Không ưu đãi thuế GTGT với hàng hóa xuất khẩu qua đường tiểu ngạch

Hết cửa để gian lận thuế

Dự thảo sửa đổi, bổ sung Luật thuế GTGT lần này đề nghị không áp dụng thuế suất 0% đối với hàng hóa xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, đường mòn, lối mở và các mặt hàng thuốc lá, bia, rượu nhập khẩu sau đó xuất khẩu như đã quy định trước đó.

Theo Bộ Tài chính, lý do sửa đổi quy định này là vì trong quá trình thực hiện đã phát sinh nhiều vướng mắc. Cụ thể, nhiều trường hợp xuất khẩu qua cửa khẩu phụ, đường mòn, lối mở (xuất khẩu tiểu ngạch) có dấu hiệu gian lận, lợi dụng chính sách để chiếm đoạt tiền thuế của Nhà nước. Thực tế xuất khẩu tiểu ngạch không có hợp đồng chính tắc, không có thanh toán quốc tế qua ngân hàng thông thường mà sử dụng thanh toán qua tài khoản vãng lai do tổ chức, cá nhân nước ngoài mở tại Việt Nam. Để được hoàn thuế, cơ sở xuất khẩu vẫn hợp thức hóa hợp đồng mua bán và chứng từ thanh toán qua ngân hàng. Vì vậy, phát sinh trường hợp thông đồng, lợi dụng việc hợp thức hóa hồ sơ hoàn thuế để chiếm đoạt tiền của Nhà nước.

Qua kiểm tra phát hiện nhiều trường hợp doanh nghiệp khách hàng nước ngoài không có chức năng kinh doanh thương mại, xuất nhập khẩu mà kinh doanh ngành nghề khác như tổ chức du lịch lữ hành, hoặc đã ngừng hoạt động, hoặc không tồn tại.

Nhiều trường hợp hàng hóa là thuốc lá, bia, rượu chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) nhập khẩu được mua bán lòng vòng trong nước sau đó xuất khẩu. Cơ sở xuất khẩu chỉ đề nghị hoàn thuế Giá trị gia tăng (GTGT) trong khi số thuế nhập khẩu, thuế TTĐB (có mức thuế cao hơn nhiều lần thuế GTGT) thì không đề nghị hoàn. Trong trường hợp này, khách hàng nước ngoài phải mua với giá có thuế nhập khẩu, thuế TTĐB cao hơn nhiều lần so với giá cả thông thường nếu mua trực tiếp từ nước xuất khẩu. Do vậy, việc hoàn thuế là bất hợp lý, có tính chất khuyến khích buôn lậu từ Việt Nam ra nước ngoài hoặc có tính chất gian lận để được hoàn thuế.

Luật sư Vi Văn Diện, Giám đốc Công ty luật Thiên Minh cho rằng, quy định không áp dụng thuế suất ưu đãi 0% đối với hàng hóa xuất khẩu qua đường tiểu ngạch, các loại hàng hóa tạm nhập tái xuất như rượu, bia, thuốc lá có thể bịt được lỗ hổng mà các đối tượng đã lợi dụng để gian lận tiền thuế của Nhà nước thời gian qua. “Tôi cho rằng quy định này là khá chặt chẽ, góp phần hạn chế việc gian lận thuế, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, bình đẳng giữa các doanh nghiệp”, Luật sư Diện nói.

Quy định rõ hơn đối tượng không chịu thuế GTGT

Theo quy định tại Khoản 1 Điều 5 Luật thuế GTGT thì: sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường của tổ chức, cá nhân tự sản xuất, đánh bắt bán ra và ở khâu nhập khẩu không chịu thuế GTGT. Theo Khoản 2 Điều 8 Luật thuế GTGT, nếu những sản phẩm này được bán trên khâu thương mại phải chịu thuế GTGT với mức thuế suất 5%.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp lợi dụng quy định trên mua nông sản của nông dân (không chịu thuế GTGT) sau đó mua hóa đơn có thuế 5% để hợp thức đầu vào, lòng vòng qua nhiều khâu thương mại trung gian trước khi bán cho cơ sở xuất khẩu để cơ sở này được hoàn thuế.

Để khắc phục tình trạng gian lận này, các hiệp hội, các doanh nghiệp xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đã kiến nghị quy định không chịu thuế GTGT đối với hàng hóa là nông, lâm, thủy sản trên khâu kinh doanh thương mại. Do nội dung này thuộc thẩm quyền của Quốc hội nên để xử lý vướng mắc thực tế, tại Nghị định số 209/2013/NĐ-CP ngày 18/12/2013 Chính phủ đã quy định: sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường được bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT đầu ra, cơ sở kinh doanh mua vào không phải trả thuế GTGT đầu vào cũng như không phải khấu trừ số thuế này.

Theo Luật số 71/2014/QH13, thì từ ngày 1/1/2015 thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi (bao gồm thức ăn công nghiệp và nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường) không chịu thuế GTGT. Do đó dẫn đến vướng mắc trong xác định nghĩa vụ thuế GTGT đối với nông, lâm, thủy sản chưa qua chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã không chịu thuế hay không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT.

Vì vậy, để đảm bảo cơ sở pháp lý, minh bạch và phù hợp với thực tế, tại Khoản 1 Điều 3 của dự thảo Luật, Bộ Tài chính trình Chính phủ cho sửa đổi, bổ sung Khoản 1a vào Điều 5 Luật thuế GTGT, quy định về đối tượng không chịu thuế GTGT nội dung sau: “1a. Sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường được bán cho doanh nghiệp, hợp tác xã, trừ trường hợp quy định tại Khoản 1 Điều này”.

Với việc bổ sung này của dự thảo, đối tượng không chịu thuế GTGT đã rõ hơn, hạn chế được gian lận trong hoàn thuế GTGT cũng như tạo sự minh bạch, cạnh tranh lành mạnh của các doanh nghiệp./.

Nhật Minh