phần hóa DNNN.

Tổng Thanh tra Chính phủ, Tổng Kiểm toán nhà nước, Bộ trưởng Bộ Công an, Viện trưởng VKSNDTC, Chánh án TANDTC chỉ đạo hoạt động thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, tập trung phát hiện và xử lý tham nhũng dưới hình thức “nhóm lợi ích”, “sân sau”… để sát với tình hình tham nhũng đang diễn ra trong thực tế.

Tổng Kiểm toán nhà nước đề ra giải pháp để kiểm tra, chống việc bỏ lọt tội phạm thông qua hoạt động kiểm toán; tăng cường chuyển các vụ việc có dấu hiệu tội phạm tham nhũng sang cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo đúng quy định của pháp luật./.

H.Y