Hoạt động tại Kho bạc Nhà nước Hà Nội. Ảnh: Đức Minh

Chuẩn bị tốt hành lang pháp lý

BCTCNN là một công cụ hữu hiệu giúp cho công tác quản lý tài chính của Nhà nước ngày càng minh bạch, hiệu quả hơn; đồng thời, giúp các cơ quan, đơn vị và nhân dân có thể kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả hoạt động tài chính của nhà nước trong từng năm tài chính.

Căn cứ để xây dựng BCTCNN được quy định tại Luật Kế toán năm 2015, Nghị định số 25/2017/NĐ-CP ngày 14/3/2017 của Chính phủ về BCTCNN, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký ban hành Thông tư số 133/2018/TT-BTC hướng dẫn lập BCTCNN (Thông tư 133). Để chuẩn bị cho việc lập BCTCNN năm 2018, thời gian qua, KBNN đã ban hành nhiều công văn hướng dẫn thực hiện. Như vậy, có thể thấy đến nay, khung pháp lý cơ bản cho công tác lập BCTCNN năm 2018 đã được ban hành.

Đối tượng nào phải lập BCTCNN

Đối tượng áp thực hiện BCTCNN bao gồm Bộ Tài chính và các vụ, cục thuộc/trực thuộc Bộ Tài chính (gồm: KBNN các cấp; Vụ Ngân sách nhà nước; cơ quan thuế; Tổng cục Hải quan; Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại; Cục Tài chính doanh nghiệp; Vụ Tài chính ngân hàng; Cục Quản lý công sản; Tổng cục Dự trữ nhà nước); Bảo hiểm Xã hội Việt Nam; cơ quan tài chính địa phương; UBND xã, phường, thị trấn (UBND cấp xã); các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp trung ương, tỉnh, huyện.

BCTCNN chỉ trình bày thông tin về vốn và khoản thu từ vốn nhà nước tại doanh nghiệp, ngân hàng, các tổ chức khác và được tổng hợp từ thông tin tài chính do các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương (Cục Tài chính doanh nghiệp, Vụ Tài chính ngân hàng – Bộ Tài chính) và địa phương (sở tài chính) theo dõi, cung cấp.

Để cơ quan, đơn vị, tổ chức thuộc khu vực nhà nước không phải lập thêm báo cáo (ngoài các báo cáo phải lập theo quy định hiện nay), báo cáo cung cấp thông tin tài chính phục vụ lập BCTCNN là các báo cáo tài chính; báo cáo tài chính tổng hợp (hợp nhất); báo cáo bổ sung thông tin lập theo hướng dẫn tại các chế độ kế toán áp dụng cho đơn vị.

Các đơn vị gửi báo cáo cung cấp thông tin tài chính dưới dạng bản mềm (file điện tử), được phê duyệt, ký số theo quy định của pháp luật, hướng dẫn của KBNN và gửi qua Cổng thông tin điện tử KBNN theo định dạng do KBNN thông báo. Hình thức gửi báo cáo giấy (kèm file điện tử) chỉ được áp dụng trong trường hợp đơn vị không đáp ứng đủ các điều kiện đăng ký giao dịch điện tử với KBNN theo quy định.

KBNN hiện nay đang khẩn trương nghiên cứu, xây dựng hệ thống thông tin Tổng kế toán nhà nước (TKTNN) để các đơn vị bên ngoài có thể gửi thông tin tài chính cho KBNN theo hình thức điện tử; đồng thời hỗ trợ KBNN tiếp nhận hoặc nhập thủ công thông tin tài chính nhà nước do các đơn vị gửi, tổng hợp, lập BCTCNN và báo cáo tổng hợp thông tin tài chính huyện. Từ ngày 10/6/2019, KBNN đưa vào vận hành chính thức cổng tiếp nhận thông tin từ các đơn vị bên ngoài.

Về tổ chức bộ máy, KBNN đã thực hiện điều chỉnh cơ cấu tổ chức tại trung ương; đã bổ sung nhiệm vụ thực hiện TKTNN cho bộ phận kế toán tại KBNN tỉnh, thành phố và KBNN quận, huyện. Theo đó, đến nay, KBNN đã cơ bản hoàn thiện công tác kiện toàn bộ máy kế toán để sẵn sàng cho việc thực hiện chức năng TKTNN ở trung ương và địa phương.

Về đào tạo, tập huấn, trên cơ sở tiến độ xây dựng khung pháp lý và Hệ thống thông tin chức năng TKTNN, KBNN đã phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng và trình Bộ kế hoạch đào tạo, tập huấn thuộc Đề án TKTNN trong năm 2019. Theo đó, đã tổ chức nhiều lớp đào tạo, tập huấn cho các đơn vị dự toán cấp I cấp trung ương, tỉnh - đơn vị cung cấp thông tin (về cơ chế chính sách, gửi báo cáo cung cấp thông tin tài chính) và các lớp đào tạo cho các công chức KBNN cấp tỉnh và KBNN cấp huyện - đơn vị tổng hợp, lập BCTCNN (về cơ chế chính sách và vận hành Hệ thống thông tin TKTNN)...

Địa phương cần chủ động triển khai

Theo thống kê, tổng số các đơn vị thuộc đối tượng cung cấp thông tin tài chính năm 2018 cho KBNN trên phạm vi toàn quốc khoảng 57.000 đơn vị. Trong đó, theo thống kê sơ bộ, tính đến ngày 31/8 đã có khoảng 48.000 đơn vị đăng ký tài khoản, (chiếm khoảng 85% tổng số đơn vị) và khoảng 37.000 đơn vị gửi báo cáo cung cấp thông tin tài chính (chiếm khoảng 65% tổng số đơn vị). Tuy nhiên, sau khi kiểm tra, chỉ khoảng 23.000 bộ báo cáo của các đơn vị được tiếp nhận thành công và chờ tổng hợp (chiếm khoảng 40% tổng số đơn vị).

Hiện nay, KBNN vẫn đang tích cực phối hợp với các địa phương để đảm bảo tiến độ của việc lập BCTCNN tỉnh để trình UBND tỉnh, báo cáo HĐND tỉnh (trong tháng 12/2019); tổng hợp, lập báo cáo tổng hợp thông tin tài chính tỉnh, huyện và BCTCNN toàn quốc để tháng 3/2020 trình Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội cùng với báo cáo quyết toán NSNN, trình Quốc hội vào tháng 5/2020…

Các KBNN địa phương cần chủ động triển khai các hoạt động lập BCTCNN theo quy định, trong đó, cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan tài chính địa phương trong việc đôn đốc, hỗ trợ các đơn vị cung cấp thông tin khẩn trương hoàn thiện, gửi báo cáo cung cấp thông tin tài chính năm 2018 cho KBNN đồng cấp. Trong đó, báo cáo phản ánh kịp thời các khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai về KBNN để có giải pháp tháo gỡ; hoàn thành lập báo cáo tổng hợp thông tin tài chính huyện năm 2018 và BCTCNN tỉnh năm 2018, báo cáo HĐND tỉnh phù hợp quy định hiện hành.

Để lập thành công BCTCNN, bên cạnh sự quan tâm, ủng hộ của các cấp lãnh đạo, cần sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương cùng với phương pháp và bước đi chắc chắn, phù hợp của toàn hệ thống KBNN. Các cấp, các ngành cùng đồng lòng, quyết tâm khẩn trương triển khai, lập BCTCNN. Trong đó, đặc biệt tập trung vào các giải pháp tháo gỡ khó khăn, thách thức. Việc lập thành công BCTCNN sẽ không chỉ góp phần nâng cao vai trò, vị thế của KBNN trong nền tài chính công quốc gia mà quan trọng hơn là đặt nền móng quan trọng, làm tiền đề cho các giai đoạn tiếp theo, góp phần vào công cuộc cải cách quản lý tài chính công tại Việt Nam, tiến đến một nền tài chính ngày càng công khai, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế.

3 thời điểm gửi BCTCNN Để đảm bảo thời gian lập BCTCNN theo đúng quy định, các đơn vị phải gửi báo cáo cung cấp thông tin tài chính đúng thời hạn như sau: UBND cấp xã; các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp huyện gửi trước ngày 1/4 của năm tài chính tiếp theo; sở tài chính, các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách cấp tỉnh gửi trước ngày 30/6 của năm tài chính tiếp theo; các đơn vị liên quan thuộc Bộ Tài chính và các đơn vị dự toán cấp I thuộc ngân sách trung ương gửi trước ngày 1/10 của năm tài chính tiếp theo.

Minh Anh