Nhu cầu huy động nguồn lực đầu tư rất lớn

Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã đề ra mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Theo đó, trong giai đoạn 2026 - 2030, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên.

Phát biểu tại Hội thảo “Huy động hiệu quả nguồn vốn, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số” tổ chức ngày 12/3, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi đánh giá, đây là một mục tiêu rất tham vọng, đặc biệt trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế thế giới, khu vực đầy biến động như hiện nay, đòi hỏi trong giai đoạn 2026 - 2030 phải huy động nguồn lực lớn phục vụ cho đầu tư phát triển kinh tế.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, năm 2025, nền kinh tế Việt Nam ghi nhận kết quả rất tích cực, tăng trưởng GDP đạt 8,02%, lạm phát được kiểm soát ở mức 3,31%; tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu đạt mức kỷ lục - trên 930 tỷ USD; vốn đầu tư công thực hiện cả năm đạt 850,7 nghìn tỷ đồng, cao nhất trong 5 năm qua. Tổng khối lượng huy động vốn đạt trên 1,15 triệu tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay, trong đó huy động vốn trái phiếu đạt trên 1 triệu tỷ đồng, huy động vốn cổ phiếu đạt 150 nghìn tỷ đồng.

“Mặc dù đạt được những kết quả rất tích cực, nhưng có thể thấy rằng, vẫn còn rất nhiều khó khăn, thách thức phía trước. Nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển giai đoạn tới rất lớn, đặc biệt là nguồn vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, kết nối Bắc - Nam, kết nối khu vực và quốc tế. Bản thân các doanh nghiệp cũng cần nguồn lực lớn để vừa giữ vững hoạt động trong bối cảnh biến động; vừa đầu tư, nghiên cứu, mở rộng sản xuất, kinh doanh. Trong khi đó, quy mô thị trường vốn trong nước còn khiêm tốn, hệ thống các nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp chưa đa dạng cả về loại hình và năng lực tài chính, các quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ hưu trí hoạt động chưa tương xứng với tiềm năng, việc thu hút nguồn vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài còn một số vướng mắc” - Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi phân tích.

Thứ trưởng cho biết, Đảng, Chính phủ đã chỉ đạo quyết tâm khơi thông các điểm nghẽn, giải phóng mọi nguồn lực để phát triển kinh tế, góp phần thực hiện thành công mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Để đạt được các mục tiêu này, theo Thứ trưởng, song song với những giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô, Bộ Tài chính đặt trọng tâm vào việc huy động các nguồn lực phục vụ cho đầu tư phát triển nền kinh tế.

Đa dạng kênh huy động vốn

Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm - Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính), để duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số trong giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam cần đồng thời bảo đảm quy mô vốn đầu tư lớn và nâng cao rõ rệt hiệu quả sử dụng vốn.

Theo ước tính, để đạt mục tiêu tăng trưởng đã đề ra, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2030 cần đạt khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, gấp hơn 2 lần so với giai đoạn 2021 - 2025 (khoảng 17,4 triệu tỷ đồng). Theo đó, vốn đầu tư toàn xã hội phải tăng trưởng bình quân khoảng 16%/năm, đồng thời nâng tỷ lệ đầu tư/GDP từ khoảng 33% giai đoạn 2021 - 2025 lên khoảng 40% trong giai đoạn 2026 - 2030.

Trong những năm gần đây, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của Việt Nam duy trì ở mức 32 - 34% GDP, được xem là khá cao đối với một nền kinh tế đang phát triển. Tuy nhiên, so với các quốc gia từng duy trì tốc độ tăng trưởng cao như Hàn Quốc, Singapore hay Trung Quốc, quy mô đầu tư của Việt Nam vẫn chưa đủ lớn để tạo bứt phá mạnh mẽ, trong khi hiệu quả sử dụng vốn còn hạn chế.

Xét theo cơ cấu nguồn lực, vốn đầu tư nhà nước cần tăng bình quân khoảng 22%/năm, vốn khu vực ngoài nhà nước tăng khoảng 20%/năm, trong khi vốn đầu tư nước ngoài tăng khoảng 18%/năm. Cơ cấu này cho thấy, mục tiêu tăng trưởng 2 con số không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước, mà phải dựa vào sự bứt phá đồng thời của khu vực tư nhân và dòng vốn FDI chất lượng cao.

Theo bà Phạm Thị Thanh Tâm, trong những năm qua, ngân sách nhà nước đã đóng vai trò quan trọng trong huy động và phân bổ nguồn lực cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong giai đoạn tới, việc đa dạng hóa nguồn lực và phát huy vai trò của khu vực tư nhân sẽ mang ý nghĩa then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Để đáp ứng yêu cầu này, chính sách tài chính cần được điều hành theo hướng tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và duy trì an toàn tài khóa.

Đồng thời, cần tiếp tục phát triển thị trường vốn hiện đại, minh bạch, nâng cao quy mô và chất lượng thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu nhằm cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Trong đó, mục tiêu đặt ra là đưa quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt ít nhất 100% GDP vào năm 2026, đồng thời tái cấu trúc thị trường trái phiếu doanh nghiệp và khuyến khích phát hành trái phiếu xanh để thu hút nguồn vốn bền vững.

Bên cạnh đó, chính sách tài chính cũng cần tăng cường thu hút vốn đầu tư nước ngoài có chọn lọc, thúc đẩy kết nối khu vực đầu tư nước ngoài với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao hiệu quả lan tỏa về công nghệ, quản trị và năng suất lao động. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng giao thông, năng lượng và hạ tầng số ngày càng lớn, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư sẽ đóng vai trò quyết định để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.