Ông Phạm Kim Đăng - Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, bất ổn địa chính trị tại Trung Đông đang làm gia tăng rủi ro đối với các ngành phụ thuộc mạnh vào vận tải biển, năng lượng và nguyên liệu nhập khẩu.
Các tuyến hàng hải chiến lược như Biển Đỏ hay eo biển Hormuz đang đối mặt với nguy cơ mất an toàn, khiến chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hóa tăng cao. Thời gian vận chuyển quốc tế kéo dài thêm khoảng 15 - 20 ngày, trong khi chi phí logistics tăng từ 30 - 50%.
Những yếu tố này tác động trực tiếp tới việc nhập khẩu nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi của Việt Nam. Khi chi phí vận chuyển và năng lượng tăng, toàn bộ chuỗi sản xuất từ nhập khẩu nguyên liệu, chế biến đến phân phối đều chịu áp lực.
 |
| Giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển cũng tăng theo, khiến giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước có thể tăng khoảng 5 - 10%. Ảnh: Đức Thanh |
Hiện nay, Việt Nam phụ thuộc khá lớn vào nguồn nguyên liệu thức ăn chăn nuôi từ nước ngoài. Mỗi năm, ngành chăn nuôi phải nhập khẩu khoảng 22 - 24 triệu tấn nguyên liệu, tương đương 60 - 70% nhu cầu. Riêng các loại thức ăn bổ sung như axit amin, vitamin hay khoáng chất, tỷ lệ nhập khẩu thậm chí lên tới hơn 90%. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận chuyển cũng tăng theo, khiến giá thức ăn chăn nuôi thành phẩm trong nước có thể tăng khoảng 5 - 10%.
Cũng theo phân tích của Cục Chăn nuôi và Thú y, xung đột tại Trung Đông đang tạo hiệu ứng dây chuyền lên thị trường nguyên liệu thức ăn chăn nuôi toàn cầu.
Giá dầu tăng khiến chi phí vận chuyển và sản xuất phân bón tăng cao, từ đó làm tăng chi phí trồng trọt và giá nông sản. Điều này đang kéo theo mức tăng của giá thức ăn chăn nuôi trên thế giới từ 10 - 20%.
Bên cạnh đó, thị trường thức ăn bổ sung toàn cầu cũng đang chịu tác động mạnh. Giá một số loại axit amin được dự báo có thể tăng từ 25 - 60% do nguồn cung gián đoạn.
Nguồn cung phân bón toàn cầu cũng bị ảnh hưởng khi xuất khẩu từ một số nước Trung Đông gặp khó khăn, khiến giá phân bón tăng thêm 10 - 20%. Điều này tiếp tục tạo áp lực lên chi phí sản xuất nông nghiệp và giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi.
Trước những diễn biến khó lường của tình hình địa chính trị, Cục Chăn nuôi và Thú y đã xây dựng hai kịch bản dự báo về thị trường thức ăn chăn nuôi trong thời gian tới.
Ở kịch bản thứ nhất, nếu xung đột tại Trung Đông kết thúc trong tháng 3/2026 và tuyến vận tải qua eo biển Hormuz được khơi thông, giá dầu thế giới có thể giảm nhanh về khoảng 70 - 75 USD/thùng. Khi đó, nguồn cung phân bón từ các nước Trung Đông được phục hồi, giúp giá phân bón giảm khoảng 10 - 15%.
Trong trường hợp này, giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi sẽ dần ổn định. Từ tháng 4 đến tháng 6/2026, thị trường có thể trở lại trạng thái bình thường khi nguồn cung ngô và đậu tương từ Mỹ và Nam Mỹ dồi dào hơn.
Với kịch bản này, tác động đối với Việt Nam được đánh giá không quá lớn. Giá nhập khẩu nguyên liệu có thể giảm dần vào cuối tháng 3, giúp chi phí thức ăn chăn nuôi giảm khoảng 3 - 5% và hỗ trợ ngành chăn nuôi phục hồi.
Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài sang tháng 4 hoặc lâu hơn, thị trường có thể đối mặt với nhiều rủi ro hơn. Giá dầu thế giới khi đó có thể duy trì ở mức cao từ 90 - 100 USD/thùng, kéo theo giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi tăng thêm 5 - 10%.
Trong kịch bản này, riêng trong tháng 3 giá thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam có thể tăng khoảng 7 - 10%. Chi phí chăn nuôi tăng cao có thể kéo theo giá thực phẩm tăng 5 - 10%.
Từ tháng 4 đến tháng 6, chi phí sản xuất có thể tăng 10 - 15%, trong khi lợi nhuận của người chăn nuôi giảm từ 10 - 20%.
Trước những rủi ro từ thị trường quốc tế, Cục Chăn nuôi và Thú y cho rằng, ngành chăn nuôi cần chủ động xây dựng các giải pháp ứng phó.
Trước hết, các doanh nghiệp cần tối ưu hệ thống logistics và lựa chọn phương thức vận chuyển phù hợp nhằm giảm chi phí và thời gian giao hàng. Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa thị trường nhập khẩu nguyên liệu được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phụ thuộc vào một số nguồn cung lớn. Việc nghiên cứu sử dụng các nguồn nguyên liệu thay thế từ phụ phẩm nông nghiệp hoặc phụ phẩm ngành chế biến thực phẩm cũng cần được thúc đẩy nhằm giảm áp lực nhập khẩu.
Về dài hạn, ngành nông nghiệp cần đẩy mạnh phát triển vùng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi trong nước, đặc biệt với các cây trồng như ngô và đậu tương, nhằm tăng tính chủ động nguồn cung.
