Ngày 28/5, tại Hà Nội, Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Đại sứ quán Anh và Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường khởi động Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương (NBCAP) và họp Nhóm công tác triển khai Chương trình NBCAP Việt Nam lần thứ nhất.

Nguồn lực chiến lược từ hệ sinh thái carbon xanh dương

Carbon xanh dương (blue carbon) là carbon được hấp thụ và lưu trữ trong các hệ sinh thái biển và ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển. Đặc điểm nổi bật của những hệ sinh thái này là khả năng tích tụ một lượng lớn carbon trong sinh khối (thân và lá) và các lớp trầm tích dưới lớp bùn, nền đáy. Nghiên cứu khoa học cho thấy, các hệ sinh thái này có thể hấp thụ carbon trung bình cao gấp 2 đến 4 lần và khả năng lưu trữ tổng thể có thể gấp tới 10 lần so với rừng trên cạn, giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, bảo vệ bờ biển, bảo tồn đa dạng sinh học và duy trì sinh kế cho cộng đồng ven biển.

Đại diện Việt Nam và các đối tác khởi động Chương trình NBCAP.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện các cam kết về tăng trưởng xanh, trung hòa carbon và phát triển bền vững, các hệ sinh thái carbon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều ven biển ngày càng được ghi nhận là nguồn lực chiến lược. Các hệ sinh thái này đóng vai trò như lá chắn tự nhiên, giúp bảo vệ cộng đồng ven biển trước các rủi ro khí hậu như lũ lụt, nước biển dâng và xói lở bờ biển. Việc gìn giữ, phục hồi hệ sinh thái còn hỗ trợ phát triển kinh tế, đảm bảo an ninh lương thực, bảo tồn đa dạng sinh học và góp phần thực hiện các mục tiêu khí hậu của Việt Nam.

Các hoạt động bảo tồn, phục hồi hệ sinh thái biển - ven biển chỉ thực sự hiệu quả khi có sự phối hợp liên ngành, dựa trên cơ sở khoa học và gắn với chiến lược dài hạn. Trong những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành chủ trương và nhiều chương trình trọng điểm nhằm bảo tồn và phục hồi hệ sinh thái biển - ven biển, tiêu biểu như Quyết định số 1662/QĐ-TTg năm 2021 về bảo vệ và phát triển rừng ven biển; Quyết định số 149/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học; Quyết định số 1539/QĐ-TTg về mở rộng, thành lập các khu bảo tồn biển.

Tuy nhiên, các sáng kiến liên quan đến carbon xanh dương tại Việt Nam hiện vẫn còn phân tán giữa nhiều chương trình, lĩnh vực và cơ quan quản lý khác nhau, trong khi việc huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật còn hạn chế.

Trong bối cảnh đó, Chương trình NBCAP được triển khai với sự tài trợ của Chính phủ Vương quốc Anh thông qua WEF và Ban Thư ký do UNDP chủ trì.

Sự kiện khởi động NBCAP được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng hợp tác đa bên, tăng cường phối hợp liên ngành, chia sẻ kiến thức và huy động nguồn lực tài chính cho quản lý bền vững tài nguyên biển, ven biển. Nền tảng này hướng tới thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên, tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái và cộng đồng trước tác động của biến đổi khí hậu.

Huy động hợp tác đa bên cho phát triển kinh tế biển bền vững

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đánh giá, đối với Việt Nam, việc bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ là yêu cầu về môi trường, mà còn là định hướng chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển bền vững kinh tế biển, tăng cường khả năng chống chịu khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế.

NBCAP Việt Nam được hình thành như một nền tảng hợp tác đa bên nhằm thúc đẩy điều phối chính sách, chia sẻ tri thức, huy động nguồn lực và tăng cường các sáng kiến hành động cụ thể về carbon xanh dương. Ông kỳ vọng Nhóm công tác sẽ thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng khoa học, khu vực tư nhân và các đối tác phát triển để các sáng kiến carbon xanh dương mang lại lợi ích hài hòa giữa môi trường, kinh tế và xã hội.

Kể từ cuộc họp khởi động vào tháng 1/2026, NBCAP Việt Nam đã tập trung xây dựng nền tảng triển khai thông qua chuỗi hội thảo kỹ thuật và tham vấn đa bên về khoa học, chính sách và tài chính carbon xanh dương. Đến nay, NBCAP Việt Nam đã huy động sự tham gia của hơn 350 tổ chức và chuyên gia đến từ các cơ quan nhà nước, đối tác phát triển, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương.

Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt NamRamla Khalidi phát biểu tại lễ khởi động.

Bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam cho biết, carbon xanh dương mang lại nhiều tiềm năng to lớn, nhưng nhiều quốc gia vẫn đang trong quá trình tìm hướng chuyển hóa tiềm năng đó thành hệ thống quản trị hiệu quả, đem lại nguồn lực đầu tư cụ thể và triển khai thực chất tại địa phương. NBCAP không đơn thuần là một sáng kiến mới, mà là nền tảng điều phối giữa cơ quan Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng để cùng tháo gỡ những thách thức đó. UNDP cam kết đồng hành cùng Việt Nam xây dựng các giải pháp dựa trên ưu tiên quốc gia và thực tiễn tại địa phương, bà Ramla Khalidi nhấn mạnh.

Chia sẻ thêm, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam cho biết: “NBCAP cung cấp một nền tảng để kết nối chính phủ, các đối tác và khu vực tư nhân với nhau, nhằm tăng cường phối hợp về carbon xanh dương và khả năng chống chịu của khu vực ven biển. Đây là một bước tiến quan trọng hướng tới việc huy động đầu tư và biến mục tiêu thành hành động thiết thực, mang lại tác động lâu dài cho cả cộng đồng và hệ sinh thái”.

Theo ông Alfredo Giron - Giám đốc Chương trình Đại dương của WEF, NBCAP thể hiện vai trò dẫn dắt của quốc gia trong thúc đẩy hành động khí hậu và ghi nhận các hệ sinh thái ven biển như một hạ tầng tự nhiên cốt lõi nhằm nâng cao khả năng thích ứng, duy trì sinh kế và tăng trưởng bền vững. WEF mong muốn tiếp tục hỗ trợ chia sẻ tri thức, thúc đẩy hợp tác công - tư và tăng cường liên kết quốc tế nhằm nhân rộng các giải pháp và tạo điều kiện thuận lợi cho các sáng kiến carbon xanh dương tại Việt Nam.