Hội nghị tổng kết 25 năm quản lý, thực hiện các chương trình, dự án ODA của Ban Quản lý trung ương các dự án thủy lợi. Ảnh: NNK

Đó là thông tin tại hội nghị “Tổng kết 25 năm quản lý, thực hiện các chương trình, dự án ODA (hỗ trợ phát triển chính thức)", do Ban Quản lý trung ương các dự án thủy lợi (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn - NN&PTNT) tổ chức chiều ngày 26/2, tại Hà Nội.

Quản lý 22 dự án ODA thủy lợi

Theo ông Phạm Đình Văn - Phó Trưởng ban Quản lý trung ương các dự án thủy lợi, từ năm 1994 đến nay, ban này được Bộ NN&PTNT giao quản lý 22 dự án, với tổng nguồn vốn ODA phục vụ thủy lợi, phòng chống thiên tai, cấp nước sạch sinh hoạt và công nghiệp… là trên 2,765 tỷ USD.

Từ đó đến nay, việc thu hút và sử dụng vốn ODA để phát triển thủy lợi liên tục phát triển và được duy trì ở mức cao, chiếm hơn 45% tổng vốn ODA trong các lĩnh vực nông nghiệp... Trong đó, có 5 nhà tài trợ đa phương và song phương chính gồm: Ngân hàng Thế giới , Ngân hàng Phát triển châu Á, Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản, Quỹ Hợp tác phát triển kinh tế Hàn Quốc thông qua Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc, Cơ quan Phát triển Pháp và vốn viện trợ không hoàn lại của Quỹ môi trường toàn cầu (GEF).

Các dự án chuyển tiếp từ giai đoạn 2016 - 2020 sang giai đoạn 2021 - 2025 gồm 6 dự án, với trên 600 triệu USD. Ngoài ra, Ban Quản lý trung ương các dự án thủy lợi vẫn tiếp tục được Bộ NN&PTNT giao vận động các dự án, với giá trị khoảng 1,108 tỷ USD.

Theo đánh giá Ban Quản lý trung ương các dự án thủy lợi, việc huy động, quản lý và sử dụng ODA cũng như nguồn vốn vay đã và đang thay đổi rất nhiều, do phương thức tiếp cận của các đối tác phát triển và các chính sách vĩ mô của đất nước. Nguồn vốn ODA giảm nhưng sẽ được thay thế bằng các nguồn vốn kém ưu đãi, đồng thời kết hợp với các khoản viện trợ không hoàn lại từ các tổ chức quốc tế như GEF…

Cần điều chỉnh trong huy động và sử dụng vốn vay

Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hoàng Văn Thắng đánh giá, ODA là nguồn vốn rất quan trọng trong ngành thủy lợi Việt Nam. Nguồn vốn này đã giúp Việt Nam khôi phục sửa chữa, nâng cấp, xây dựng nhiều hệ thống công trình thủy lợi lớn như: hồ Dầu Tiếng, hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải…

Hầu hết nguồn vốn vay ODA cho ngành thủy lợi đã được sử dụng cho các dự án đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, hỗ trợ thúc đẩy sản xuất, xóa đói, giảm nghèo, phòng chống thiên tai…

Để tận dụng và phát huy hiệu quả của nguồn hỗ trợ quan trọng này trong lĩnh vực thủy lợi, đặc biệt để thích ứng với các thay đổi trong thời gian tới, ông Phạm Đình Văn cho rằng, việc huy động, sử dụng và quản lý nguồn vốn vay cũng cần có những điều chỉnh.

Cụ thể, các dự án vốn vay cần xây dựng theo hướng không đơn thuần là các dự án đầu tư công ích như trước đây mà phải hướng đến khả năng mang lại lợi nhuận cạnh tranh. Hiệu quả kinh tế sẽ là thước đo chính thay cho giải quyết vấn đề an sinh xã hội đơn thuần. Các nội dung đề xuất cần gắn với khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu, nâng cao chuỗi giá trị gia tăng, bảo vệ môi trường và xóa đói giảm nghèo...

Bên cạnh đó, việc huy động vốn vay cần tập trung để thực hiện các chương trình, dự án phát triển hạ tầng nông nghiệp, thủy lợi với quy mô lớn, có tính liên vùng, liên tỉnh nhằm nâng cao chuỗi giá trị gia tăng, thúc đẩy sự tham gia của khối tư nhân thông qua hình thức hợp tác công tư.

Ông Văn cũng lưu ý, việc sử dụng vốn vay ưu đãi vào các lĩnh vực có thể sinh lời cao, vốn viện trợ không hoàn lại được sử dụng vào mục đích hỗ trợ kỹ thuật, khoa học công nghệ, xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn, xây dựng thể chế chính sách. Các khoản viện trợ phi chính phủ phải được dùng chủ yếu vào mục đích hỗ trợ khẩn cấp, các hỗ trợ phát triển nhỏ ở các khu vực có tỷ lệ nghèo cao./.

Phúc Nguyên