Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (Ninh Thuận) phát biểu tại phiên thảo luận

Một số đại biểu Quốc hội (ĐBQH) cho rằng, luật hiện hành đã quy định công khai báo cáo kiểm toán, nhưng chưa quy định cụ thể hình thức, thời gian công khai, nên hiện rất khó tiếp cận các kết luận của kiểm toán.

Truy cập dữ liệu điện tử liệu có xâm phạm quyền riêng tư

Quy định trong dự thảo luật về thực hiện kiểm toán, kiểm toán viên nhà nước có quyền truy cập vào dữ liệu điện tử của đơn vị được kiểm toán và dữ liệu điện tử quốc gia; yêu cầu đơn vị được kiểm toán, tổ chức, cá nhân có liên quan cùng truy cập phần mềm ứng dụng của đơn vị để khai thác, thu thập thông tin, tài liệu liên quan đến nội dung kiểm toán, đã nhận được đóng góp ý kiến của nhiều ĐBQH.

ĐB Đàng Thị Mỹ Hương (Ninh Thuận) và một số ĐB đề nghị cần cân nhắc thêm quy định này: “Ban soạn thảo đã đánh giá tác động hay chưa và với quy định này thì quyền riêng tư, thông tin bí mật cá nhân được pháp luật bảo vệ như thế nào?”.

Tuy nhiên, ở góc độ khác, ĐB Hoàng Văn Cường (Hà Nội) lại cho rằng, việc cấp quyền truy cập cho kiểm toán viên là thành viên đoàn kiểm toán là cần thiết để phục vụ cho hoạt động kiểm toán. Do đó, kiểm toán viên cần phải được cấp quyền truy cập, phải được sử dụng dữ liệu điện tử để quan sát và chiết xuất các dữ liệu phục vụ cho công tác kiểm toán.

Phát biểu giải trình làm rõ thêm một số vấn đề ĐBQH nêu, Tổng KTNN Hồ Đức Phớc cho rằng: “Đây là yêu cầu hết sức cần thiết, chúng tôi có xu hướng kiểm toán viên nhà nước không cần xuống đơn vị, để tránh tiếp xúc giữa kiểm toán viên và đối tượng được kiểm toán. Tuy nhiên vấn đề bí mật nhà nước, chúng tôi thực hiện theo quy định. Về truy cập và kiểm tra số liệu chúng tôi cũng sẽ thực hiện theo quy định”.

ĐB Đàng Thị Mỹ Hương góp ý khá chi tiết vào các quy định sửa đổi, bổ sung trong dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật KTNN. Cụ thể, về mức phạt tiền tối đa và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước trong dự thảo luật. ĐB đặt câu hỏi liệu có quá chức năng nhiệm vụ có phù hợp với xử lý vi phạm hành chính hay không? Do đó, ĐB đề nghị cần xem xét cho phù hợp, đảm bảo thống nhất các quy định pháp luật hiện hành.

Liên quan đến vấn đề này, ĐB Tống Thanh Bình (Lai Châu) phát biểu sau đó cũng bày tỏ đồng tình với phát biểu của ĐB Đàng Thị Mỹ Hương. Theo ĐB Tống Thanh Bình, việc xử lý vi phạm hành chính đã được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Giải trình về vấn đề này, Tổng KTNN Hồ Đức Phớc cho biết: “Chúng tôi không xử phạt hành chính các công chức, viên chức, mà những đơn vị có liên quan khi kiểm toán nếu có hành vi cản trở hoạt động kiểm toán ngoài Luật Công chức, viên chức thì xử phạt hành chính. Chúng tôi chỉ phạt cản trở và chống đối. Các quốc gia trên thế giới đều có quy định về vấn đề này, thậm chí tại Hàn Quốc còn phạt tù lên đến 6 tháng”.

Cần cơ quan độc lập kiểm soát chất lượng kiểm toán

ĐB Nguyễn Mạnh Cường (Quảng Bình) quan tâm đến thời hạn công khai báo cáo kiểm toán. Theo ĐB, Luật Phòng chống tham nhũng 2018 đã sửa đổi theo hướng chỉ quy định chung về trách nhiệm công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, đơn vị, còn các nội dung công khai, minh bạch trong từng đơn vị sẽ do các luật chuyên ngành quy định.

“Vì vậy ngành KTNN cần quy định cụ thể vấn đề này. Dự thảo luật đã có một số quy định công khai nhưng chưa đầy đủ, cần rà soát để bổ sung các nội dung cần công khai, ví dụ công khai kế hoạch kiểm toán hàng năm. Dự thảo luật đã quy định công khai báo cáo kiểm toán, nhưng không quy định thời hạn phải công khai, do đó giảm ý nghĩa, thậm chí vô hiệu hóa quy định công khai, vì vậy cần bổ sung thời hạn công khai trong báo cáo được ký ban hành” - ĐB Nguyễn Mạnh Cường nói.

ĐB Hoàng Văn Cường (Hà Nội) bày tỏ đồng tình với quan điểm nêu trên của ĐB đoàn Quảng Bình. Theo ông, luật hiện hành đã quy định công khai báo cáo kiểm toán, nhưng chưa quy định cụ thể, hình thức, thời gian công khai, nên hiện rất khó tiếp cận các kết luận của kiểm toán.

Về quy định kiểm soát chất lượng kiểm toán, ĐB Tống Thanh Bình (Lai Châu) đồng tình về quan điểm phải bổ sung quy định trong dự thảo luật để kiểm soát chất lượng kiểm toán. Tuy nhiên, theo ĐB, nội dung trong dự thảo vừa ban hành quy định, vừa kiểm soát chất lượng kiểm toán là không phù hợp. Theo ĐB cần có một cơ quan độc lập cụ thể để kiểm soát chất lượng kiểm toán, bởi vì nếu quy định như dự thảo luật có nghĩa, cơ quan này của kiểm toán, kiểm soát cơ quan kia của kiểm toán thì không phù hợp.

Một số ĐB cũng đồng tình với ý kiến này của ĐB Tống Thanh Bình. Ngoài ra, ĐB Phạm Hồng Phong (Hậu Giang) cho rằng, cần thành lập một cơ quan đặc biệt để tổ chức giải quyết khiếu nại của người dân liên quan đến các kết luận kiểm toán. “Cơ quan này sẽ thuộc Quốc hội, thành viên gồm Bộ Tài chính, Ủy ban Tài chính – Ngân sách, Ủy ban Kinh tế của Quốc hội… kiểm toán lĩnh vực nào thì có thành viên hiểu biết lĩnh vực đó tham gia” - ĐB Phạm Hồng Phong đề xuất.

Minh Anh