Dự án chậm tiến độ khiến tiền nằm chờ giải ngân.

Tính đến hết tháng 2, mới cơ bản hoàn thành việc phân bổ chi tiết kế hoạch vốn cho các dự án; hết tháng 3 vẫn còn nhiều dự án khởi công mới đã phân bổ kế hoạch năm 2019 nhưng chủ đầu tư chưa đến kho bạc giao dịch…, cho thấy “bức tranh” xám về giải ngân vốn đầu tư công.

Nơi tích cực, nơi “rùa bò”

Theo Bộ Tài chính, ước giải ngân thanh toán 4 tháng năm 2019 nguồn vốn đầu tư công là hơn 68.548 tỷ đồng, đạt 16,45% so với kế hoạch Quốc hội giao và đạt 18,67% so kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó: vốn trong nước là hơn 67.361 tỷ đồng, đạt 18,24% kế hoạch Quốc hội giao và đạt 19,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; vốn ngoài nước là hơn 1.186 tỷ đồng, mới đạt 2,5% kế hoạch Quốc hội giao và 4,14% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.

Đối với nguồn vốn trong nước, vốn trái phiếu chính phủ (TPCP) cũng đạt rất thấp, khi mới đạt 5,73% kế hoạch Quốc hội giao và đạt 7,07% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; vốn chương trình mục tiêu quốc gia cũng mới chỉ đạt 8,34% kế hoạch giao.

Theo Bộ Tài chính, nhìn chung số liệu giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công 4 tháng năm 2019 các bộ, ngành và địa phương có cao hơn so với cùng kỳ năm 2018 (đạt 16,27% kế hoạch Quốc hội giao và 16,93% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao). Tuy nhiên, tốc độ giải ngân hiện nay vẫn chưa đáp ứng chỉ đạo của Chính phủ.

Có 4 bộ, ngành và 16 địa phương có số giải ngân đạt trên 30%, trong đó có 2 bộ, ngành và 7 địa phương có tỷ lệ giải ngân trên 40%. Đối lập với tốc độ giải ngân “đáng nể” nêu trên, có đến có 33 bộ, ngành và 6 địa phương giải ngân “ì ạch”, đạt dưới 10%, trong đó có 11 bộ, ngành gần như chưa giải ngân được kế hoạch vốn, như: Hội Nhà văn, Hội Nhà báo, Hội Chữ thập đỏ, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Phát triển Việt Nam…

Nguyên nhân giải ngân chậm thì có nhiều. Theo Bộ Tài chính, giải ngân nguồn vốn trong nước chậm là do kế hoạch vốn đầu tư công phải phân bổ trước 30/1/2019, song đến hết tháng 2, mới cơ bản hoàn thành việc phân bổ chi tiết. Đến hết tháng 3/2019 vẫn còn nhiều dự án khởi công mới đã phân bổ kế hoạch năm 2019 nhưng chủ đầu tư chưa đến kho bạc giao dịch. Đặc biệt các bộ, ngành trung ương có khoảng 416 dự án chuyển tiếp được phân bổ kế hoạch vốn năm 2019 với kế hoạch vốn là 11.199 tỷ đồng nhưng chưa đến thanh toán.

Đối với các dự án khởi công mới hiện nay các chủ đầu tư mới đang đấu thầu lựa chọn nhà thầu thiết kế hoặc đang hoàn thiện các thủ tục ban đầu nên chưa có khối lượng để giải ngân… Nguồn vốn nước ngoài giải ngân thấp là do giao vốn, phân bổ vốn chậm nên chỉ thực sự giải ngân từ tháng 3/2019.

Phải chủ động đề xuất điều chuyển vốn nếu không giải ngân

Sốt ruột trước tình trạng giải ngân chậm khi gần nửa năm đã qua, Phó Thủ tướng Chính phủ Vương Đình Huệ mới đây đã chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành, địa phương và có kết luận chỉ đạo cụ thể những việc “cần làm ngay”, như tăng cường thanh kiểm tra, truy trách nhiệm nếu cố tình cản trở làm chậm tiến độ giải ngân.

Theo ông Triệu Thọ Hân - Vụ trưởng Vụ Đầu tư, Bộ Tài chính, thời gian qua, Bộ Tài chính đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung về quản lý, thanh toán và quyết toán nguồn vốn, rút ngắn thời hạn tối đa kiểm soát thanh toán vốn đầu tư tại Kho bạc Nhà nước để đẩy nhanh tốc độ giải ngân. Mới đây, Bộ Tài chính đã có văn bản gửi các bộ, ngành địa phương đôn đốc phân bổ chi tiết kế hoạch vốn; chỉ đạo các chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện các thủ tục, đôn đốc nhà thầu đẩy nhanh thi công để có khối lượng giải ngân; tập trung hoàn thiện các thủ tục nghiệm thu, thanh toán vốn ngay từ các tháng đầu năm. Tới đây, Kho bạc Nhà nước sẽ phối hợp với Vụ Đầu tư tổ chức đối thoại với các bộ, ngành, địa phương để lắng nghe kiến nghị, tìm hiểu nguyên nhân chậm giải ngân, kịp thời trình Thủ tướng Chính phủ các biện pháp tháo gỡ.

Trong kiến nghị mới đây với Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đề nghị Bộ Kế hoạch và Đầu tư thực hiện đúng ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại điểm 4 mục II Chỉ thị số

09/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đối với số vốn đầu tư nguồn NSNN kế hoạch năm 2019 còn lại Thủ tướng Chính phủ chưa giao (hơn 45.120 tỷ đồng). Đối với việc điều chỉnh giảm 60.000 tỷ đồng vốn TPCP để tăng vốn ODA của kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020, Bộ Tài chính đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư sớm báo cáo Thủ tướng Chính phủ phương án điều chỉnh kế hoạch vốn để bổ sung vốn cho các dự án ODA theo đúng nghị quyết của Quốc hội.

Bộ Tài chính đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẩn trương trình cấp thẩm quyền giao kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016 - 2020 và kế hoạch vốn đầu tư công năm 2019 cho các tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã chuyển về Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo đúng chỉ đạo của Chính phủ.

Cùng với đó, các bộ, ngành, địa phương phải nắm bắt sát sao tình hình giải ngân của các dự án thuộc phạm vi quản lý; rà soát khả năng giải ngân của từng dự án để đề xuất việc điều chuyển vốn từ các dự án không có khả năng giải ngân hết kế hoạch sang các dự án có nhu cầu bổ sung kế hoạch vốn năm 2019 gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ theo đúng Chỉ thị số 09/CT-TTg ngày 01/4/2019 của Thủ tướng Chính phủ.

* Ông Nguyễn Văn Việt – Vụ trưởng Vụ Kế hoạch (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn):

Giải phóng mặt bằng quyết định tốc độ giải ngân

Tổng kế hoạch vốn đầu tư xây dựng cơ bản năm 2019 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) được giao là 14.302 tỷ đồng, trong đó vốn trong nước 1.236 tỷ đồng, vốn ODA 2.066 tỷ đồng, vốn trái phiếu chính phủ (TPCP) 11.000 tỷ đồng. Tính đến 9/5/2019, khối lượng thực hiện toàn ngành Nông nghiệp ước đạt 2.275 tỷ đồng, đạt 15,9% kế hoạch năm, giải ngân đạt hơn 1.670 tỷ đồng, đạt 11,7% so với kế hoạch.

Năm 2019, khối lượng thực hiện giải ngân vốn đầu tư công tương đối lớn, trong đó nguồn vốn TPCP cao hơn 1,5 lần so với năm 2018. Vì vậy, Bộ đang tập trung, quyết liệt chỉ đạo thực hiện tốt các giải pháp để đẩy nhanh tiến độ thực hiện, giải ngân như: chủ động rà soát lại kế hoạch tổng thể từng dự án để làm cơ sở đôn đốc; chủ đầu tư tổ chức giao ban tuần tại hiện trường để tháo gỡ kịp thời các khó khăn vướng mắc; phân nhóm các dự án vướng mắc và đề xuất giải pháp, lộ trình xử lý cụ thể...

Hiện nay, yếu tố quyết định để thực hiện thành công kế hoạch năm 2019 cũng như kế hoạch trung hạn giai đoạn 2016-2020 (đặc biệt là nguồn vốn TPCP) của Bộ NN&PTNT chính là việc thực hiện tốt công tác GPMB của các địa phương, đáp ứng kịp thời tiến độ thi công phần xây dựng. Vì vậy, để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công của ngành Nông nghiệp rất cần sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của cả hệ thống chính trị ở các địa phương có dự án đầu tư, đặc biệt là sự vào cuộc quyết liệt của người đứng đầu trong công tác chỉ đạo tổ chức thực hiện GPMB của dự án.

* Ông Vũ Trọng Cường - Giám đốc Kho bạc Nhà nước Lào Cai:

Phải thường xuyên đôn đốc chủ đầu tư sớm hoàn thiện hồ sơ gửi kho bạc

Là một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, nhưng nhiều năm trở lại đây, Lào Cai luôn đứng trong top đầu các địa phương có tỷ lệ giải ngân cao nhất trong cả nước. Đơn cử như trong năm 2018 vừa qua, nguồn vốn đầu tư giải ngân trên địa bàn tỉnh đạt 81% kế hoạch (bình quân chung cả nước hơn 66% - pv) và trong 4 tháng đầu năm 2019, khi tỷ lệ giải ngân của cả nước qua kho bạc nhà nước (KBNN) mới chỉ đạt 19% kế hoạch, thì tại Lào Cai, tỷ lệ này đã đạt 35% kế hoạch vốn nhận được.

Để có kết quả này, KBNN Lào Cai đã chủ động bám sát vào sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND tỉnh để tổ chức triển khai thực hiện; đồng thời đẩy mạnh công tác cải cách hành chính; tăng cường, nâng cao chất lượng kiểm soát chi, giải ngân kịp thời các dự án khi có đủ điều kiện thanh toán. Đặc biệt, KBNN Lào Cai thường xuyên đôn đốc các chủ đầu tư thu hồi tạm ứng các dự án chuẩn bị đến hạn phải thu hồi trước 1 tháng để các chủ đầu tư chủ động phối hợp hoàn thiện hồ sơ thanh toán.

Tuy nhiên, trong quá trình giải ngân nguồn vốn đầu tư, KBNN Lào Cai cũng gặp phải một số khó khăn,vướng mắc. Đối với các dự án khởi công mới đã được bố trí vốn, nhưng một số chủ đầu tư chưa gửi hồ sơ đến kho bạc để giải ngân, KBNN Lào Cai đã tổng hợp danh mục các dự án đã được bố trí vốn của từng chủ đầu tư nhưng chưa gửi hồ sơ đến KBNN, báo cáo UBDN tỉnh chỉ đạo. Từ sự chỉ đạo của UBND tỉnh, các chủ đầu tư đã đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hồ sơ gửi KBNN, góp phần đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư trên địa bàn.

Minh Anh - Nam Khánh - Vân Hà