Chủ nhiệm UBTCNS Nguyễn Đức Hải trình bày báo cáo.

Tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Tài chính ngân sách (UBTCNS) Nguyễn Đức Hải đã báo cáo UBTVQH về một số vấn đề lớn còn khác nhau của dự thảo luật.

Chưa thống nhất về thời gian phê duyệt KTĐTCTH

Cụ thể, về thời gian trình và phê duyệt KHĐTCTH, một số ý kiến đề nghị quy định Quốc hội khóa mới quyết định những vấn đề lớn của KHĐTCTH, nguyên tắc, tiêu chí, thứ tự ưu tiên, tổng mức vốn của từng bộ, ngành, địa phương, danh mục dự án KHĐTCTH tại kỳ họp đầu tiên.

Như vậy, KHĐTCTH sẽ được quyết định sau khi có nghị quyết đại hội Đảng về kinh tế - xã hội (KTXH) giai đoạn mới, sau kế hoạch phát triển KTXH và kế hoạch tài chính trung hạn 5 năm. Đồng thời, Quốc hội khóa mới có thẩm quyền và trách nhiệm quyết định phân bổ nguồn lực đầu tư cho giai đoạn nhiệm kỳ Quốc hội đó.

Tuy nhiên, phương án này có hạn chế là thời gian, quy trình xây dựng và phê duyệt KHĐTCTH sẽ không thống nhất với kế hoạch tài chính 5 năm theo quy định của Luật NSNN và kế hoạch vay, trả nợ công theo quy định của Luật Quản lý nợ công. Nếu để đầu nhiệm kỳ sau mới xem xét, thông qua KHĐTCTH thì cũng đồng nghĩa với việc năm đầu tiên của nhiệm kỳ mới sẽ không có KHĐTCTH (như đã xảy ra trong năm 2016).

Do đó, nhiều ý kiến đề nghị giữ như quy định của luật hiện hành. Theo đó, Quốc hội quyết định KHĐTCTH của giai đoạn sau tại kỳ họp cuối năm của năm thứ 5 nhiệm kỳ đó. Việc này nhằm bảo đảm tính liên tục giữa các giai đoạn KHĐTCTH, đảm bảo sự thống nhất về thời gian trình và phê duyệt KHĐTCTH với kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch vay, trả nợ công 5 năm.

Mặt khác, quy trình xây dựng KHĐTCTH trong thời gian qua đã được các bộ, ngành, địa phương triển khai, dần đi vào nề nếp ổn định, việc chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo cũng đang được chuẩn bị theo quy định của luật hiện hành. Tuy nhiên, hạn chế của phương án này là việc quyết định KHĐTCTH sẽ diễn ra trước khi có nghị quyết đại hội Đảng về KTXH nhiệm kỳ mới và Quốc hội khóa trước sẽ quyết định KHĐTCTH để thực hiện trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa sau.

Một vấn đề lớn nữa cũng được trình UBTVQH cho ý kiến là về thẩm quyền xem xét, quyết định danh mục dự án KHĐTCTH. Đa số ý kiến đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thống nhất quy định Quốc hội quyết định KHĐTCTH bao gồm: tổng mức đầu tư, tiêu chí, danh mục và mức vốn bố trí cho từng dự án chi đầu tư từ ngân sách trung ương để bảo đảm đúng Hiến pháp, đúng quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội và giữ được tính thống nhất giữa các văn bản pháp luật… Tuy nhiên, Chính phủ và một số ý kiến đề nghị quy định: Chính phủ có thẩm quyền quyết định danh mục này.

Đồng tình với ý kiến đa số ĐBQH, song UBTCNS cũng cho rằng, việc Quốc hội quyết định danh mục có thể gặp khó khăn nhất định do đặc điểm nước ta Quốc hội họp mỗi năm 2 kỳ, trong khi việc hoàn chỉnh danh mục và phân bổ vốn trung hạn khó hoàn tất trong một kỳ họp. Do đó, cơ quan thẩm tra đề xuất Quốc hội chỉ quyết định danh mục các dự án thuộc ngân sách trung ương đảm nhận. Trong trường hợp cần thiết, Quốc hội có thể giao UBTVQH quyết định như đã thực hiện trong giai đoạn 2016 - 2020 và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Sửa đổi luật phải tháo gỡ được vướng mắc thực tiễn

Thảo luận tại phiên họp, Chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại Nguyễn Văn Giàu đề nghị việc sửa đổi, đổi mới phải đảm bảo tính ổn định, bền vững. Nếu chưa đủ cơ sở khoa học, tính thực tiễn để hình thành chính sách mới thì phải thận trọng. Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu đề nghị việc sửa đổi luật lần này phải tập trung giải quyết được những vấn đề thực tiễn, nhất là những tồn tại trong đầu tư công, theo hướng "vướng cái gì thì sửa cái đó".

Cho ý kiến về nội dung thẩm quyền quyết định danh mục, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, việc Quốc hội quyết định danh mục sẽ đảm bảo minh bạch, công khai, đúng quyền hạn, trách nhiệm. Nếu Quốc hội giao quyền này cho UBTVQH thì vẫn đảm bảo đúng quy định, minh bạch, tuy nhiên cũng là áp lực lớn cho UBTVQH.

Giải trình về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho biết quan điểm của Chính phủ là Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất và Quốc hội có quyền giao, phân cấp, uỷ quyền cho UBTVQH hoặc Chính phủ. Trong bối cảnh chúng ta đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, việc phân cấp này sẽ nâng cao tinh thần chủ động, chịu trách nhiệm từ phía Chính phủ. Bên cạnh đó, theo quy định, cấp nào quyết định thì cấp đó điều chỉnh. Nếu Quốc hội quyết định danh mục dự án thì mọi điều chỉnh sau này cũng phải trình Quốc hội quyết định.

Liên quan đến thời gian phê duyệt KHĐTCTH, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nhận định vấn đề phải cân nhắc kỹ, bởi nếu để Quốc hội khoá trước quyết định KHĐTCTH khoá sau thì sẽ gặp nhiều vấn đề phải xử lý sau này. Vào thời điểm năm cuối nhiệm kỳ thì chưa có nghị quyết của Đảng về KTXH, chưa có kế hoạch tài chính 5 năm, nên chưa thể biết sẽ có bao nhiêu tiền cho đầu tư phát triển. Đây cũng là lý do Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu ủng hộ phương án để Quốc hội khoá sau quyết định về KHĐTCTH.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư giải trình cho rằng Đảng, Quốc hội là cơ quan có quyền lực lãnh đạo xuyên suốt, không ngắt quãng qua mỗi nhiệm kỳ. Hơn nữa, khác với ngân sách nhà nước có thể ngắt quãng theo từng năm, dự án đầu tư công có thể kéo dài qua hơn nhiệm kỳ. Do đó, Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng bày tỏ e ngại nếu để nhiệm kỳ sau quyết định thì 2 năm đầu nhiệm kỳ sẽ không có dự án mới để triển khai, vì không có công tác chuẩn bị, kéo theo nhiều hệ luỵ về kinh tế xã hội.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết, về thẩm quyền quyết định danh mục đầu tư, UBTVQH sẽ đưa ra hai phương án để trình Quốc hội. Theo đó, phương án 1 là Quốc hội quyết định danh mục dự án đầu tư, trong trường hợp cần thiết có thể giao UBTVQH xem xét quyết định. Phương án 2 là để Chính phủ quyết định.

Về thời gian phê duyệt KHĐTCTH, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho rằng, việc chuẩn bị cần phải được thực hiện từ năm cuối của nhiệm kỳ chuẩn bị hết, không đợi đến nhiệm kỳ sau nếu không sẽ không kịp. Tuy nhiên, việc quyết định sẽ do Quốc hội khoá sau.

Cụ thể vấn đề này sẽ được xin ý kiến Bộ Chính trị trước khi quyết định tại dự thảo luật. Đồng thời, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển yêu cầu cố gắng hoàn thiện để thông qua dự án luật tại kỳ họp vào tháng 5 tới đây, không để kéo dài đến kỳ họp cuối năm.

Hoàng Yến