Không quy định cứng về thẩm quyền quyết định danh mục
Theo đại biểu Hoàng Quang Hàm (Phú Thọ), luật hiện hành quy định khi trình Quốc hội kế hoạch đầu tư công trung hạn (KHĐTCTH) phải có danh mục, mức vốn cho từng dự án nhưng việc quyết định danh mục, mức vốn cụ thể không quy định rõ Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) hay Chính phủ quyết định; tách biệt việc trình để Quốc hội xem xét, thảo luận và việc quyết định. Quy định này, theo đại biểu là khả thi và linh hoạt vì Quốc hội sẽ thảo luận về danh mục, mức vốn do Chính phủ trình. Nếu đủ điều kiện, đúng quy định, Quốc hội sẽ quyết định. Nếu chưa đủ điều kiện, Quốc hội có thể giao cho Chính phủ chuẩn bị thêm trình UBTVQH quyết định hoặc trình UBTVQH cho ý kiến để Chính phủ hoàn thiện, quyết định và chịu trách nhiệm như giai đoạn 2016 - 2020 đã thực hiện.
Đại biểu phân tích, Quốc hội quyết định danh mục, mức vốn cho từng dự án là hoàn toàn khả thi, không mất thời gian nếu Chính phủ chuẩn bị kỹ lưỡng, đúng nguyên tắc, định hướng và khi đầu tư từ trung ương không dàn trải hàng ngàn công trình như hiện nay mà chỉ tập trung vào một số ít công trình lớn, quan trọng, liên kết vùng miền… Quốc hội quyết định mới bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền hạn về phân bổ ngân sách trung ương theo Hiến pháp. Nếu xem xét kế hoạch đầu tư mà không xem xét từ dự án, mức vốn cho từng dự án thì chỉ là hình thức, vì không xem từng dự án thì không thể cộng ra tổng tiền của kế hoạch và cũng không thể biết việc đầu tư có phù hợp với nguồn lực, tuân thủ định hướng đầu tư, nguyên tắc phân bổ vốn hay không.
Do đó, để linh hoạt và bảo đảm thẩm quyền của Quốc hội, đại biểu Hoàng Quang Hàm đề nghị giữ như luật hiện hành là Chính phủ trình Quốc hội danh mục, mức vốn để Quốc hội thảo luận nhưng không quy định cứng Quốc hội quyết định danh mục, mức vốn cho từng dự án. Tùy chất lượng kế hoạch, Quốc hội có thể quyết định hoặc giao cho UBTVQH quyết định hoặc giao cho Chính phủ quyết định sau khi xin ý kiến của UBTVQH như đang làm hiện nay. Đây cũng là quan điểm được nhiều đại biểu đồng tình như đại biểu Lê Thanh Vân, Bùi Văn Xuyền, Phạm Văn Tuân…
Đề xuất Chính phủ quyết định và chịu trách nhiệm
Tuy nhiên, một số đại biểu có quan điểm khác. Cho rằng đầu tư công đang là nút thắt tăng trưởng, đại biểu Tôn Ngọc Hạnh (Bình Phước) bày tỏ, việc xây dựng dự án Luật Đầu tư công (sửa đổi) phải đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, gắn với quy định rõ trách nhiệm, tăng cường hậu kiểm, khắc phục bất cập trong phê duyệt, điều hành kế hoạch đầu tư công năm 2016 - 2020. Do vậy, đại biểu tán thành phương án: quy định Quốc hội quyết định tổng mức, giao Chính phủ quyết định, điều chỉnh danh mục dự án theo đúng khung KHĐTCTH được Quốc hội thông qua.
Theo đại biểu, nếu quy định phương án Quốc hội quyết định danh mục KHĐTCTH có thể phát sinh những khó khăn do quy trình lọc dự án và thực hiện thủ tục chuẩn bị dự án và các đơn vị không thể chuẩn bị kịp thủ tục quyết định chủ trương đầu tư dự án tại thời điểm báo cáo Quốc hội, chỉ có thể tổng hợp được các dự án chuyển tiếp và một số dự án hoàn thiện thủ tục và chủ trương đầu tư. Với số lượng khoảng 9.000 dự án sử dụng vốn ngân sách, việc Quốc hội phê duyệt điều chỉnh danh mục mức vốn cho từng dự án là không thực tế và không khả thi, bởi trên thực tế Quốc hội cũng không đủ thời gian, nguồn lực để thẩm định nội dung điều chỉnh.
Mặt khác, do Quốc hội mỗi năm họp 2 kỳ, nếu đợi đến kỳ họp Quốc hội hoặc giao UBTVQH điều chỉnh sẽ kéo dài thời gian thực hiện dự án và phát sinh nhiều thủ tục hành chính như báo cáo thẩm tra đã nêu, trong khi quỹ thời gian của Quốc hội không nhiều ở mỗi kỳ họp cần sử dụng hiệu quả.
Giải trình tại Quốc hội về nội dung này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng cho rằng, khối lượng dự án nhiệm kỳ này là khoảng 9.600 dự án. Đây là một khối lượng rất lớn nếu Quốc hội thực hiện quyền quyết định. Hơn nữa, theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, cấp nào quyết định là cấp đó điều chỉnh. Thực tế các dự án của địa phương, bộ, ngành luôn có phát sinh phải điều chỉnh theo thực tế. Nếu phải quyết định và sau đó điều chỉnh số lượng khoảng 10.000 dự án, mỗi dự án có thể điều chỉnh một vài lần sẽ là rất nặng nề với Quốc hội. Do đó, Bộ trưởng cho rằng nên giao cho Chính phủ thực hiện và chịu trách nhiệm. Quốc hội vẫn phải đảm bảo quyền là cơ quan quyết định cao nhất, với việc quyết định tổng mức đầu tư của 5 năm, cơ cấu đầu tư, tiêu chí, nguyên tắc, thứ tự ưu tiên…
| Ủng hộ quan điểm Quốc hội quyết định danh mục, đại biểu Trương Trọng Nghĩa cho rằng, thực tiễn điều hành phải theo luật. Bởi khi làm một luật mới chúng ta đã căn cứ nhiều loại thực tiễn, trong đó có cả thực tiễn điều hành. Từ đó, pháp luật là sự tối ưu hóa của chuẩn mực hành động, khi đã ban hành thành luật thì đó là hành lang pháp lý, là khung pháp luật cho toàn bộ hoạt động của xã hội. Nếu chưa làm được thì phải nỗ lực làm được và xử lý trách nhiệm. “Chúng ta có thể sửa luật nếu luật sai, nhưng không thể sửa luật vì nói rằng thực tiễn điều hành không theo kịp. Tôi cho rằng chúng ta làm ngược với nguyên tắc của nhà nước pháp quyền” - đại biểu nói. |
Hoàng Yến
