Sản phẩm phái sinh chứng khoán sẽ giúp thị trường hấp dẫn hơn. Ảnh Đỗ Doãn

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS.Trần Ngọc Thơ (Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh) cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt đề án xây dựng và phát triển thị trường chứng khoán (TTCK) phái sinh tại Việt Nam và đồng thời ban hành Nghị định 42/2015/NĐ-CP về chứng khoán phái sinh và TTCK phái sinh.

Mới đây, Bộ Tài chính cũng đã ban hành Thông tư 11/2016/TT-BTC hướng dẫn Nghị định 42 và đang triển khai để đưa vào vận hành đầu năm 2017 với sản phẩm ban đầu là hợp đồng giao sau (futures) chỉ số và hợp đồng giao sau trái phiếu Chính phủ.

Tuy nhiên, để đảm bảo chứng khoán phái sinh được triển khai thành công và thị trường vận hành ổn định, sẽ là một thách thức rất lớn cho những chủ thể tham gia như các nhà hoạch định chính sách, ngân hàng, quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và cả các nhà đầu tư (NĐT) cá nhân. Từ đây, GS. Thơ đã đặt ra một số vấn đề về điều hành chính sách và các giải pháp có liên quan để đảm bảo TTCK phái sinh được triển khai và đi vào hoạt động một cách thành công.

Theo PGS.TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo, Trưởng Khoa Tài chính – Đại học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh, sản phẩm phái sinh có khá nhiều điểm tích cực như cho phép các NĐT tìm kiếm lợi nhuận dựa trên trạng thái (positions) nên giúp tiết kiệm rất nhiều các chi phí liên quan đến giao dịch, lưu trữ và chi phí cơ hội, hoặc có thể vượt qua các rào cản về vốn; hấp dẫn bởi có tỷ lệ đòn bẩy cao và tính thanh khoản tốt.

“Tuy nhiên, để chứng khoán phái sinh được triển khai thành công thì cần phải đảm bảo được tính thanh khoản của thị trường. Cụ thể là bất cứ lúc nào cũng phải có người mua và người bán, thị trường phải thật sự nhộn nhịp”, ông Bảo đặt vấn đề.

Hội thảo cũng nhận được khá nhiều ý kiến đóng góp liên quan đến việc triển khai sản phẩm phái sinh như kinh nghiệm phát triển từ một số thị trường nước ngoài, công tác chuẩn bị, quản trị rủi ro tài chính đối với sản phẩm phái sinh, phòng ngừa rủi ro với hợp đồng giao sau chỉ số chứng khoán, bài học từ Trung Quốc trong việc phát triển thị trường phái sinh chứng khoán tại Việt Nam...

Cũng có nhiều ý kiến lo ngại khi sản phẩm được triển khai nhưng đa số ý kiến đều cho rằng sự ra đời của sản phẩm phái sinh là cần thiết, là tốt cho thị trường tài chính, thị trường vốn trong nước. Vấn đề này, ông Huỳnh Anh Tuấn, Tổng Giám đốc CTCK SJC cho rằng, không nên quá bi quan về TTCK phái sinh bởi nếu cứ bi quan thì còn lâu Việt Nam mới triển khai được.

“Cơ quan chức năng cũng nên triển khai từ từ, sai đâu sửa đó kiểu “ném đá dò đường”, chậm nhưng chắc...”, ông Tuấn nói.

GS.TS Trần Ngọc Thơ (đứng): Chứng khoán phái sinh cần thiết cho thị trường vốn. Ảnh Đỗ Doãn

Theo Giáo sư Trần Ngọc Thơ, triển khai sản phẩm phái sinh là điều tốt, cần thiết cho TTCK bởi trước mắt sẽ giúp NĐT có thêm sản phẩm để chọn lựa. Tuy nhiên, sản phẩm phái sinh là những sản phẩm mang tính rủi ro khá cao nên rất cần đến vai trò của Chính phủ, của nhà tạo lập thị trường, trách nhiệm đạo đức của các CTCK trong việc giúp NĐT hiểu được loại sản phẩm này.

“Trường Đại học Kinh tế sẽ tổ chức hội thảo đánh giá định kỳ sau khi sản phẩm phái sinh được triển khai, nhằm góp phần cùng với Chính phủ, các nhà hoạch định chính sách ngày càng hoàn thiện hơn khung pháp lý, kinh nghiệm phát triển TTCK phái sinh, phát triển thị trường vốn với mục tiêu đạt 70% GDP theo định hướng của Chính phủ”, Giáo sư Trần Ngọc Thơ nói./.

Đỗ Doãn