TS.Vũ Nhữ Thăng - Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách tài chính, Bộ Tài chính phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Chi Linh
Tham gia hội thảo có đại diện lãnh đạo Viện Chiến lược và chính sách tài chính; đại diện lãnh đạo các đơn vị trong và ngoài ngành Tài chính; các chuyên gia kinh tế, giảng viên các trường đại học và các nhà khoa học.
Tại Hội thảo, các đại biểu tham dự đã đưa ra nhiều ý kiến thảo luận, trong đó tập trung chủ yếu vào một số nội dung cụ thể như: Kinh nghiệm huy động và quản lý các nguồn lực tài chính của một số nước trên thế giới về xây dựng nông thôn mới; Đánh giá thực trạng cơ chế, chính sách và tình hình thực hiện giải pháp huy động, quản lý các nguồn lực tài chính phục vụ xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay; Đề xuất chính sách và giải pháp để huy động, quản lý và sử dụng các nguồn lực tài chính xây dựng nông thôn mới.
TS.Vũ Nhữ Thăng, Viện trưởng Viện Chiến lược và chính sách tài chính cho biết: Thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Ban chấp hành Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn, nhiều chủ trương, cơ chế, chính sách đã từng bước được rà soát, hoàn thiện và ban hành góp phần thay đổi bộ mặt nông nghiệp, nông thôn, đồng thời góp phần nâng cao đời sống cho nông dân.
Theo Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 (Khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn: Sau 5 năm mặc dù nền kinh tế đang trong bối cảnh khó khăn, nhưng sản xuất nông nghiệp vẫn liên tục phát triển, sản lượng nhiều loại nông sản hàng hóa tăng mạnh, chất lượng tăng dần, bảo đảm an ninh lương thực trong nước, xuất khẩu nông, thuỷ sản tăng mạnh, tạo ra nhiều việc làm và tăng thu nhập cho nông dân.
Tuy nhiên, TS. Vũ Nhữ Thăng cũng chỉ ra rằng, trên thực tế, tốc độ tăng trưởng của nông lâm ngư nghiệp tiếp tục có xu hướng chậm lại. Nông nghiệp vẫn chủ yếu phát triển theo chiều rộng, chưa bền vững. Chất lượng, hiệu quả, khả năng cạnh tranh của nhiều loại sản phẩm còn thấp. Thu nhập và đời sống của dân cư nông thôn chưa cao…
Giá trị sản xuất toàn ngành trong xu thế giảm trong đó điển hình nhất là chăn nuôi. Một số mặt hàng nông nghiệp xuất khẩu chủ yếu như rau quả, hạt điều, cà phê, hạt tiêu tăng trưởng xuất khẩu tốt, trong khi cao su xuất khẩu giảm mạnh do cả yếu tố giá và lượng (xuất khẩu cao su 9 tháng đầu năm 2014 lượng giảm 11,28% và giá giảm trên 25% so với cùng kỳ năm 2013, trong khi năm 2013 là giá giảm 8%, lượng giảm 13%, năm 2012 là giá giảm 33% nhưng lượng tăng 33%). Một số mặt hàng xuất khẩu khó khăn là lúa gạo, chè, sắn do lượng xuất khẩu giảm. Thủy sản hồi phục, thị trường xuất khẩu tốt (ngoại trừ cá ba sa).
Mức tăng giá trị sản xuất nông nghiệp so với cùng kỳ của các năm từ 2010 đến nay đạt cao nhất vào năm 2011 sau đó giảm dần qua các năm 2012 và 2013. Năm 2014, giá trị sản xuất nông nghiệp có xu hướng tăng nhẹ và ở mức 2,4% sau 9 tháng đầu năm so với cùng kỳ 2013 (9 tháng 2013 tăng 2,3%),...
Tại hội thảo, qua một số khảo sát, ThS. Nguyễn Thị Bích Điệp, Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh cũng đã chỉ ra rằng, trong số 19 nhóm tiêu chí xây dựng nông thôn mới, các địa phương thường dành nhiều nguồn lực cho tiêu chí hạ tầng kinh tế - xã hội, trong khi chưa chú trọng đến tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế. Trong điều kiện nguồn lực tài chính từ NSNN có giới hạn, doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn vì lo ngại rủi ro; hơn nữa, doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, việc huy động nguồn lực từ người dân quá lớn sẽ không tạo động lực để họ tiếp tục đóng góp trong những năm tới. Do đó, nên ưu tiên nguồn lực để tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế, qua đó tạo thêm nhiều việc làm, tăng thu nhập, cải thiện đời sống để người dân có điều kiện đóng góp xây dựng nông thôn mới. Có như vậy, việc xây dựng nông thôn mới thực sự có hiệu quả và bền vững.
TS. Nguyễn Văn Chinh, Chương trình Khoa học và Công nghệ phục vụ xây dựng nông thôn mới, cho rằng, nếu chỉ trông chờ nguồn lực bên ngoài, sẽ rất khó xây dựng nông thôn mới. Muốn huy động được nguồn lực trong dân, cần có chính sách thỏa đáng để khuyến khích, tạo động lực cho người dân tham gia đóng góp tài lực, đất đai, công sức... Cụ thể, cần quy định rõ, người dân sẽ được hưởng quyền lợi gì, chế độ đãi ngộ như thế nào khi tham gia đóng góp xây dựng nông thôn mới...
Việc xây dựng nền nông nghiệp phát triển toàn diện theo hướng hiện đại, bền vững, sản xuất hàng hóa lớn, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và khả năng cạnh tranh cao, đảm bảo an ninh lương thực quốc gia là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Có thể nói rằng, các gợi ý chính sách đưa ra trong hội thảo là những giải pháp hỗ trợ tài chính hữu hiệu giúp nông dân, nông nghiệp và nông thôn phát triển trong giai đoạn hội nhập kinh tế của đất nước./.
Sâm Linh
