Toàn cảnh hội thảo.

Hội nghị có sự tham dự, đồng chủ trì của Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách (UBTCNS) của Quốc hội Nguyễn Đức Hải và Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà.

Cần có quy định không trả nợ thay DNNN

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Xuân Hà cho biết, theo chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2017 của Quốc hội, tại kỳ họp thứ 3 (tháng 5 - 6/2017), Chính phủ đã trình Quốc hội dự thảo Luật Quản lý nợ công (sửa đổi).

Nhiều đại biểu quốc hội cũng nhất trí cơ bản với nội dung của dự thảo luật và đánh giá quá trình chuẩn bị khá công phu, chu đáo, đảm bảo những yêu cầu của việc xây dựng, ban hành văn bản luật theo quy định. Tuy nhiên, ý kiến của đại biểu quốc hội vẫn còn có sự khác nhau trên một số nội dung như: Phạm vi nợ công; chiến lược nợ; nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan trong quản lý nợ công; phạm vi và điều kiện bảo lãnh Chính phủ, vay về cho vay lại; các biện pháp quản lý rủi ro nợ công...

Chủ nhiệm UBTCNS của Quốc hội Nguyễn Đức Hải cho biết, tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XIV, Quốc hội đã xem xét Tờ trình của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của UBTCNS về Dự án Luật quản lý nợ công sửa đổi, Quốc hội đã thảo luận tại tổ và hội trường về nội dung này. Qua thảo luận đã có 129 ý kiến của đại biểu quốc hội (ĐBQH), thể hiện sự quan tâm của ĐBQH, của cử tri cả nước, khi mà trong bối cảnh hiện nay, nợ công vẫn trong giới hạn an toàn, nhưng cũng gần đến mức trần Quốc hội cho phép. “Vấn đề nợ công đang và sẽ là một vấn đề phải quan tâm trong hoạch định chính sách tài khóa nói riêng và chính sách vĩ mô nói chung”, ông Nguyễn Đức Hải nhấn mạnh.

Thông tin tại hội thảo, Phó Chủ nhiệm UBTCNS, ông Nguyễn Hữu Toàn cho biết, bên cạnh những ý kiến nhất trí quy định của dự thảo luật thì vẫn còn những ý kiến bổ sung. Đơn cử, một số ĐBQH đề nghị bổ sung nguyên tắc quản lý nợ đảm bảo tính chính xác, trung thực, tính đúng, tính đủ; tuân thủ hiến pháp, pháp luật, đồng bộ với quản lý ngân sách nhà nước (NSNN), quản lý đầu tư công và phòng, chống tham nhũng; không sử dụng NSNN để trả các khoản vay Chính phủ bảo lãnh, vay về cho vay lại.

Góp ý về phạm vi điều chỉnh, nhiều đại biểu tại hội thảo đặt câu hỏi “khoản nợ của doanh nghiệp nhà nước (DNNN) có thuộc phạm trù nợ công hay không? Vì nhìn vào pháp luật của một số nước, DNNN của Việt Nam vẫn là DN đối vốn, chủ DN chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn trên vốn điều lệ và DN chịu trách nhiệm hữu hạn trên tài sản của chính DN.

Theo TS. Trần Du Lịch: “Dù Nhà nước là chủ sở hữu nhưng không chịu trách nhiệm về nợ của DN nên các khoản nợ của DNNN là nợ DN chứ không phải là nợ công”.

Các đại biểu cho rằng, thực tế nếu Nhà nước không cho DNNN phá sản, khi DN này lâm vào tình trạng phá sản, thì Nhà nước phải chịu trách nhiệm giải quyết nợ và thực tế đã xảy ra. Do đó để giải quyết dứt khoát vấn đề này, nhiều đại biểu đề nghị, dự luật cần quy định cấm Chính phủ trả nợ thay hoặc bảo lãnh nợ cho DNNN lâm vào tình trạng phá sản làm tăng nợ công; đồng thời quy định chặt chẽ hơn việc Chính phủ bảo lãnh vay nợ cho DN, tính công khai, minh bạch trong việc bảo lãnh nợ.

Nên quy định cơ quan đầu mối về chịu trách nhiệm vay, trả nợ

Cho ý kiến về đầu mối cơ quan quản lý nợ công, nhiều chuyên gia tại hội thảo đều đề xuất nên quy định cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm vay và trả nợ. Đại diện Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) - ông Jean-Luc Steylaers cho rằng, Việt Nam cần thống nhất các chức năng quản lý nợ. Xu hướng phổ biến phần lớn các nước tập trung các chức năng quản lý nợ về một đơn vị nhằm giảm bớt sự phân tán chức năng, vụn vặt về tổ chức và cải thiện hiệu quả phối hợp công tác quản lý nợ công.

“Việc tập trung về một đầu mối giúp Chính phủ dễ dàng nắm được và kiểm soát tổng thể về các nghĩa vụ nợ của mình, từ đó thúc đẩy quản lý hiệu quả các rủi ro, tổng thể của danh mục nợ, nghĩa vụ trả nợ, kiểm toán, đánh giá và báo cáo”, ông Jean-Luc Steylaers nêu rõ.

Còn theo Vụ trưởng Vụ Chiến lược huy động và danh mục - Bộ Tài chính Indonesia - ông Scenaider Clasein Siahaan cho biết, Cục Huy động cho ngân sách và quản lý rủi ro của Indonesia tương tự như Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại của Bộ Tài chính Việt Nam. Việc thành lập đơn vị này hướng tới trở thành một đơn vị chuyên nghiệp hỗ trợ huy động hiệu quả cho NSNN theo mức rủi ro được đo lường nhằm duy trì bền vững tài khóa.

“Đơn vị này thực hiện các sứ mệnh: Quản lý danh mục nợ của chính phủ hiệu quả, minh bạch, đảm bảo trách nhiệm giải trình; quản lý phát hành, vay nợ thông qua xác định năng lực nợ nhằm hỗ trợ ổn định tài khóa; thực thi tạo sự độc lập trong huy động vốn cho phát triển của quốc gia thông qua nỗ lực ưu tiên nguồn vốn trong nước, xây dựng thị trường tài chính trong nước ổn định và hiệu quả; thực hiện hợp tác quốc tế trong bối cảnh tìm kiếm nguồn tài chính thay thế và hỗ trợ ổn định thị trường tài chính khu vực”, ông Scenaider Clasein Siahaan cho biết.

Là thành viên của Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng Chính phủ, Tiến sỹ Trần Du Lịch cho rằng, nên quy định cơ quan đầu mối về chịu trách nhiệm vay nợ, trả nợ (bao gồm từ khâu đàm phán các điều kiện vay, quản lý sử dụng tiền vay và kế hoạch trả nợ) là Bộ Tài chính.

“Tôi cho rằng dự luật cần sửa theo hướng: Bộ Tài chính là đầu mối giúp Chính phủ quản lý nhà nước về nợ công với 15 nội dung từ Khoản 2 đến Khoản 16 của Điều 19. Quy định như vậy không trái với nhiệm vụ của các bộ, ngành khác tại các Điều 21, 22, 23 của dự luật; đồng thời chịu trách nhiệm chủ trì đàm phán vay nợ”, ông Lịch nêu quan điểm.

Đức Minh